Elektrik cərəyanı bədəndən keçərkən dəridə yanıq, əzələ və daxili orqanlarda zədə yarada, ürək ritmini pozaraq ürək dayanmasına səbəb ola bilər. Dəridəki kiçik yanıq daxili zədənin həcmini əks etdirmir. Kömək göstərən adam üçün əsas təhlükə — özünün cərəyana tutulmasıdır.
Əlamətlər
- Cərəyanın daxil və xaric olduğu yerlərdə yanıq izləri
- Huşun itməsi, nəfəsin dayanması
- Ürək ritminin pozulması, ürəkdöyünmə
- Əzələ ağrıları, qıcolmalar
- Çaşqınlıq, eşitmə və ya görmə pozulması
Nə etməli
-
Cərəyanı kəsin
Zərərçəkənə toxunmazdan əvvəl elektrik enerjisini açar, avtomat və ya ştepselvari çıxarmaqla kəsin. Yüksək gərginlikli xətlərə yaxınlaşmayın — 103-ə və elektrik xidmətinə xəbər verin.
-
Cərəyan kəsilə bilmirsə
Məişət gərginliyində quru, cərəyan keçirməyən əşya ilə — quru taxta çubuq, plastik — zərərçəkəni mənbədən aralayın, quru yerdə dayanın. Yaş əllərlə və metal əşyalarla toxunmayın.
-
Nəfəsi yoxlayın
Normal nəfəs yoxdursa, 103-ə zəng edin və dərhal reanimasiyaya başlayın, avtomatik defibrilyator varsa — istifadə edin.
-
Yanıqları soyudun
Nəfəs varsa, yanıq yerlərini sərin su ilə soyudun və steril sarğı ilə örtün.
-
Həkim müayinəsi
Vəziyyət yaxşı görünsə də, zərərçəkən həkim tərəfindən müayinə olunmalı və elektrokardioqramma çəkilməlidir.
Nə etmək olmaz
- Cərəyan kəsilməyibsə, zərərçəkənə çılpaq əllə toxunmayın
- Yüksək gərginlikli xəttə və yerə düşmüş naqilə yaxınlaşmayın
- Su ilə yanğını söndürməyin, əgər cərəyan hələ kəsilməyibsə
- Yanıqlara yağ və məlhəm sürtməyin
- Elektrik zədəsindən sonra «yaxşı hiss edirəm» deyə həkim müayinəsindən imtina etməyin
Nə vaxt 103-ə zəng etməli
Elektrik zədəsində həmişə 103-ə zəng edin və ya həkimə müraciət edin. Xüsusən:
- zərərçəkən huşsuzdur və ya nəfəs almır;
- yüksək gərginlik zədəsi olub;
- ürəkdöyünmə, döş ağrısı, nəfəs darlığı, qıcolma var;
- yanıqlar görünür.
Uşaqlarda
Uşaqlarda elektrik zədəsi çox vaxt rozetkaya əşya salmaq, naqilləri dişləmək zamanı olur. Ağız nahiyəsinin yanığı bir neçə gün sonra qanaya bilər. Uşaq vəziyyəti yaxşı görünsə də həkimə göstərin. Rozetkalara qoruyucu qapaq taxın, naqilləri gizlədin.
Tez-tez verilən suallar
Bəli. Cərəyan ürək ritmini poza bilər, daxili zədə ilk saatlarda biruzə verməyə bilər. Həkim EKQ çəkəcək və vəziyyəti qiymətləndirəcək.
