Hipotermiya — bədən temperaturunun təhlükəli dərəcədə aşağı düşməsidir. Yalnız şaxtada deyil, küləkli, yağışlı havada, soyuq suda, uzun müddət döşəmədə qalanda da baş verə bilər. Yaşlılar, körpələr, alkoqol qəbul etmiş insanlar xüsusilə risk altındadır.
Əlamətlər
- Titrəmə — ağır mərhələdə dayanır
- Soyuq, solğun dəri
- Ləngimə, yuxululuq, çaşqınlıq, nitqin dolaşması
- Hərəkətlərin koordinasiyasının pozulması
- Yavaş nəfəs və nəbz
- Ağır halda — huşun itməsi
Nə etməli
-
Soyuqdan qoruyun
Zərərçəkəni isti yerə və ya küləkdən qorunan yerə aparın. Hərəkətlər ehtiyatlı olmalıdır — ağır hipotermiyada kobud hərəkət ürək ritmini poza bilər.
-
Yaş paltarı çıxarın
Yaş paltarı ehtiyatla çıxarın və ya kəsin, bədəni qurudun.
-
Tədricən isidin
Zərərçəkəni quru yorğanlara, termal yorğana bükün, başını da örtün. Yerdən soyumaması üçün altına bir şey sərin.
-
İsti içki — yalnız huşunda olduqda
Zərərçəkən tam huşundadırsa və uda bilirsə, ilıq, şirin içki verin.
-
103-ə zəng edin
Çaşqınlıq, yuxululuq, titrəmənin dayanması, huşun itməsi olarsa təcili yardım çağırın.
-
Nəfəsi izləyin
Normal nəfəs yoxdursa, reanimasiyaya başlayın. Hipotermiyada nəfəs və nəbz çox zəif ola bilər — onları ən azı bir dəqiqə yoxlayın.
Nə etmək olmaz
- Zərərçəkəni isti vannaya salmayın, isti su ilə tez isitməyin
- Ətrafları ovuşdurmayın və masaj etməyin
- Alkoqol verməyin
- Huşu pozulmuş insana içki verməyin
- Zərərçəkəni gəzdirməyin, fiziki fəaliyyətə məcbur etməyin
Nə vaxt 103-ə zəng etməli
103-ə zəng edin, əgər:
- zərərçəkən çaşqındır, yuxuludur, nitqi dolaşır;
- titrəmə dayanıb, amma bədən soyuqdur;
- huşunu itirib və ya nəfəsi zəifdir;
- zərərçəkən körpə, yaşlı və ya xroniki xəstədir.
Uşaqlarda
Körpələr istiliyi tez itirir və titrəyə bilmirlər. Hipotermiya əlamətləri — soyuq, qırmızı dəri, ləngimə, zəif əmmə. Körpəni tədricən isidin: ananın bədəninə dəri-dəriyə sıxmaq, isti yorğana bükmək olar. Körpədə hipotermiya şübhəsində həkimə müraciət edin.
Tez-tez verilən suallar
Ovuşdurma soyumuş toxumaları zədələyir, ağır hipotermiyada isə soyuq qanın ətraflardan ürəyə qəfil axını ürək ritmini poza bilər. İsitmə tədrici və bədənin mərkəzindən başlamalıdır.
