Diz ağrısı insanın hərəkətliliyini məhdudlaşdırır və ciddi patologiyaların inkişafından xəbər verə bilər. Bu səhifədə diz oynağında ağrının səbəbləri, növləri, diaqnostikası, müalicəsi və mümkün ağırlaşmaları, əlaqəli xəstəliklər, hansı həkimə müraciət etmək lazım olduğu və mütəxəssis rəyi barədə məlumat toplanıb.
İxtisas: Artroloq Cərrah Nevroloq Revmatoloq Terapevt Travmatoloq-ortoped
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Diz ağrısı insanın hərəkətliliyini məhdudlaşdırır və ciddi patologiyaların inkişafından xəbər verə bilər. Analgetiklərin qəbulu problemi həll etmir: yalnız təcrübəli həkim diaqnostikadan sonra ağrını aradan qaldıracaq və orqanizmdəki ən iri oynaqlardan birinin sağlamlığını qoruyacaq müalicəni təyin edə bilər.
Növləri
Yaranma tezliyi və dövriliyinə görə ağrılar aşağıdakı kimi ola bilər.
- Tək dəfəlik: adətən konkret xarici səbəblərlə, məsələn, əlverişsiz vəziyyətdə qalmaqla bağlıdır.
- Dövri: yerimə və idman zamanı oynağa yüklənmə artdıqda, əlverişsiz ayaqqabı geyəndə, həmçinin ona səbəb olan xəstəliyin təkrarlanması zamanı yaranır.
- Xroniki: daim və ya vaxtın böyük hissəsində narahat edir, konkret xəstəliyin irəliləməsi ilə bağlıdır.
Xəstənin özü hisslərini kəsici, partladıcı, çəkici, sızıltılı kimi təsvir edə bilər. Ağrı sindromunun səbəbindən asılı olaraq, şikayətlərə dərinin qızarması, şişkinlik, hərəkət qabiliyyətinin azalması, oynaq əyildikcə cırıltı və xırıltı da daxil ola bilər.
Səbəbləri
Diz ağrısının ən çox rast gəlinən səbəbləri bunlardır:
- Bərk və yumşaq toxumaların travmaları;
- Mexaniki zədələnmələr;
- Iltihablar;
- Distrofik dəyişikliklər;
- Metabolik proseslərin pozulması;
- Nevritlər və digər nevroloji pozğunluqlar.
Ağrı sindromu bəzən psixi xəstəliyin, məsələn, gizli depressiyanın təzahürü ola bilər. Şikayət müntəzəm yaranır, lakin müayinə ağrıya səbəb ola biləcək heç bir pozğunluq aşkar etmirsə, somatoform pozğunluq diaqnozu qoyulur.
Diz oynağı nahiyəsində istənilən mənşəli ağrı sindromu ilə qarşılaşma riski aşağıdakı hallarda daha yüksəkdir:
- Piylənmə;
- Düzgün olmayan qidalanma və ya qidanın mənimsənilməsinin pozulması;
- Ağırlaşmış irsi amil;
- Dayaq-hərəkət sisteminin digər patologiyaları;
- Ətraflara artıq yüklənmə və ya hərəkətsizlik;
- Alkoqol asılılığı və bəzi preparatların qəbulu;
- Yaşlı yaş.
Hər hansı risk amili olduqda müntəzəm olaraq həkim müayinəsindən keçmək və diz ağrılarının profilaktikası üçün təyinatlar almaq lazımdır: qidalanmanın düzəldilməsi, ortopedik ayaqqabı geyinmə, müalicəvi bədən tərbiyəsi, vitamin terapiyası.
Diaqnostika
Ağrı sindromunun səbəbini müəyyən etmək üçün həkim müayinə aparır, diz oynağını əl ilə yoxlayır və hərəkətliliyini qiymətləndirir. Anamnezin toplanması mərhələsində o, yaxın qohumlarda dayaq-hərəkət sisteminin xroniki xəstəlikləri, əlamətin yaranma vaxtı və ehtimal olunan səbəbləri (travma, artmış yüklənmə), diskomfortun tezliyi və şiddəti barədə klinik əhəmiyyətli məlumatları öyrənir.
Diz ağrısı zamanı əsas diaqnostika üsulları aşağıdakı müayinələr hesab olunur.
- Diz oynağının rentgenoqrafiyası: strukturu qiymətləndirmək, ifadəli anomaliyaları aşkar etmək, oynaq boşluğunda maye olub-olmadığını müəyyən etmək üçün.
- Diz oynağının kompüter tomoqrafiyası: oynağın strukturunu bir sıra qat-qat rentgen şəkilləri vasitəsilə öyrənmək, həmçinin xəstənin qanına radioaktiv maddə yeridildikdə şişi aşkar etmək üçün.
- Diz oynağının MRT-si: ən kiçik struktur dəyişiklikləri aşkar etməyə imkan verən üçölçülü oynaq modeli yaratmaq üçün.
- Yumşaq toxumaların vəziyyətini öyrənmək, irin ocaqlarını, ekssudat və ya qan toplanmasını aşkar etmək üçün dizin USM-i.
- Artroskopiya: dəridəki kəsik vasitəsilə oynağa artroskop yeritməklə diaqnostika və terapiya üçün, bu, oynağı daxildən öyrənməyə və zəruri hallarda toplanmış mayeni çıxarmağa imkan verir.
Oynaq, vətər, bağ və yumşaq toxumaların vəziyyətini ətraflı öyrənməyə imkan verən vizualizasiya üsullarından əlavə, diz ağrısı zamanı təyin olunan diaqnostikaya laborator testlər də daxildir: qanın ümumi və biokimyəvi analizi, revmosınaqlar, sinovial mayenin bakterioloji əkilməsi. Bunlar həkimə diz ağrısının səbəbinin iltihab, autoimmün proses, infeksiya, yaxud digər xəstəlik olduğunu anlamağa kömək edir.
Müalicə
Diz ağrısı zamanı təyin olunan müalicə onun yaranma səbəbindən, xəstənin yaşından, müşayiətedici patologiyalardan asılıdır. Oynaq ağrısına səbəb olan konkret amil aşkarlandıqda, bu səbəbi tam aradan qaldırmağa və ya davamlı remissiyaya nail olmağa yönəlmiş terapiya kursu təyin olunur.
Diz oynağındakı ağrının müalicəsinə aşağıdakı metodlar daxildir.
- Farmakoterapiya — etiotrop və simptomatik preparatların, həmçinin vitaminlərin qəbulu.
- İmmobilizasiya: yüklənməni azaltmaq və sürətli bərpa üçün əlverişli şərait yaratmaq məqsədilə tibbi vasitələrlə oynağın müvəqqəti hərəkətsiz saxlanması.
- Konservativ terapiyanın effektsiz olduğu hallarda cərrahi müdaxilə.
- Fizioterapiya: toxumalarda qan təchizatını və yerli mübadilə proseslərini yaxşılaşdıran, bərpanı sürətləndirən əlavə prosedurlar.
Terapevtik proses ambulator şəraitdə aparılır, cərrahi müdaxilə lazım gəldikdə qısamüddətli hospitallaşdırma tələb olunur. Xroniki patologiyalar daimi həkim nəzarəti və təyinatların korreksiyasını tələb edir, ona görə xəstə müntəzəm olaraq qəbula gəlməlidir.
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Ağırlaşmalar
Tibbi yardımdan imtina edib özünü müalicə etmək xəstəliyin irəliləməsinə, əlilliyə, patoloji prosesin yayılmasına səbəb olur.
Davamlı ağrı həyat keyfiyyətinə təsir edir:
- Insanın fəal olma və əzələ tonusunu saxlamaq, artıq yağ toplanmasının qarşısını almaq üçün enerji sərf etmə imkanını məhdudlaşdırır;
- Tez-tez əsəbilik və depressiyaya səbəb olur.
Orqanizmdəki xroniki iltihab immunitetə yüklənməni artırır, bu da autoimmun patologiyaların inkişafına və ya orqanizmin patogen amillərə qarşı müqavimətinin azalmasına səbəb olur.
Vaxtında və düzgün müalicə, həkim tövsiyələrinə əməl etmə adətən yaxşı proqnoz və dayaq-hərəkət sisteminin sağlamlığının qorunmasını təmin edir.
Hansı həkimə müraciət etməli
Xəstə diz oynağındakı ağrını travma ilə əlaqələndirirsə, çox güman ki, travmatoloq-ortopedə müraciət etməlidir. Konkret halda hansı həkimə yazılacağına şübhə olduqda terapevtə müraciət etmək olar. İlkin müayinədən sonra o, xəstəni lazımi profil mütəxəssislərinə yönləndirəcək. Müayinə və müalicəni aşağıdakı həkimlər təyin edə bilər:
Yadda saxla!
Diz oynağında ağrının müxtəlif növləri var, çünki bu simptom bir çox xəstəliklə əlaqədardır. Özünü müalicə diskomfortun səbəblərini aradan qaldırmağa imkan vermir, ona görə uzun sürən, müntəzəm təkrarlanan və başqa klinik əlamətlərlə müşayiət olunan ağrı zamanı həkimə müraciət etmək lazımdır. Ağrıkəsici preparatlar xoşagəlməz hisləri aradan qaldıra bilər, lakin bu zaman əsas xəstəliyin gizli formada irəliləmə riski var. İnsan həkimə gec müraciət etdikdə daha uzun və mürəkkəb müalicə, həmçinin daha uzun bərpa dövrü lazım ola bilər. Bundan əlavə, analgetiklərin nəzarətsiz qəbulu adətən qaraciyər və mədə ilə bağlı ağırlaşmalara səbəb ola bilər.
Suallar və cavablar
Bəli. Problem oma-oturaq nahiyəsində onurğada, oturaq sinirinin iltihabı ilə əlaqəli ola bilər. Ağrı dizlərə, baldırlara, budlara yayılır və adətən yuxarıdan aşağıya doğru yayılır.
Diz ağrısının həm müddətini, həm də şiddətini nəzərə almaq lazımdır. Ağrı kəskindirsə, ona dözmək lazım deyil — narahatlığı və onun səbəbini tez aradan qaldırmaq üçün terapevtə və ya profil mütəxəssisə müraciət etmək olar.
Diz ağrısı travmanın deyil, iltihabi, autoimmun və ya degenerativ prosesin nəticəsi olduğu hallarda, müalicənin məqsədi adətən davamlı remissiyaya nail olmaqdır. Düzgün yanaşma ilə insan daimi ağrı sindromu yaşamır və xəstəliyin kəskinləşməsinin qarşısını necə almağı bilir.
