Hamiləliyin ilk aylarında yol xəritəsi: ilk qəbuldan gündəlik vərdişlərə

Son aybaşının ilk gününü, siklin müntəzəmliyini və test tarixini qeyd edin. Qəbul etdiyiniz dərman və əlavələrin siyahısını, əvvəlki əməliyyatları və mühüm analizləri götürün. Xroniki xəstəliklər və ailə tarixçəsi barədə danışın. Əvvəlki hamiləlik itkisi və doğuş fəsadları nəzarət planını dəyişə bilər. Təkcə bir USM şəklini göstərmək bütün bu məlumatları əvəz etmir.

Fol turşusunun erkən başlanması vacibdir; adi riskdə gündəlik standart əlavə tövsiyə olunur, yüksək riskdə doza həkim tərəfindən fərqli seçilə bilər. Preparatın tərkibini yoxlayın ki, müxtəlif məhsullarla eyni maddəni təkrar qəbul etməyəsiniz. Daimi dərmanları qorxudan birdən dayandırmaq olmaz. Xüsusən epilepsiya, qalxanabənzər vəz və digər xəstəliklərdə erkən mütəxəssis əlaqəsi lazımdır.

Qan qrupu, infeksiya skrininqi və digər ilkin testlər yerli qayda və fərdi tarixçəyə uyğun planlaşdırılır. Ultrasəsin vaxtı konkret məqsəddən asılıdır. Genetik skrininq ilə diaqnostik testin fərqi izah edilməlidir. Hər pasiyentə bütün hormon və trombofiliya panelləri lazım deyil. Hansı testin hansı qərarı dəyişdirəcəyini bilmək lazımsız xərc və narahatlığı azalda bilər.

Alkoqoldan çəkinmək, siqaret istifadəsini dayandırmaq üçün dəstək almaq və qida təhlükəsizliyinə diqqət etmək faydalıdır. Fiziki aktivlik və iş şəraiti vəziyyətə uyğun danışılır. Hamiləlik bütün fəaliyyəti dayandırmaq demək deyil. Şiddətli ürəkbulanma, qusma və maye saxlaya bilməməkdə yardım alınmalıdır. Diş və digər zəruri müalicələri yalnız hamilə olduğunuz üçün təxirə salmayın; uyğun plan qurulsun.

Bir görüşdə bütün sualları xatırlamaq çətin ola bilər. İlk növbədə daimi dərmanlar, xroniki xəstəliklər, ağrı və qanaxma kimi aktual məsələləri deyin. Sonra skrininq variantlarını, qidalanmanı və iş şəraitini danışmaq olar. Həkimlə növbəti müayinənin tarixini və əvvəlcədən hazırlıq tələb edən testləri dəqiqləşdirin. Bütün analizləri bir günə yığmaq hər dəfə düzgün vaxt demək deyil.

Ürəkbulanma və yorğunluq gündəlik fəaliyyətə ciddi mane olursa bunu “hamıda var” deyib kiçiltməyin. Maye qəbulunun azalması, çəki itkisi və yuxu problemləri yardım tələb edə bilər. Psixoloji narahatlıq da ilkin qəbulun mövzusudur. Əvvəlki itki və ya çətin tibbi təcrübə varsa dəstək ehtiyacınızı bildirin. Ailə məsləhətləri ilə həkim göstərişi ziddiyyət təşkil edirsə səbəbi soruşun; təhlükəsizlik planı anlaşılan və gündəlik həyatınızda tətbiq edilə bilən olmalıdır.

Ev testi hCG aşkarlanması barədə məlumat verir. O, hamiləliyin yerini, dəqiq həftəsini və gələcək gedişini göstərmir. Ağrı və qanaxma olmadıqda nəzarətin vaxtı planlı seçilə bilər; təhlükə əlamətlərində isə erkən qiymətləndirmə lazımdır. Hər qadında hər gün qan hCG ölçmək rutin tələb deyil. Ultrasəsin hansı məqsədlə və nə zaman aparılacağı klinik suala bağlıdır. Xətt tündlüyünü ardıcıl müqayisə edib özünüzə proqnoz vermək narahatlığı artıra bilər. İlk qəbulda fərdi planın qurulması daha faydalıdır.

Əlamətlərin yoxluğu və ya yüngül olması da ola bilər, bu halda təlaşa düşməyin. Hamiləliyin gedişi simptomların şiddətinə görə qiymətləndirilmir.

Əlamətlərin yoxluğu və ya yüngül olması da hamiləliyin pis getdiyini göstərmir.

• Ət, toyuq və yumurtanı tam bişirin; çiy və az bişmiş qidalardan çəkinin.
• Pasterizə olunmamış süd və ondan hazırlanmış yumşaq pendirlərdən uzaq durun.
• Meyvə və tərəvəzi yaxşı yuyun, çiy ət üçün ayrı kəsmə taxtası istifadə edin.
• Soyuducuda uzun müddət qalmış hazır qidaları istifadə etməyin.
• Balıq seçərkən iri yırtıcı balıqların həddindən artıq istehlakından çəkinin, çünki tərkibində civə ola bilər.
• Kofeinli içkilərin miqdarını məhdudlaşdırın.

Bu qaydaların məqsədi listeriya və toksoplazmoz kimi qidadan keçən infeksiyaların qarşısını almaqdır. Pişik nəcisi ilə təmasda olan zaman əlcək taxın və əlləri yuyun. Qidalanma barədə fərdi tövsiyə üçün həkim və ya pəhrizçi ilə məsləhətləşin.

Alkoqol və siqaret hamiləliyin istənilən dövründə təhlükəlidir, təhlükəsiz miqdar müəyyən edilməyib. Çox isti mühit, məsələn, uzun müddət sauna və ya çox isti vanna bədən temperaturunu artıra bilər və ilk aylarda tövsiyə olunmur. Hərarətli xəstəlik zamanı da həkimə müraciət edin.

Dərman, bitki çayı və qida əlavələrinin hamısı hamiləlikdə təhlükəsiz hesab olunmur. Hətta əvvəl tez-tez istifadə etdiyiniz vasitələri hamiləlik planlaşdıran zaman həkimlə yoxlamaq lazımdır. Kimyəvi maddələrlə iş (rəng, həlledicilər) və ya şüalanma ilə iş şəraiti varsa, bunu ilk qəbulda bildirin. Məqsəd qorxutmaq yox, riski vaxtında azaltmaqdır.

Hamiləliyin ilk aylarında sevinclə yanaşı narahatlıq, əhval dəyişkənliyi və yuxu pozuntusu yaşana bilər. Hormonal dəyişikliklər, yorğunluq və gələcək barədə suallar bu hisslərə təsir edir. Əvvəl depressiya və ya təşviş tarixçəniz olubsa, bunu ilk qəbulda bildirin ki, dəstək planı vaxtında qurulsun.

Son maddə təcili hesab olunur: belə fikir olarsa, dərhal yaxın adama və ya təcili yardıma müraciət edin.

Partnyor, yaxın adam və ya dəstək qrupu ilə danışmaq yükü azalda bilər. Kömək istəmək zəiflik əlaməti deyil.

Fəsad olmayan hamiləlikdə mülayim fiziki aktivlik, məsələn, gündəlik gəzinti, üzgüçülük və yüngül gimnastika adətən tövsiyə olunur. Məşqin gücü səhvən daha az hiss olunduğu üçün danışa bilmədiyiniz yük həddindən artıq sayıla bilər. Yıxılma, zərbə və ya həddindən artıq qızma riski olan fəaliyyətlərdən, o cümlədən kontaktlı idman növlərindən çəkinmək məsləhətdir. Qanaxma, ağrı, baş gicəllənməsi və nəfəs darlığı yaranarsa, məşqi dayandırın.

Səfərə gəldikdə, ağırlaşma olmayan hamiləlik zamanı qısa səfərlər çox vaxt mümkündür. Uzun yolda hər bir-iki saatdan bir ayaq üstə dayanın, maye qəbulunu azaltmayın və təhlükəsizlik kəmərini qarının altından, çiyindən keçirərək bağlayın. Ağır yük qaldırma, uzun müddət ayaq üstə dayanma və zərərli maddələrlə təmas ilə bağlı iş şəraitini ilk qəbulda həkimlə müzakirə edin. Səfər planlaşdırırsınızsa, tibbi sənədlərinizi yanınıza götürün.

Hamiləlik planlaşdırarkən və ya erkən mərhələdə peyvənd vəziyyətinizi həkimlə yoxlamaq faydalıdır. Qızılca, məxmərək (rubella) və suçiçəyi kimi canlı virus peyvəndləri hamiləlik dövründə adətən vurulmur; lazım olarsa, hamiləlikdən əvvəl və ya doğuşdan sonra planlaşdırılır. Qrip peyvəndi isə hamiləlikdə bir çox ölkədə tövsiyə olunur, çünki qrip hamilə qadında ağır keçə bilər. Digər peyvəndlərin zamanı yerli təlimata və fərdi riskə görə müəyyən edilir.

• Peyvənd kartınızı və keçirdiyiniz xəstəlikləri ilk qəbula götürün.
• Əlləri tez-tez yuyun, xüsusilə qidadan əvvəl və tualetdən sonra.
• Uşaq kollektivi ilə təmasda olsanız, suçiçəyi və digər infeksiyalar barədə həkimə danışın.
• Hərarətli xəstələrlə yaxın təmasdan qaçın və öskürəyi olan şəxslərlə maska istifadə edin.