Aşağı bədən temperaturu nadir hallarda insanın ümumi vəziyyətini pozur, buna görə də o, həkimə müraciət etmək üçün səbəb kimi qəbul edilmir. Bu səhifədə aşağı bədən temperaturunun səbəbləri, növləri, diaqnostikası, müalicəsi və mümkün ağırlaşmaları, əlaqəli xəstəliklər, hansı həkimə müraciət etmək lazım olduğu və mütəxəssis rəyi barədə məlumat toplanıb.
İxtisas: Endokrinoloq Hematoloq Kardioloq Nevroloq Qastroenteroloq Terapevt
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Aşağı bədən temperaturu nadir hallarda insanın ümumi vəziyyətini pozur, buna görə də o, həkimə müraciət etmək üçün səbəb kimi qəbul edilmir. Bununla belə, hipotermiya bəzən diaqnostika və müalicə tələb edən xroniki xəstəliyin simptomu ola bilər. Yalnız mütəxəssis orqanizmdə baş verən bu dəyişikliklərin nə ilə bağlı olduğunu aydınlaşdıra bilər. Əgər temperatur kəskin şəkildə aşağı düşür və buna şüurun pozulması, güclü yuxululuq və ya çaşqınlıq əlavə olunursa, dərhal təcili yardım çağırmaq lazımdır.
Növləri
Termometr göstəriciləri 35-36 dərəcə arasında dəyişirsə, bədən temperaturunun aşağı olmasından danışılır. Göstəricilər daha ciddi dəyişdikdə hipotermiya diaqnozu qoyulur.
Onun üç ağırlıq dərəcəsi var:
- Yüngül (35,0–32,2 dərəcə): tez yorulma, tez-tez nəfəs alma və ürək döyüntüsü, üşütmə xarakterikdir;
- Orta (32,1–27 dərəcə): reflekslərin fəallığının azalması, sayıqlama, nəbz və tənəffüs hərəkətlərinin azalması müşahidə olunur;
- Ağır (27 dərəcədən aşağı): xəstə komaya düşür, orqan və sistemlərin funksiyalarında sistemli pozğunluqlar qeyd olunur. Bu vəziyyət həyat üçün təhlükəlidir və dərhal təcili yardım çağırılmalıdır.
Səbəbləri
Qadın, kişi və uşaqlarda aşağı bədən temperaturunun endogen (daxili) və ekzogen (xarici) səbəbləri ayırd edilir:
- Soyuqda uzun müddət qalma;
- Yuxu pozğunluğu;
- Stress;
- Vitamin və mikroelement çatışmazlığı olan balanssız qidalanma;
- Dərman preparatlarının, məsələn, qeyri-steroid iltihab əleyhinə vasitələrin qəbulu;
- Nikotin, etanol daxil olmaqla toksik maddələrin təsiri;
- Hormonal dəyişikliklərlə müşayiət olunan qalxanabənzər vəzin, böyrəküstü vəzilərin patologiyaları;
- Psixi pozğunluqlar;
- Hipotalamus nahiyəsi daxil olmaqla bədxassəli şişlər;
- Ürək-damar sistemi xəstəlikləri;
- Neyrodegenerativ patologiyalar;
- Qan xəstəlikləri.
Diaqnostika
Böyükdə və ya uşaqda bədən temperaturunun niyə aşağı olduğunu və bu zaman nə etmək lazım olduğunu müəyyən etmək üçün həkim xəstənin özünün vəziyyəti hansı səbəblərlə əlaqələndirdiyini öyrənir. Simptomun yaranma şəraiti, qəbul edilən dərmanlar, xroniki xəstəliklər, qidalanma rasionu da mühüm əhəmiyyət daşıyır. Mütəxəssis zərərli vərdişlərin olub-olmamasına, ailə anamnezinə, keçirilmiş travma və infeksiyalara, toksik maddələrlə peşə və məişət təmasına diqqət yetirir.
Qəbulda bədən temperaturu termometrlə ölçülür, əsas həyati göstəricilər müəyyən edilir: arterial təzyiq, nəbz və tənəffüs tezliyi, qanın oksigenlə doyma səviyyəsi. Ödemlərin olması, yaranma vaxtı və yayılması klinik cəhətdən əhəmiyyətlidir. Nevroloji status, o cümlədən əzələ tonusu və gücü, koqnitiv funksiyaların pozulması və hərəkət aktivliyi qiymətləndirilir.
Böyükdə və uşaqda bədən temperaturunun aşağı olması spesifik simptom deyil, buna görə də vəziyyətin səbəbini aydınlaşdırmaq üçün kompleks diaqnostika tələb olunur. Hemoqlobin və/və ya eritrositlərin çatışmazlığını aşkar etmək və qanazlığını təsdiqləmək üçün ümumi klinik qan analizi, hormonların, mikroelementlərin, bəzi fermentlərin səviyyəsinin qiymətləndirilməsi aparılır. Problemin mənbəyini axtarmaq üçün instrumental və funksional müayinə üsulları təyin olunur.
- Ezofaqoqastroduodenoskopiya. EQDS mədədə, qida borusunda, onikibarmaq bağırsaqda gizli qanaxma mənbəyini tapmaq üçün istifadə olunur.
- Qalxanabənzər vəzin, böyrəklərin, qarın boşluğunun, böyrəküstü vəzilərin və s. USM müayinəsi — iltihabı, şişləri və digər patologiyaları aşkar etmək üçün.
- Parkinson xəstəliyindən şübhələndikdə digər xəstəlikləri istisna etmək üçün baş beynin MRT müayinəsi aparılır.
- Qarın boşluğu orqanlarının maqnit-rezonans tomoqrafiyası. Bu üsul böyrəküstü vəzilərin həcmli törəmələrini skrininq etmək üçün təyin olunur.
- EEQ beynin elektrik aktivliyinin üzvi pozğunluqlarını VSD-dən (vegetativ-damar distoniyasından) fərqləndirmək üçün istifadə olunur.
- EKQ vegetativ sinir pozğunluqları üçün xarakterik olan ürək ritmi pozğunluğunu aşkar etməyə imkan verir.
- Ürəyin USM müayinəsi VSD-nin klinik əlamətlərində üzvi zədələnmələri, o cümlədən qüsurları və şişləri istisna etmək üçün təyin olunur.
Müayinələrin siyahısı vəziyyətdən asılı olaraq dəyişdirilə bilər.
Müalicə
Böyükdə və ya uşaqda aşağı bədən temperaturu varsa, həkim patologiyanın səbəbini müəyyənləşdirdikdən sonra müalicə planı tərtib edir və vəziyyət normallaşana qədər nədən çəkinmək lazım olduğunu müəyyən edir. Alkoqol qəbulunu, hamam və sauna ziyarətini, idmanla məşğul olmağı istisna etmək lazımdır. Vitamin, mineral, dəmir çatışmazlığı aşkar edildikdə qidalanma korrektə edilir. Vegetativ-damar distoniyasının dərmansız müalicəsi gün rejiminə və balanslaşdırılmış qidalanmaya riayət etməkdən, fitoterapiya, fizioterapiya və iynə-refleksoterapiyadan, müalicəvi bədən tərbiyəsindən, su prosedurlarından, masajdan ibarətdir. Əsas dərman terapiyası üsulları:
- Anemiyada dəmir, fol turşusu və vitamin preparatları;
- Hipovitaminozda əvəzedici terapiya;
- Hipoqlikemiyada (qanda şəkərin aşağı düşməsi) qlükoza məhlullarının qəbulu;
- Hipotireozda əvəzedici terapiya kimi qalxanabənzər vəzi hormonları;
- Vegetativ-damar distoniyasında nootroplar, vitaminlər, vegetotrop və antioksidant preparatlar;
- Böyrəküstü vəzi çatışmazlığında qlükokortikoidlər, mineralokortikoidlər;
- Parkinson xəstəliyi və s. Hallarda dofaminomimetiklər, dofamin reseptorlarının aqonistləri, antidepressantlar.
Adenoma və ya bədxassəli şiş nəticəsində yaranan böyrəküstü vəzi çatışmazlığında patoloji törəmə çıxarılır. Böyük ölçülü ur fonunda yaranan hipotireoz düyünün enukleasiyasını (çıxarılmasını) və ya qalxanabənzər vəzin subtotal rezeksiyasını tələb edir.
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Ağırlaşmalar
Əksər xəstələrdə bu simptom narahatlıq yaratmır, lakin bu onun az təhlükəli olduğu demək deyil, çünki böyükdə, xüsusən də uşaqda aşağı bədən temperaturu zamanı ağırlaşmalar inkişaf edə bilər.
Böyrəküstü vəzi çatışmazlığında Addison krizi riski mövcuddur. Bu, kortikosteroidlərin konsentrasiyasının kəskin azalmasından yaranan həyat üçün təhlükəli vəziyyətdir və təcili tibbi yardım tələb edir. Konservativ müalicə almayan Parkinson xəstələrində əlillik daha tez inkişaf edir.
Müalicə olunmayan hipotireoz sonsuzluq, düşüklər, erkən doğuş, hipotireoid koma inkişafı ilə hədələyir.
Hipoqlikemiya komaya, aritmiyaya, insulta, infarkta, hipertonik krizə, beyin ödeminə səbəb ola bilər.
Hansı həkimə müraciət etməli
Aşağı temperaturun uzun müddət saxlanmasının səbəbini terapevt və pediatr aydınlaşdıra bilər, lakin bəzi klinik hallarda müxtəlif profilli mütəxəssislərin konsultasiyası tələb oluna bilər.
Yadda saxla!
Aşağı bədən temperaturu insanın fərdi xüsusiyyəti ola bilər, lakin bu halda belə o, nadir hallarda 36 dərəcədən aşağı düşür. Termometr davamlı olaraq daha aşağı rəqəmlər göstərirsə, bu, düşünmək və müayinədən keçmək üçün əsasdır. Həkimlər həmişə səbəbi aşkar edə bilmir, lakin çox vaxt məhz kompleks diaqnostika patologiyaları inkişafın erkən mərhələsində aşkarlamağa və onların aradan qaldırılması üçün tədbir görməyə kömək edir. Bu, ilk növbədə yavaş proqressivləşən və orqan və toxumaların işində nasazlıqlara gətirib çıxaran hormonal pozğunluqlara aiddir.
Hipotermiya digər simptomlarla — zəiflik, dərinin qurulması, ödemlər, solğunluqla — müşayiət olunursa, diaqnostikadan keçmək xüsusilə vacibdir. Bu artıq mümkün qədər tez müayinə tələb edən ciddi pozğunluqlar kompleksidir.
Suallar və cavablar
Bədən temperaturunun 27 dərəcədən aşağı düşməsi ölümlə nəticələnə bilər.
Baş beyində hipotalamus adlanan şöbədə düzgün biokimyəvi reaksiyalar üçün zəruri olan temperaturu saxlayan termorequlyasiya zonası ayırd edilir.
