Menopauza və hormonal sağlamlıq

Menopauza son aybaşından sonra 12 ay ərzində aybaşının olmaması ilə müəyyən edilir. Ondan əvvəlki dövr perimenopauza adlanır və bir neçə il çəkə bilər. Bu zaman yumurtalıqların estradiol və proqesteron istehsalı tədricən dəyişir.

Ən çox rast gəlinən şikayətlər:

• qəfil istilik hissi və gecə tərləməsi;
• tsiklin qısalması, uzanması və ya axıntının dəyişməsi;
• yuxu pozuntusu, yorğunluq, əsəbilik;
• vaginal quruluq, cinsi əlaqə zamanı narahatlıq;
• sidik yollarında tez-tez narahatlıq.

Əlamətlərin şiddəti qadından qadına çox fərqlənir. Bəziləri demək olar ki, heç nə hiss etmir, bəziləri gündəlik həyatda çətinlik çəkir. Şikayətlər gündəlik həyatınıza mane olursa, ginekoloqa müraciət etməyə dəyər: yardımın müxtəlif yolları var.

Menopauza xəstəlik deyil, lakin onun simptomları həyat keyfiyyətinə təsir edirsə, kömək almaq tamamilə məqbuldur. Həkim şikayətlərin başqa səbəblərdən, məsələn, qalxanabənzər vəzinin pozuntularından olub-olmadığını da yoxlaya bilər. Suallarınız yaranarsa, qəbulda və ya klinikanın onlayn sual bölməsində həkimdən soruşa bilərsiniz; məlumatlı qərar həmişə daha rahat olur.

Hormon analizləri tək başına diaqnoz qoymur, simptomlar və ultrasəs nəticələri ilə birlikdə qiymətləndirilir. Tsikl pozuntusu və menopauza şübhəsində həkim aşağıdakıları təyin edə bilər:

• Follikulostimuləedici hormon (FSH) — yumurtalıq funksiyasının azalması haqqında məlumat verir;
• Lüteinləşdirici hormon (LH) — ovulyasiya prosesinin və hormonal tarazlığın qiymətləndirilməsində istifadə olunur;
• Estradiol – E2 — əsas qadın cinsi hormonudur;
• Proqesteron — tsiklin ikinci fazasında ovulyasiyanın baş verməsini göstərməyə kömək edir;
• Antimüller hormonu — yumurtalıq ehtiyatı haqqında əlavə məlumat verir.

Perimenopauzada hormon səviyyələri gündən günə dəyişdiyi üçün bir analizin nəticəsi aldadıcı ola bilər. Analizlərin tsiklin hansı günündə verilməsi də önəmlidir, bunu həkim sizə izah edəcək.

Nəticələri həmişə ginekoloq izah etməlidir: analiz kağızındakı norma ilə sizin yaşınıza, tsikl gününüzə və ümumi vəziyyətinizə uyğun şərh bir-birindən fərqlənə bilər. Suallarınız yaranarsa, qəbulda və ya klinikanın onlayn sual bölməsində həkimdən soruşa bilərsiniz; məlumatlı qərar həmişə daha rahat olur.

Menopauzal hormon terapiyası şiddətli simptomları azalda bilən müalicə üsullarından biridir. Onu hamı üçün tətbiq etmək olmaz və hamı üçün də rədd etmək lazım deyil. Qərar yaşdan, menopauzanın başlama vaxtından, şikayətlərin şiddətindən, şəxsi və ailə tarixçəsindən asılıdır. Faydalar və risklər həkimlə birlikdə ətraflı müzakirə olunur, müddət və forma fərdi seçilir.

Hormon terapiyasından asılı olmayaraq menopauzadan sonra sümük və ürək-damar sağlamlığına diqqət vacibdir, çünki estrogen azaldıqca osteoporoz və ürək xəstəlikləri riski artır:

• kifayət qədər fiziki hərəkət, o cümlədən güc məşqləri;
• kalsium və D vitamini ilə zəngin qidalanma;
• siqaretdən imtina, qan təzyiqinin və xolesterinin nəzarəti;
• lazım olduqda sümük sıxlığının yoxlanılması.

Həkim əvvəlcə həyat tərzi ilə bağlı addımları, lazım olarsa, hormonal olmayan seçimləri də təklif edə bilər. Qərarı sonradan yenidən nəzərdən keçirmək mümkündür. Suallarınız yaranarsa, qəbulda və ya klinikanın onlayn sual bölməsində həkimdən soruşa bilərsiniz; məlumatlı qərar həmişə daha rahat olur.

Menopauza dövründə süd vəzilərinin müntəzəm müayinəsi xüsusilə əhəmiyyətlidir. Süd vəzilərinin USM-i əsasən daha cavan qadınlarda və sıx vəzi toxuması olanlarda faydalıdır, mammoqrafiya isə yaşlı qadınlarda erkən dəyişiklikləri aşkar etməyə imkan verir. Müayinənin növünü və tezliyini həkim yaşa və risk amillərinə görə təyin edir. Sinədə yumru, çıxıntı, məmə ucundan axıntı və ya dərinin dəyişməsi hiss etsəniz, növbəti planlı müayinəni gözləməyin.

Gənc və orta yaşlı qadınlarda hormonal sağlamlıq tsikl pozuntuları ilə də bağlıdır: aybaşının gecikməsi, çox seyrək və ya çox bol olması, tsiklarası ləkələnmə, sifətdə tük artımı, aknenin davam etməsi. Bu hallarda ginekoloq hormon analizləri və kiçik çanaq USM-i ilə səbəbi araşdırır. Xüsusilə menopauzadan sonra olan hər hansı qanaxma mütləq həkim tərəfindən yoxlanılmalıdır.

Müayinələrin vaxtının planlaşdırılması həkimin tövsiyələrinə görə aparılmalıdır. Suallarınız yaranarsa, qəbulda və ya klinikanın onlayn sual bölməsində həkimdən soruşa bilərsiniz; məlumatlı qərar həmişə daha rahat olur.