Kişi sonsuzluğu

Bir il müntəzəm və müdafiəsiz cinsi həyat sürdükdən sonra hamiləlik baş verməyibsə, cütlüyün hər iki tərəfinin müayinəsi tövsiyə olunur. Qadının yaşı 35 və ondan yuxarıdırsa, bu müddət altı aya qədər qısaldılır, çünki vaxt amili daha əhəmiyyətlidir.

Aşağıdakı hallarda gözləməyə ehtiyac yoxdur və müayinəyə daha tez gəlmək olar:

• keçmişdə xayalıq travması, əməliyyatı, infeksiyası olubsa;
• uşaqlıqda xayaların enməməsi qeyd olunubsa;
• xayalıqda ağrı, şişkinlik və ya ölçü fərqi varsa;
• cinsi istək və ya erektil funksiya ilə bağlı narahatlıq varsa;
• kimyaterapiya və ya şüa müalicəsi keçirilibsə.

Müayinəni gecikdirmək həm vaxt itkisi, həm də həyəcanın artması deməkdir. Erkən müraciət səbəbin tez aydınlaşmasına kömək edir.

Müayinə yalnız kişidən deyil, qadından da başlana bilər; əsas odur ki, məsələ gec qalmasın və hər iki tərəfin vəziyyəti paralel aydınlaşsın. Ən vacibi, yoxlamanı utanc və ya qorxu üzündən təxirə salmamaqdır.

Başlanğıc nöqtə həkim söhbəti və spermoqrammadır. Spermoqramma spermanın sayını, hərəkətliliyini və quruluşunu qiymətləndirir. Göstəricilər günlərə görə dəyişdiyi üçün qeyri-normal nəticə əldə edildikdə analiz adətən təkrar olunur.

Sonrakı müayinələr ilkin nəticələrə və baxışa əsasən seçilir:

• hormonal analizlər, o cümlədən testosteron;
• xayalıq orqanlarının USM-i xayaların vəziyyətini və varikoseleni göstərir;
• MAR-test spermatozoidlərə qarşı antikorların olub-olmadığını yoxlayır;
• HBA test spermatozoidlərin yetkinliyi haqqında məlumat verir;
• spermatozoidlərin DNT fraqmentasiyası genetik materialın bütövlüyünü qiymətləndirir və xüsusilə səbəbi aydın olmayan hallarda və ya təkrarlanan uğursuzluqlarda mənalı ola bilər.

Hər pasiyentə bütün testlər lazım olmur. Seçimi həkim edir.

Müayinə nəticələrinə əsasən həkim sonsuzluğun səbəbini müəyyən etməyə çalışır. Bəzən səbəb aydın olur, bəzən isə ilkin müayinələrdən sonra da qeyri-müəyyən qalır. Bu, müalicənin mümkün olmadığı demək deyil, sadəcə sonrakı addımlar fərdi planlaşdırılır. Həkim bunu sizinlə açıq müzakirə edir.

Müalicə səbəbə uyğun seçilir. Bəzən yalnız həyat tərzinin dəyişdirilməsi və yanaşı xəstəliklərin nizama salınması kifayət edir.

• Hormonal pozuntu aşkar edildikdə həkim səbəbi araşdırır və uyğun müalicə təklif edir. Hormonal vasitələr özbaşına qəbul edilməməlidir: bəziləri sperma istehsalını azalda bilər.
• İnfeksiya və iltihab olduqda müvafiq müalicə aparılır.
• Varikoselenin müalicəsi bəzi hallarda, xüsusilə sperma göstəriciləri pisləşibsə və ya ağrı varsa, cərrahi müdaxilə ilə həll edilir. Ancaq bütün varikosele əməliyyat tələb etmir.
• Xayanın biopsiyası spermada spermatozoid tapılmadıqda (azoospermiya) səbəbi aydınlaşdırmaq və ya spermatozoid əldə etmək üçün tətbiq oluna bilər.

Heç bir müalicə hamiləliyin baş verəcəyinə zəmanət vermir. Həkim real imkanları, mümkün nəticələri və alternativləri açıq izah edir.

Müalicənin təsirini qiymətləndirmək üçün adətən bir neçə ay vaxt lazım olur, çünki sperma tədricən yenilənir. Nəticələr təkrar spermoqramma ilə izlənilir. Gözləmə dövründə həkimlə əlaqə saxlamaq vacibdir.

Sperma keyfiyyətinə təsir edən bir sıra amillər düzəldilə bilər.

• siqaretdən və artıq spirtdən imtina;
• artıq çəkinin azaldılması, müntəzəm fiziki fəaliyyət;
• xayalıq nahiyəsinin uzun müddət qızmasından çəkinmək (isti vannalar, sauna, sıx geyim);
• anabolik steroidlərdən və öz başına hormon qəbulundan çəkinmək;
• stresin və yuxu çatışmazlığının azaldılması;
• qəbul etdiyiniz dərmanlar barədə həkimə məlumat vermək.

Spermatozoidlərin yetişməsi bir neçə ay çəkir, buna görə həyat tərzi dəyişikliklərinin təsiri dərhal görünmür.

Uğurlu nəticə üçün cütlüyün birgə yanaşması vacibdir: kişi və qadının müayinəsi paralel aparılsa, vaxt itirilmir. Klinikamızda ayrıca Ailə planlaşdırılması mərkəzimiz də fəaliyyət göstərir; lazım olduqda ginekoloqun və reproduktoloqun iştirakı ilə növbəti addımlar birgə müzakirə olunur.

Bu dəyişikliklər tək başına hamiləliyə zəmanət vermir, lakin ümumi sağlamlığı yaxşılaşdırır və tibbi müalicənin təsirini dəstəkləyir. Cütlüyün bir-birini dəstəkləməsi psixoloji yükü azaldır, gərginlik hiss etdikdə isə psixoloq dəstəyi də faydalı ola bilər.