Seksual və hormonal sağlamlıq

Erektil disfunksiya cinsi əlaqə üçün kifayət qədər möhkəm ereksiyanın əldə edilməsində və ya saxlanmasında davamlı çətinlikdir. Tək bir uğursuzluq diaqnoz deyil, çünki yorğunluq və stres belə hallara səbəb ola bilər.

Burada vacib məqam odur ki, erektil disfunksiya bəzən orqanizmdə başqa problemin erkən əlaməti olur. Ereksiya damar və sinir sisteminin vəziyyətindən asılıdır, ona görə şikayət aşağıdakı vəziyyətlərlə əlaqəli ola bilər:

• ürək-damar xəstəlikləri və yüksək təzyiq;
• şəkərli diabet;
• yüksək xolesterin və artıq çəki;
• hormonal dəyişikliklər, o cümlədən testosteron çatışmazlığı;
• siqaret, spirtli içkilər, bəzi dərmanlar;
• stress, narahatlıq, depressiya, münasibətlərdəki gərginlik.

Buna görə həkim yalnız şikayətə yox, ümumi sağlamlığa da baxır və lazım olduqda təzyiq, qlükoza, lipidlər və hormonların yoxlanılmasını təklif edir. Müalicə səbəbə uyğun seçilir; həkim konkret üsulu müayinədən sonra müəyyən edir.

Şikayət olduqda utanc hissi ilə gözləməyin: erkən müraciət həm ümumi sağlamlığı yoxlamağa, həm də vəziyyəti daha asan nizama salmağa imkan verir.

Erkən boşalma ejakulyasiyanın istənilmədən tez baş verməsi və bunun narahatlıq yaratmasıdır. Səbəbləri fizioloji (məsələn, prostat iltihabı və ya sinir həssaslığı) və psixoloji (həyəcan, stress) ola bilər, çox vaxt isə bir neçə amil üst-üstə düşür.

Cinsi istəyin azalmasının da bir sıra səbəbi var: hormonal, yuxu çatışmazlığı, xroniki xəstəliklər, bəzi dərmanlar, depressiya, yorğunluq və cütlük münasibətləri.

Bu halda seksoloq xüsusi rol oynayır:

• problemin psixoloji və münasibət tərəfini araşdırır;
• davranış texnikaları və məsləhətlər təklif edir;
• lazım olduqda androloq və ya uroloqla birgə işləyir.

Bəzən müraciət cütlük şəklində daha effektiv olur. Müalicə seçimləri həkim tərəfindən fərdi qaydada müzakirə olunur; nəticənin müddəti və səviyyəsi haqqında konkret vədlər verilmir.

Qəbulda heç bir hal “normadan kənar” kimi qiymətləndirilmir, məqsəd vəziyyəti anlamaq və sizə uyğun yol tapmaqdır. Bütün söhbətlər məxfi saxlanılır.

Testosteron kişi orqanizmində cinsi istək, əzələ kütləsi, əhval, enerji və sümük möhkəmliyi ilə bağlıdır. Yaşla səviyyə tədricən dəyişə bilər, lakin hər yorğunluq testosteron çatışmazlığı demək deyil.

Aşağıdakı əlamətlər hormonal yoxlama üçün səbəb ola bilər:

• cinsi istəyin davamlı azalması;
• ereksiya ilə bağlı çətinliklər;
• daimi yorğunluq və əhval-ruhiyyənin enməsi;
• əzələ gücünün azalması, bədən kütləsinin dəyişməsi.

Testosteron analizi adətən səhər saatlarında verilir, nəticə zəruri olduqda təkrar yoxlanılır. Diaqnoz yalnız bir rəqəmə yox, şikayətlərin və təkrar testlərin məcmusuna əsaslanır. Testosteron çatışmazlığı təsdiqlənərsə, həkim səbəbi araşdırır: xayaların, hipofizin funksiyası, çəki, yanaşı xəstəliklər. Müalicə yalnız göstəriş olduqda və həkim nəzarəti altında aparılır; özbaşına hormon qəbulu təhlükəli ola bilər və məsələn, övlad sahibi olmaq planlarına mane ola bilər.

Hormonal vəziyyət bəzən ürək-damar və maddələr mübadiləsi göstəriciləri ilə birgə qiymətləndirilir. Bu səbəbdən həkim əlavə analizlər də təklif edə bilər.

Cinsiyyət üzvünün USM-i damar vəziyyətini, toxuma dəyişikliklərini, travmadan sonrakı izləri və ya sıxlaşmaları qiymətləndirməyə imkan verir. Müayinə ağrısızdır və adətən qısa çəkir.

Cinsiyyət üzvünün əyriliyi bir neçə səbəbdən yarana bilər. Bəzi hallarda əyrilik anadangəlmədir və cinsi həyata mane olmur. Digər hallarda toxumada sıxlaşma (Peyroni xəstəliyi) ağrı və ya deformasiya yarada bilər. Həkim əyrilik dərəcəsini, ağrının olub-olmadığını və cinsi əlaqəyə təsirini nəzərə alaraq yanaşma seçir: müşahidə, dərman müalicəsi və ya bəzi hallarda cərrahi düzəliş.

Ölçü ilə bağlı narahatlıq da tez-tez səslənir. Bu halda həkim vəziyyəti obyektiv qiymətləndirir, çox vaxt isə normadan kənarlaşma olmur. Heç bir müalicə üzvün ölçüsünü artırmağa vəd vermir.

Müayinədən əvvəl hər şey sizinlə müzakirə olunur və yalnız razılığınızla aparılır. Həkim nəticələri və mümkün variantları aydın izah edir. Qərar verməyə tələsmək lazım deyil.

Seksual sağlamlıq mövzusunda bəzi əlamətlər gecikdirilmədən yardım tələb edir. Belə hallarda 103 nömrəsinə zəng edin və ya təcili yardım şöbəsinə müraciət edin:

• cinsi istək olmadan başlayan, uzun müddət keçməyən və ağrılı ereksiya (priapizm), çünki gecikmə toxumanın zədələnməsinə səbəb ola bilər;
• cinsi əlaqə zamanı və ya travma zamanı cinsiyyət üzvündə “çıtırtı”, kəskin ağrı, şişkinlik və göyərmə;
• xayalıqda qəfil şiddətli ağrı;
• döş qəfəsində ağrı, nəfəs darlığı, qolda və ya çənədə ağrı, soyuq tər.

Ürək-damar problemləri ilə erektil disfunksiya arasında əlaqə olduğuna görə, ereksiya şikayətləri ilə yanaşı ürək sahəsində narahatlıq varsa, bunu da gecikdirmək olmaz. Yüngül, lakin davam edən narahatlıqlar üçün isə planlı qəbul kifayətdir.

Şübhə yaranarsa, yardım çağırmaq həmişə daha təhlükəsizdir. Zəng zamanı şikayətlərin nə vaxt başladığını və qəbul etdiyiniz dərmanları bildirin. Utanc hissi yardımı gecikdirməməlidir.