Testosteron: göstərişlər və nəticələrin şərhi

Analiz qanda ümumi testosteronun, yəni zülallara bağlı və sərbəst hormonun cəminin miqdarını ölçür. Kişilərdə cinsi istəyin və potensiyanın azalmasında, sonsuzluqda və yaşla bağlı hormonal dəyişikliklərdə təyin edilir. Qadınlarda isə artıq tüklənmə, səpgi, nizamsız aybaşı və polikistoz yumurtalıq sindromu şübhəsində verilir.

Biomaterial: Venoz qan
Nəticə hazır olur: 1 iş günü
Ac qarına: Bəli
Qiymət: 16 AZN

Yayımlanma tarixi: 22.09.2026 Yenilənmə tarixi: 05.10.2026

Onlayn

Həkim-koordinatorun pulsuz konsultasiyası

müayinə və prosedurlara hazırlıq barədə

Müayinə və ya prosedur keçirməyi planlaşdırırsınız?

Həkim-koordinatorumuz hazırlığı, prosedurun necə keçdiyini, göstəriş və əks göstərişləri izah edəcək, suallarınızı cavablandıracaq.

Pulsuz konsultasiyaya yazılın — operator sizin üçün əlverişli zəng vaxtını seçəcək.

Sinonimlər

ümumi testosteron

Müayinənin təsviri

Testosteron androgenlər qrupuna aid əsas kişi cinsi hormonudur. Kişilərdə o, əsasən xayalarda, az miqdarda böyrəküstü vəzilərdə hazırlanır. Qadınlarda da testosteron var, amma kişilərə nisbətən təxminən on dəfə azdır və yumurtalıqlarda və böyrəküstü vəzilərdə sintez olunur.

Kişi orqanizmində testosteron:

cinsiyyət orqanlarının inkişafını və vaxtında cinsi yetişkənliyi təmin edir;
səsin qalınlaşmasına, üzdə, qasıqda və qoltuqaltında tük bitməsinə cavabdehdir;
spermatozoidlərin yetişməsini, cinsi istəyi və ereksiyanı dəstəkləyir;
əzələ kütləsini və sümüklərin möhkəmliyini qoruyur.

Qadınlarda bu hormon cinsi istəyə, əzələ və sümük toxumasına təsir edir, artıqlığı isə kişi tipli tüklənməyə və ovulyasiyanın pozulmasına səbəb olur.

Qanda testosteronun böyük hissəsi zülallara bağlı halda dövr edir. Bu analiz ümumi, yəni bağlı və sərbəst testosteronun cəmini ölçür. Müayinə venoz qan zərdabında elektrokemilüminessent immunoanaliz (ECLIA) üsulu ilə aparılır.

Göstərişlər

Kişilərdə və qadınlarda: sonsuzluq, cinsi istəyin azalması, saç tökülməsi, akne və seboreya, böyrəküstü vəzi şişinə şübhə, yeniyetməlik dövründə hipotalamus-hipofiz sindromunun əlamətləri (zəiflik, çəkinin və təzyiqin dəyişkənliyi, ürəkdöyünmə, panik tutmalar).

Kişilərdə əlavə olaraq:

cinsi yetişkənliyin gecikməsi və ya vaxtından əvvəl başlaması;
ereksiya pozğunluğu;
andropauza əlamətləri: əzələ kütləsinin azalması, saqqalın zəif çıxması, döş vəzilərinin böyüməsi, qarında yağ toplanması, halsızlıq, yuxusuzluq, əsəbilik;
osteoporoz.

Qadınlarda əlavə olaraq:

üzdə və bədəndə kişi tipli tüklənmə (hirsutizm);
aybaşının seyrəlməsi və ya kəsilməsi, aybaşılar arası qanaxma;
ovulyasiyanın olmaması, hamiləliyin saxlanılmaması;
polikistik yumurtalıq sindromu;
yeniyetməlikdə cinsiyyət orqanlarının zəif inkişafı.

Hormonal müalicə zamanı analiz nəzarət məqsədilə müntəzəm təkrarlanır.

Hansı xəstəliklərdə təyin olunur

Müayinənin aparılması

Hazırlıq 8 saat

Qanı səhər 8–11 arası ac qarına verin, ərəfədə idman etməyin.
Analizin götürülməsi 5 dəqiqə

Tibb bacısı dirsək venasından qan götürür.
Nəticə 1 iş günü

Nəticəni həkim digər hormonlarla birlikdə yozur.

Müayinəyə hazırlıq

Qanı səhər saat 8 ilə 11 arasında verin: testosteron səhərlər ən yüksək olur və günün sonuna doğru azalır.
Son yeməkdən ən azı 8 saat keçməlidir, su içmək olar.
Ərəfə günü idmandan və spirtli içkidən çəkinin, gecə yaxşı yatın.
Qan verməzdən 3 saat əvvəl siqaret çəkməyin.
Qadınlar adətən qanı aybaşının 2–4-cü günlərində verir, həkim başqa gün də təyin edə bilər.

Qalxanabənzər vəzi hormonları və ya steroid dərmanlar qəbul edirsinizsə, həkim onları analizdən 2 gün əvvəl dayandırmağı tövsiyə edə bilər. Bunu yalnız onun razılığı ilə edin.

Analiz necə götürülür

Tibb bacısı dirsək bükümündəki venadan qan götürür. Bu, adi qan analizindən fərqlənmir və bir neçə dəqiqə çəkir. Yalnız iynə batırılan anda qısa sancı hiss olunur.

Nəticəyə nə təsir edə bilər

Testosteronun səviyyəsi gün ərzində dəyişdiyi üçün analizin vaxtı vacibdir.

Hormon səhər saatlarında daha yüksəkdir; qanı adətən səhər 7–11 arası, ac qarına vermək tövsiyə olunur.
Ağır fiziki yük, stress, yuxusuzluq və kəskin xəstəlik müvəqqəti azalma verə bilər.
Artıq çəki, spirtli içki və siqaret səviyyəyə təsir edir.
Anabolik steroidlər, hormonal preparatlar, kortikosteroidlər və bəzi digər dərmanlar testosteronu dəyişir; qəbul etdiyiniz hər şeyi deyin.
Biotin (B7 vitamini) yüksək dozada qəbul edildikdə immunoloji üsulla aparılan analizin nəticəsini təhrif edə bilər; bunu laboratoriyaya əvvəlcədən bildirin.
Qadınlarda nəticə aybaşı dövrünün mərhələsindən də asılı ola bilər.
Referens (norma) hədləri laboratoriyadan və istifadə olunan üsuldan asılı olaraq fərqlənir, ona görə nəticələri eyni laboratoriyada müqayisə etmək daha düzgündür.

Hər hansı dərman, vitamin və qida əlavəsi qəbul edirsinizsə, bunu həkimə bildirin. Nəticəni yalnız həkim simptomlarınızla və digər analizlərlə birlikdə qiymətləndirə bilər.

Referens dəyərlər

Qrup	Yaş	Referens dəyər	Vahid
Oğlanlar	1 yaşadək	0,42–0,72	nmol/l
Oğlanlar	1–7 yaş	0,1–1,12	nmol/l
Oğlanlar	7–13 yaş	0,1–2,37	nmol/l
Oğlanlar	13–18 yaş	0,98–38,5	nmol/l
Kişilər	19–50 yaş	8,64–29,0	nmol/l
Kişilər	50 yaşdan yuxarı	6,68–25,7	nmol/l
Qızlar	6–10 yaş	0,07–0,69	nmol/l
Qadınlar	18–50 yaş	0,29–1,67	nmol/l
Qadınlar	50 yaşdan yuxarı	0,1–1,42	nmol/l

Yeniyetmələrdə nəticə yaşdan çox cinsi yetişkənlik mərhələsinə (Tanner mərhələsinə) görə qiymətləndirilir:

Tanner mərhələsi	Oğlanlar, nmol/l	Qızlar, nmol/l
I	0,07–0,8	0,07–0,35
II	0,17–2,43	0,17–1,04
III	0,52–9,72	0,35–1,04
IV	3,64–18,91	0,52–1,39
V	9,19–27,76	0,35–1,39

Dəyərlər laboratoriyanın istifadə etdiyi metoddan asılıdır, ona görə nəticənizi analiz blankında göstərilən intervalla müqayisə edin.

Nəticənin yozulması

Kişilərdə aşağı testosteron bu hallarda ola bilər:

genetik (Klaynfelter, Prader-Villi sindromu) və ya anadangəlmə (miotonik distrofiya) səbəblərdən xayaların zəif inkişafı;
xayaların travması və ya digər zədələnməsi;
hipotalamus və ya hipofiz xəstəlikləri, LH hormonunun azalması;
qaraciyərin alkoqol zədələnməsi.

Qadınlarda aşağı testosteron adətən klinik əhəmiyyət kəsb etmir.

Yüksək testosteron aşağıdakılarla bağlı ola bilər:

kişilərdə xaya şişləri və vaxtından əvvəl cinsi yetişkənlik;
qadınlarda polikistik yumurtalıq sindromu və ya yumurtalıq şişləri;
böyrəküstü vəzi şişləri və onun qabığının anadangəlmə hiperplaziyası;
qalxanabənzər vəzinin artıq funksiyası (hipertireoz);
steroidlərin, androgen və estrogen preparatlarının, bəzi qıcolma əleyhinə dərmanların qəbulu.

Nəticəni şikayətlər və digər hormonlarla birlikdə yalnız həkim qiymətləndirir.

Nəticə normadan kənar olduqda FSH, LH, sərbəst testosteron, dihidrotestosteron və cinsi hormonları bağlayan qlobulin (SHBG) təyin edilə bilər. Kişilərə spermoqramma və xayaların ultrasəs müayinəsi, qadınlara kiçik çanaq orqanlarının ultrasəs müayinəsi tövsiyə olunur. Lazım olarsa böyrəküstü vəzilərin müayinəsi və hipofizin görüntülənməsi aparılır; endokrinoloq, androloq və ya ginekoloq məsləhəti verilir.

Yadda saxla!

Kişilərdə aşağı testosteron diaqnozu bir analizlə qoyulmur: nəticə ən azı iki dəfə, müxtəlif günlərdə səhər saatlarında təsdiqlənməlidir. Artıq çəki, yuxusuzluq və xroniki stress hormonu aşağı salır, bunları düzəltmək çox vaxt göstəricini yaxşılaşdırır.

İdmanda istifadə olunan anabolik steroidlər və testosteron preparatları öz hormon istehsalını boğur və sonsuzluğa səbəb ola bilər – həkimə mütləq deyin.

Qiymət cədvəli

₼ Necə qənaət etmək olar? % Diskont Proqramı

Testosteron 16 AZN

* Klinika rəhbərliyi saytda yerləşdirilmiş qiymət siyahısının vaxtında yenilənməsi üçün bütün tədbirləri görür, lakin mümkün anlaşılmazlıqların qarşısını almaq üçün xidmətlərin dəyərini qeydiyyat şöbəsində dəqiqləşdirməyi tövsiyə edirik. Yerləşdirilmiş qiymətlər ictimai oferta deyildir. Tibbi xidmətlər müqavilə əsasında göstərilir.

Suallar və cavablar

Ümumi testosteron qandakı bütün hormonu, sərbəst isə yalnız zülallara bağlı olmayan, hüceyrələrə birbaşa təsir edən hissəni göstərir. Bağlayıcı zülalın (SHBG) səviyyəsi dəyişəndə ümumi testosteron normal olsa da, sərbəst fraksiya aşağı ola bilər. Belə hallarda həkim əlavə analiz təyin edir.

Qadınlarda bu hormonun artıqlığı ovulyasiyanı pozur, sızanaq, saç tökülməsi və kişi tipli tüklənmə yaradır. Analiz bu şikayətlərin səbəbini, xüsusən polikistik yumurtalıq sindromunu və böyrəküstü vəzi pozğunluqlarını aşkar etməyə kömək edir.

Gün ərzində testosteron xeyli azalır, ona görə axşam alınmış nəticə real səviyyəni əks etdirməyə bilər. Analizi səhər saat 8–11 arasında təkrarlamaq lazımdır.

Laboratoriya həkimləri

👶

Quliyeva Ceyhunə

Staj: 17 il

Laboratoriya həkimi

🇦🇿 🇷🇺 🇬🇧

👶

Amirova Amaliya

Staj: 15 il

Endokrinoloq

🇦🇿 🇷🇺

🔪 👶

Qurbanov Ramil

Staj: 29 il

Androloq Uroloq