Subungual hiperkeratoz – xroniki xarakterli patoloji vəziyyətdir, bu zaman dırnaqların buynuz qatı qalınlaşır. Xəstəlik ən çox ayaqlarda meydana çıxır, bununla yanaşı çox vaxt dabanlarda və ayaq altlarında dərinin qalınlığının artması da müşahidə olunur.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Dırnağın qalınlaşması
Xəstəlik haqqında
Norma vəziyyətində dırnaqların qalınlığı 1–1,2 mm-dən artıq olmur. Onlar solğun-çəhrayı rəngdə, elastik, hamar və parlaq teksturaya malik olur. Hiperkeratoz zamanı dırnaq lövhəsi tədricən qalınlaşır, rəng qeyri-bircinsli olur, saralma və qəhvəyi ləkələr yaranır. Dırnaq dairəvi forma alır, estetik olmayan görünüşə malik olur, tez-tez sınır və lay-lay ayrılır.
Səbəbləri
Dırnağın qalınlaşmasını təhrik edə bilən amillərin sayı olduqca çoxdur, lövhənin mexaniki zədələnməsindən tutmuş ağır genetik xəstəliklərə qədər. Ayaq dırnaqlarının hiperkeratozunun ən çox rast gəlinən səbəbləri bunlardır:
- Dar, narahat və ya ölçüsünə görə kiçik ayaqqabı geyinilməsi;
- Endokrin sahənin pozğunluqları, ilk növbədə şəkərli diabet;
- Irsi xarakterli disfunksiyalar;
- Dırnağın, lövhə ətrafı valiklərin, barmaq dərisinin mexaniki zədələnmələri;
- Psoriaz;
- Ekzema;
- Damarların aterosklerozu;
- Qırmızı yastı dəmrov;
- Onixoqrifoz;
- Ayaqların artmış tərləməsi;
- Papillomatoz;
- Ayaqlara düzgün gigiyenik qulluq edilməməsi və ya gigiyena çatışmazlığı;
- Isti havada isti ayaqqabı, qalın corab geyinilməsi;
- Hipovitaminoz və avitaminoz;
- Sistemli dərman vasitələrinin qeyri-rasional tətbiqi;
- Xroniki yuxusuzluq;
- Güclü psixoemosional yüklənmələr, stresslər;
- İstifadə olunan kosmetik vasitələrə, ayaq spreylərinə, duş gellərinə və s. allergik reaksiya.
Əksər hallarda hiperkeratoz göbələk infeksiyası (onixomikoz) fonunda yaranır, bəzən xəstəliyin təzahürünə immunçatışmazlıq səbəb olur.
Hiperkeratozun inkişafının daha nadir səbəbləri bunlardır:
- Genetik anomaliyalar;
- Ayaq və dırnaqların anadangəlmə inkişaf qüsurları;
- Tənəffüs sisteminin xroniki zədələnmələri;
- Ürək və damarların xroniki xəstəlikləri;
- Anadangəlmə paxionixiya – genlərin mutasiyası fonunda keratin əmələgəlmə prosesinin pozulduğu xəstəlik.
Hiperkeratoz daha çox vaxtını ayaq üstə keçirən, uzun məsafələr gedən, intensiv şəkildə idmanla məşğul olan insanlarda rast gəlinir. Risk qrupuna həmçinin piylənmədən əziyyət çəkən, çox hündürboy olan və bunun nəticəsində ayaqlara düşən yükün artdığı pasiyentlər daxildir. Xəstəliyin inkişafına zərərli vərdişlər də müəyyən töhfə verir: alkoqolun sistematik qəbulu, siqaret çəkmə.
Təsnifat
Mütəxəssislər mənşəyini nəzərə alaraq hiperkeratozun iki əsas kateqoriyasını ayırırlar: irsi (anadangəlmə) və qazanılmış xəstəlik forması.
Anadangəlmə patologiya növlərinə nadir hallarda rast gəlinir, lakin müalicəyə çətin tabe olur. Qazanılmış hiperkeratoz – xarici amillərin və ya infeksion-iltihabi patologiyaların təsiri nəticəsidir. Onu aradan qaldırmaq daha asandır.
Klinik mənzərə
Klinik mənzərə xəstəliyin müddətindən və dırnaq lövhəsinin zədələnməsinə səbəb olmuş amildən asılıdır. Əsas simptomlar bunlardır:
- Dırnaq lövhəsinin qalınlığının artması;
- Dırnağın şəffaflığının azalması;
- Lövhənin qeyri-bircins saralması;
- Dırnağın artmış kövrəkliyi, bunun nəticəsində onun davamlı sınması, ovxalanması;
- Lövhənin lay-lay ayrılması;
- Dəri valiklərinin qızarması və şişkinliyi.
Xəstəlik mikoz fonunda yaranmışsa, yoluxma sürətlə qonşu sağlam barmaqlara və dırnaqlara yayılır. Qaşınma, yanma, ayaqlardan xoşagəlməz qoxu müşahidə oluna bilər.
Ayaq dırnaqlarının göbələk mənşəli hiperkeratozu zamanı əlavə əlamətlər kimi zədələnmiş sahəyə təzyiq zamanı ağrı, lövhənin ifadəli saralması, bəzən ağımtıl ləkələrlə birlikdə olur.
Bəzi pasiyentlərdə dırnaqlar təkcə qalınlaşmır, həm də yana doğru böyüməyə başlayır ki, bu da lövhənin dəri valiklərinə tez-tez batması epizodlarına səbəb olur.
Ürək və ağciyərlərin xroniki xəstəlikləri zamanı dırnaq lövhələri qabarıqlaşaraq «saat şüşəsi»nə, barmaqların uc falanqları isə «təbil çubuqları»na bənzəyə bilər; bu dəyişiklik hiperkeratoz deyil, lakin həkimə müraciət üçün səbəbdir. Əgər patologiyanın mənbəyi psoriaz olubsa, dırnaqda sarımtıl-qəhvəyi çalarlı xarakterik “yağlı” ləkələr əmələ gələ bilər. Bu zaman lövhənin səthi qabırğalı olur.
Şəkillərdə əlamətlər
Bu şəkil xəstəliyin klinik görünüşünü göstərir
Xəstəliyin simptomları
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Əvvəlcə həkim ilkin müayinə aparır:
- Dırnaq lövhəsinin formasını, rəngini, şəffaflığını və qalınlığını qiymətləndirir;
- Pasiyenti keçirdiyi xəstəliklər, travmalar və s. Barədə sorğu-sual edir;
- Qidalanma, həyat tərzinin xüsusiyyətlərini müəyyən edir;
- Pasiyentin son bir ay ərzində qəbul etdiyi dərman preparatlarının siyahısını öyrənir.
Dırnaqların qalınlaşmasının səbəbini və xarakterini dəqiqləşdirmək üçün əlavə diaqnostika təyin edilir. Bunlardan istifadə oluna bilər:
- Patogen mikroorqanizmlərin aşkarlanması üçün dırnaq lövhəsindən və dəridən götürülmüş qaşıntı və ya yuyuntu materialının mikroskopik müayinəsi;
- Ümumkliniki və biokimyəvi qan analizləri;
- Allergoloji sınaqlar;
- Revmatik profilin qiymətləndirilməsi (revmatoid faktora, müxtəlif anticisimlərə və s. Testlər);
- Aşağı ətraf damarlarının doppleroqrafiyası;
- Damarların angiografiyası;
- Göstərişlər nəzərə alınmaqla KT və ya MRT.
Həmçinin ixtisaslaşmış mütəxəssislərin konsultasiyaları təyin edilir. Pasiyentdə hiperkeratozun gedişinə təsir göstərən yanaşı və ya sistem xəstəlikləri olduqda diaqnostik tədbirlərin siyahısı genişləndirilə bilər.
Müalicə
Hiperkeratozun müalicəsi ilə dar ixtisaslı həkimlər – podoloqlar məşğul olurlar. Bəzi hallarda dərmatoloqlar, həmçinin pasiyentin sağlamlıq xüsusiyyətlərindən asılı olaraq ixtisaslaşmış həkimlər də cəlb olunur.
Dırnaq hiperkeratozunun müalicəsi kompleks olmalıdır. Müalicə proqramı dırnaq lövhəsinin hazırkı vəziyyəti və xəstəliyin səbəbi nəzərə alınmaqla fərdi şəkildə seçilir. Müalicə kompleksinə müxtəlif üsul və prosedurlar daxil ola bilər.
- Müalicəvi pedikür və yerli terapiya. Təsir infeksion mikrofloranın boğulmasına və toxumaların buynuzlaşma proseslərinin stabilləşdirilməsinə yönəlir. Tibbi pedikür zədələnmiş lövhənin səthi qatlarını xüsusi alətlərlə ehtiyatla götürməyə imkan verir ki, bu da patogenlərin aradan qaldırılmasına, dırnağın qalınlığının azalmasına, laylanma və çatların aradan qaldırılmasına kömək edir.
- Müalicəvi qarqaralar, kompreslər və vannalar. Dəri valiklərinin və dırnaq lövhəsinin üst qatının yumşaldılması üçün lazımdır. Hazırlanmış toxumalar abrazivlərlə təmizlənir, bundan sonra zədələnmiş sahəyə dərman tərkibləri tətbiq olunur.
- Diyetoterapiya. Rasionu normallaşdırmağa, orqanizmə zəruri mikro- və makroelementlərin daxil olmasını artırmağa kömək edir, bu da dırnağın möhkəmlənməsinə və hiperkeratoz əlamətlərinin azalmasına səbəb olur. Şirniyyatları, un məmulatlarını, alkoqolu məhdudlaşdırmaq lazımdır. Qidalanma rejimi zülalların, karbohidratların, yağların və digər maddələrin zəruri sutkalıq dozası nəzərə alınmaqla seçilir. Qidalanma planını həkim-diyetoloq fərdi qaydada tərtib edir.
- İmmunoterapiya. Hiperkeratoz immunçatışmazlıq vəziyyətlərinin nəticəsi olduqda aparılır. İmmunomodulyatorların və immunostimulyatorların qəbulunu əhatə edir.
- Gigiyenik qulluq. Göbələyin yayılmasına nəmlik və istilik kömək edir. Patogenlər üçün əlverişsiz şərait yaratmaq məqsədilə ayaqların hər gün antiseptik işlənməsi təyin edilir.
Hər gün, hətta bir dəfə istifadə etdikdən sonra belə, corabları, xüsusi corabları və külotlu şalvarları dəyişmək, içlikləri xüsusi vasitələrlə işləmək və mütləq ayaqqabını qurudmaq çox vacibdir. Yeni infeksiyaya təmas yolu ilə yoluxmanın qarşısını almaq üçün müvəqqəti olaraq ictimai hamam, çimərlik və hovuzlara getməkdən imtina etmək lazım gələcək.
Görülən tədbirlər lazımi effekti vermədikdə və ya pasiyent qabaqcıl vəziyyətdə müraciət etdikdə, dırnaq lövhəsinin tam və ya qismən çıxarılması göstərişdir. Prosedur freza, xüsusi plastırlar və ya dərman preparatlarının köməyi ilə aparılır.
Profilaktika
Dırnaqlarda hiperkeratozun inkişaf riskini azaltmaq üçün arzu olunur:
- Rahat, ölçüyə və fəsilə uyğun seçilmiş ayaqqabı geyinmək;
- Mövcud endokrin, ürək-damar, dermatoloji və digər xroniki xəstəlikləri nəzarətdə saxlamaq;
- Şəxsi gigiyenaya riayət etmək, yalnız öz hamam ləvazimatlarından istifadə etmək;
- Hamama, saunaya, hovuzlara gedərkən ayaqyalın gəzməmək və prosedurlar bitdikdən sonra diqqətli duş qəbul etmək;
- Dırnaqları və barmaqları travmalardan, yanıqlardan, kimyəvi təsirdən qorumaq;
- Mütəmadi olaraq həkim-podoloqun müayinəsinə gəlmək;
- Gündə ən azı 6–8 saat yatmaq;
- Stresslərdən, fiziki və zehni həddindən artıq yüklənmədən çəkinmək.
Həmçinin düzgün qidalanmaq, hərəkətli həyat tərzi sürmək, bədən çəkisinə nəzarət etmək və özbaşına müalicə ilə məşğul olmamaq lazımdır.
Yadda saxla!
Subungual hiperkeratoz kifayət qədər geniş yayılmış haldır. Dırnağın qalınlaşması və bunun bütün nəticələri yalnız ciddi xəstəlikləri olan yaşlı pasiyentlərdə deyil, sağlam, aktiv gənclərdə də yarana bilər. Patologiyanın əsas səbəbi – dırnağın göbələk zədələnməsidir. Onikomikozlara səbəb olan mikroorqanizmlər son dərəcə dözümlüdür, sürətlə yayılır və sağlam toxumaları sürətlə zəbt edir. Onlarla qısa müddətdə mübarizə aparmaq həmişə mümkün olmur. Buna görə də ayaqların gigiyenasına diqqətlə riayət etmək çox vacibdir, xüsusilə də temperatur və rütubətin yüksək olduğu şəraitdə (söhbət hamamlardan, saunalardan, hovuzlardan, həm ictimai, həm də şəxsi istifadədə olan çimərliklərdən gedir).
Dırnaq lövhəsində saralma, deformasiya və ya qalınlaşma müşahidə etdikdə dərhal, ləngitmədən podoloq-mütəxəssisə qəbul üçün yazılmaq lazımdır. Erkən diaqnostika və vaxtında görülən tədbirlər – effektiv və sürətli müalicənin əsas təminatıdır.
Suallar və cavablar
Heç cür. Göbələk florası xalq vasitələrinə demək olar ki, həssas deyil. Ən yaxşı halda dırnağın vəziyyətini cüzi yaxşılaşdırmaq mümkün olacaq, bundan sonra simptomatika artmağa başlayacaq. Bundan əlavə, belə vasitələrin təsiri altında göbələklər rezistentlik formalaşdırır ki, bu da bütün strukturların zədələnməsinə və patogenlərin dərmanlara yüksək davamlılığına gətirib çıxarır. Nəticədə onixomikoz xroniki formaya keçir, hiperkeratoz isə müalicəyə çətin tabe olur. Təcrübə aparmaq olmaz, dərhal podoloqların və ya dermatoloqların köməyinə müraciət etmək lazımdır.
Bütün müddətlər fərdidir və həm xəstənin kömək üçün müraciət etdiyi anda dırnaqların ilkin vəziyyətindən, həm də aparılan müalicənin taktikasından asılıdır. Orta hesabla, kurs 2 aydan yarım ilə qədər çəkir. Anlamaq vacibdir ki, zədələnmiş toxumaları bərpa etmək mümkün olmayacaq, yeni sağlam və təmiz dırnağın çıxmasını gözləmək lazım gələcək. Müalicədə əsas diqqət hiperkeratozun səbəbinin aradan qaldırılmasına və təhrikedici amillərin azaldılmasına yönəldilir.
Mövzu üzrə məqalələr
Ayaqdakı çıxıntını necə aradan qaldırmaq olar?
Ayağın baş barmağındakı «sümükcik» deformasiyası qadınlarda kişilərə nisbətən daha tez-tez rast gəlinir. Bu xəstəlik təkcə pəncənin formasını pozmur…
İstiqamət: Podologiya
Kəmərəbənzər dəmrov: səbəbləri, necə görünür və necə ötürülür
Kəmərəbənzər dəmrov, həmçinin kəmərəbənzər herpes kimi tanınır, – su çiçəyi virusunun (Varicella Zoster Virus) törətdiyi virus xəstəliyidir. Bu…
İstiqamət: Dermatologiya
İnsan niyə çox tərləyir: səbəblər və bununla mübarizə üsulları
Tərləmə – insan orqanizmində bədən hərarətinin normal tənzimlənməsini təmin edən, həmçinin orqanizmdən artıq maye və duzları xaric edən…
İstiqamət: Dermatologiya
Podoloq: bu mütəxəssis nə ilə məşğul olur?
Podologiya mərkəzində çalışan podoloq mütəxəssisləri dırnaq lövhələrinin patologiyalarına aid geniş spektrli problemləri həll edirlər, ilk növbədə bunlar:
İstiqamət: Podologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
