Adenokarsinoma vəzi epitelindən inkişaf edən bədxassəli şişdir; ağciyər, yoğun bağırsaq, mədə, mədəaltı və prostat vəzi xərçənginin ən çox rast gəlinən növüdür.
Adenokarsinoma ayrıca xəstəlik deyil, xərçəngin histoloji növüdür: şiş selik və ya digər sekret hasil edən vəzi epitelinin hüceyrələrindən inkişaf edir. Belə hüceyrələr bir çox orqanı örtdüyü üçün adenokarsinoma ağciyərdə, yoğun və düz bağırsaqda, mədədə, qida borusunda, mədəaltı və prostat vəzində, endometriumda, süd vəzisində rast gəlinir. Xəstəliyin gedişi, proqnozu və müalicəsi ilk növbədə şişin yarandığı orqandan və mərhələdən asılıdır.
Səbəblər və risk amilləri
Risk amilləri lokalizasiyadan asılıdır: siqaret çəkmə (ağciyər xərçəngi; siqaret çəkməyənlərdə də adenokarsinoma digər növlərdən daha tez-tez görülür), adenomatoz poliplər və bağırsağın iltihabi xəstəlikləri (kolorektal xərçəng), Helicobacter pylori infeksiyası və intestinal metaplaziya (mədə xərçəngi), uzunmüddətli reflüks fonunda Barret qida borusu, piylənmə, yaş, irsi sindromlar (Linç sindromu, BRCA mutasiyaları).
Simptomlar
Erkən mərhələdə əlamətlər çox vaxt olmur. Sonralar simptomlar orqana görə dəyişir: uzunsürən öskürək və qanhayxırma, nəcisdə qan və defekasiya ritminin dəyişməsi, udqunmanın çətinləşməsi, qarın ağrısı, sarılıq, sidik ifrazının pozulması, menopauzadan sonra qanlı ifrazat. Ümumi əlamətlərə səbəbsiz arıqlama, zəiflik, anemiya aiddir.
Diaqnostika
Diaqnoz yalnız biopsiya və patohistoloji müayinənin nəticəsinə əsasən qoyulur. İmmunohistokimyəvi müayinə şişin hansı orqandan mənşə aldığını dəqiqləşdirməyə kömək edir (xüsusən ilkin ocağı məlum olmayan metastazlarda). Mərhələni təyin etmək üçün KT, MRT, PET-KT və endoskopiya aparılır. Müalicəni seçmək üçün molekulyar markerlər — EGFR, ALK, KRAS, HER2, MSI və başqaları yoxlanılır.
Müalicə
Lokal şişdə əsas üsul adətən cərrahi çıxarılmadır, ona kimyaterapiya və ya şüa terapiyası əlavə olunur. Yayılmış prosesdə sistem müalicə tətbiq edilir: kimyaterapiya, hədəf terapiya (hədəf aşkar edildikdə), immunoterapiya, prostat və süd vəzisi xərçəngində hormonal terapiya. Taktikanı onkoloji konsilium müəyyən edir.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
- bol qanhayxırma, qanlı qusma və ya qara nəcis — təcili tibbi yardım (103) çağırın;
- kəskin qarın ağrısı, köp və qazların çıxmaması;
- artan təngnəfəslik, ayaqlarda qəfil zəiflik;
- uzunsürən öskürək, nəcisdə qan, arıqlama — müayinəni təxirə salmadan keçin.
Üst termin: Xərçəng
Əlaqəli terminlər
- Xərçəng
- Yastı hüceyrəli xərçəng
- Ağciyər xərçəngi
- Kolorektal xərçəng
- Mədə xərçəngi
- Barret qida borusu
- Patohistoloji müayinə
- İmmunohistokimyəvi müayinə
Hansı həkim məşğul olur
Bu mövzuda məqalələr
Barrett qida borusu: bu nədir və biz necə kömək edə bilərik?
Barrett qida borusu – qastroezofageal reflyuksun (QÖRX) yaratdığı xroniki qıcıqlanma səbəbindən qida borusunun aşağı şöbəsinin selikli qişasının dəyişdiyi…
İstiqamət: Qastroenterologiya

