Adipocytus

Piy toxumasının hüceyrəsi; enerjini triqliseridlər şəklində saxlayır və iştahaya, maddələr mübadiləsinə təsir edən hormonlar ifraz edir.

Sinonimlər: Piy hüceyrəsi

Adiposit piy toxumasının əsas hüceyrəsidir. Onun demək olar ki, bütün həcmini triqliseridlərdən ibarət piy damlası tutur, nüvə isə kənara sıxışdırılır. Uzun müddət piy toxuması passiv «anbar» hesab edilirdi, lakin bu gün məlumdur ki, adipositlər beyin, qaraciyər, əzələlər və immun sistemi ilə siqnal mübadiləsi aparan tam dəyərli endokrin orqandır.

Quruluşu və funksiyası

Adipositlərin bir neçə növü var:

ağ – ən çox yayılmışdır, enerji toplayır və aclıqda, fiziki yükdə onu sərf edir;
qonur – çoxlu mitoxondri daşıyır və piyi yandıraraq istilik hasil edir; yenidoğulmuşlarda yaxşı inkişaf edib, böyüklərdə azdır;
bej – soyuq və ya digər stimulların təsiri ilə qonur hüceyrələrin xüsusiyyətlərini qazana bilən ağ hüceyrələr.

Yeməkdən sonra insulinin təsiri ilə adipositlər yağ turşularını və qlükozanı tutaraq triqliseridlərə çevirir (lipogenez). Yeməklər arasında, fiziki yük və stress zamanı adrenalin və digər hormonlar piyin parçalanmasını (lipolizi) başladır və yağ turşuları yanacaq kimi qana keçir. Bundan başqa adipositlər beyinə enerji ehtiyatı barədə məlumat verən leptin, insulinə həssaslığı artıran adiponektin, həmçinin iltihab mediatorları ifraz edir.

Klinik əhəmiyyəti

Kalori artıqlığında piy toxuması adipositlərin böyüməsi (hipertrofiya) və yeni hüceyrələrin yaranması hesabına artır. Həddindən artıq böyümüş hüceyrələr insulinə zəif cavab verir, onlarda iltihab inkişaf edir, adiponektin az hasil olunur. Dərialtı adipositlər artıq ehtiyat toplamağın öhdəsindən gəlmədikdə piy daxili orqanların ətrafında, qaraciyərdə və əzələlərdə toplanır ki, bu da mübadilə üçün xüsusilə zərərlidir. Çəki azaldıqda adipositlər kiçilir, lakin sayı az dəyişir – bu, çəkinin yenidən artmasına meylin səbəblərindən biridir.

Hansı xəstəliklərlə əlaqəlidir

Adipositlərin funksiya pozğunluğu piylənmənin, xüsusən abdominal piylənmənin, insulinrezistentliyin, 2-ci tip şəkərli diabetin, metabolik sindromun, dislipidemiyanın və qaraciyərin piylənməsinin əsasında durur. Piy toxumasının çatışmadığı nadir vəziyyətlər – lipodistrofiyalar – paradoksal olaraq ağır insulinrezistentliyə gətirib çıxarır, çünki piyin toplanmağa «yeri» olmur.

Əlaqəli terminlər

Hansı həkim məşğul olur

Endokrinoloq

Bu mövzuda məqalələr

Lipofilinq nədir - prosedur haqqında hər şey

Müəyyən anatomik nahiyələrə həcm vermək üçün şəxsin öz piy toxumasından istifadə olunur. Plastik korreksiyanın bu üsulu lipofilinq adlanır.

İstiqamət: Plastik cərrahiyyə

Lipoliz - prosedur haqqında bilmək lazım olan hər şey

Bu prosedur estetik təbabətdə onilliklərdir tətbiq olunur. Aparat və inyeksion üsulları daim təkmilləşdirilir. Problemli yerlərdə lokal piy yığıntısı…

İstiqamət: Kosmetologiya

Adiposit