Textus adiposus

Piy hüceyrələrindən ibarət birləşdirici toxuma; enerji ehtiyatı toplayır, orqanları isti saxlayır və qoruyur, həmçinin hormonlar hasil edir.

Sinonimlər: Yağ toxuması

Piy toxuması passiv «kalori anbarı» deyil, fəal orqandır. Onun əsasını triqliserid damcıları ilə dolu adipositlər təşkil edir, aralarından isə damarlar, sinirlər və immun hüceyrələr keçir. Sağlam böyük insanda piy bədən kütləsinin nəzərəçarpan hissəsini təşkil edir, qadınlarda normada kişilərdən çoxdur.

Quruluşu və funksiyası

Ağ piy toxuması — əsas növdür: enerjini yağ şəklində toplayır və aclıq, fiziki yük zamanı qaytarır, orqanlar üçün istilik izolyasiyası və mexaniki qoruma rolunu oynayır.
Qonur piy toxuması — mitoxondrilərlə zəngindir və istilik hasil edir; yenidoğulmuşlarda çoxdur, böyüklərdə boyun nahiyəsində və onurğa boyunca az miqdarda qalır.
«Bej» adipositlər — məsələn, soyuqda qonur piyin xüsusiyyətlərini qazana bilən ağ piy hüceyrələri.

Yerləşməsinə görə dərialtı və visseral — qarın boşluğunun daxili orqanları ətrafındakı piy ayırd edilir. Piy toxuması hormonlar və siqnal maddələri (adipokinlər) ifraz edir: leptin beyinə enerji ehtiyatları barədə məlumat verir və iştahı azaldır, adiponektin insulinə həssaslığı artırır. Bundan başqa, piydə androgenlərdən estrogenlər əmələ gəlir.

Klinik əhəmiyyəti

Piy artıqlığında, xüsusən visseral piydə adipositlər böyüyür, toxumada xroniki iltihab inkişaf edir, adiponektin hasilatı azalır, yağ turşuları isə böyük miqdarda qaraciyərə daxil olur. Bu, insulinrezistentliyi, lipid mübadiləsinin pozulmasını və təzyiqin yüksəlməsini işə salır. Buna görə riski qiymətləndirmək üçün təkcə piyin miqdarı deyil, harada yerləşməsi də vacibdir: bel çevrəsi visseral piylənməni təkcə bədən kütləsi indeksindən daha dəqiq əks etdirir.

Piy toxumasının çatışmazlığı da zərərlidir: bədən çəkisinin ciddi çatışmazlığında və lipodistrofiyalarda hormonal tənzimləmə, menstrual tsikl pozulur, ağır insulinrezistentlik inkişaf edir.

Piyin miqdarını qiymətləndirməyə bel çevrəsi, bioimpedans analizi, KT və ya MRT, ikienerjili rentgen absorbsiometriyası kömək edir.