Aorta ürəyin sol mədəciyindən çıxan və oksigenlə zəngin qanı bütün orqanizmə paylayan insan orqanizminin ən iri arteriyasıdır.
Aorta — böyük qan dövranının əsas arteriyasıdır. O, ürəyin sol mədəciyindən başlayır, ondan aorta qapağı ilə ayrılır və şaxələri vasitəsilə başı, qolları, daxili orqanları və ayaqları qanla təmin edir. Yetkin insanda aortanın başlanğıcında diametri təxminən 3 sm-dir və qarın hissəsinə doğru tədricən kiçilir.
Quruluşu və funksiyası
Anatomik olaraq bir neçə hissə ayırd edilir:
- aortanın kökü — aorta qapağı və ürəyi qidalandıran koronar arteriyaların başlandığı yer;
- qalxan aorta;
- aorta qövsü — ondan bazu-baş kötüyü, sol ümumi yuxu arteriyası və sol körpücükaltı arteriya ayrılır;
- enən döş aortası;
- qarın aortası — bağırsaqlara, qaraciyərə, böyrəklərə şaxələr verir və qalça arteriyalarına bölünür.
Aortanın divarı üç qatdan ibarətdir: daxili qişa (intima), elastik liflərlə zəngin orta qişa (media) və xarici qişa (adventisiya). Elastikliyi sayəsində aorta ürək yığılarkən genişlənir, sonra isə daralır və təkanlı qan atımını daha bərabər qan axınına çevirir. Yaşla və hipertenziya zamanı divar sərtləşir, bu da sistolik təzyiqi artırır.
Klinik əhəmiyyəti
Aortanın vəziyyəti exokardioqrafiya, qarın boşluğunun USM-i, KT-angioqrafiya və MRT ilə qiymətləndirilir. Vacib göstəricilər — hissələrin diametri, aterosklerotik piləklərin, kalsinozun, laylanmanın olmasıdır. Qarın aortasının skrininq USM-i yaşlı kişilərə, xüsusən siqaret çəkənlərə tövsiyə olunur. Aortanın sərtliyi ürək-damar riskinin müstəqil amili hesab olunur.
Hansı xəstəliklərlə əlaqəlidir
- döş və qarın aortasının anevrizmaları;
- aortanın laylanması — həyat üçün təhlükəli təcili vəziyyət;
- aortanın aterosklerozu;
- aorta stenozu və aorta çatışmazlığı;
- aortanın koarktasiyası — anadangəlmə daralma;
- vaskulitlər və infeksiyalar zamanı aortit;
- Marfan sindromu və birləşdirici toxumanın digər irsi xəstəliklərində zədələnmələr.
Döş qəfəsində, kürəkdə və ya qarında qəfil şiddətli ağrı, xüsusən huşunu itirmə ilə birlikdə, dərhal təcili tibbi yardım (103) çağırmağı tələb edir.
Üst termin: Arteriya
Əlaqəli terminlər
- Aorta anevrizması
- Aortanın laylanması
- Aorta çatışmazlığı
- Aorta stenozu
- Aortanın aterosklerozu
- Aortanın koarktasiyası
- Aortit
- Ürək
Hansı həkim məşğul olur
Bu mövzuda məqalələr
Klinikada fərdi hazırlanmış stent-qraftın tətbiqi ilə qarın aortası anevrizmasının uğurlu endoprotezlənməsinin klinik nümunəsi
Qarın aortasının anevrizması (QAA) — aortanın 3 sm-dən çox genişləndiyi və ya diametrinin normal ölçünü 1,5 dəfə üstələdiyi…
İstiqamət: Ürək-damar cərrahiyyəsi
