Computed tomography

Kompüter tomoqrafiya (KT) — fırlanan rentgen borusu və kompüter emalı vasitəsilə orqan və toxumaların laylı təsvirlərini yaradan rentgen üsuludur.

Sinonimlər: KT

Kompüter tomoqrafiya (KT) şüa diaqnostikası üsuludur: rentgen borusu bədənin ətrafında fırlanır, detektorlar isə şüalanmanın müxtəlif bucaqlarda zəifləməsini qeydə alır. Kompüter bu məlumatlardan nazik kəsiklər və həcmli rekonstruksiyalar qurur. Adi rentgen şəklindən fərqli olaraq KT orqanları bir-birinin üstünə düşmədən göstərir, sümüyü, yumşaq toxumaları, mayeni, havanı və qanı ayırd etməyə imkan verir. Müasir multispiral tomoqraflar bütün bədəni bir neçə saniyəyə skan edir.

Göstərişlər

təcili vəziyyətlər: insultdan şübhə (qansızmanı istisna etmək üçün), kəllə-beyin və birləşmiş travma, qarında kəskin ağrı, ağciyər arteriyasının tromboemboliyası;
ağciyər xəstəlikləri: ağırlaşmış pnevmoniya, ağciyər düyünləri, interstisial xəstəliklər, siqaret çəkənlərdə aşağı dozalı KT ilə ağciyər xərçənginin skrininqi;
onkologiya — şişlərin aşkarlanması, mərhələnin təyini, müalicəyə nəzarət;
sidik daşı xəstəliyi, sümük və oynaq, burun ciblərinin xəstəlikləri;
kontrastla damar və ürək müayinələri (KT-angioqrafiya).

Əks-göstərişlər

Hamiləlik nisbi əks-göstərişdir: KT yalnız fayda riskdən açıq-aydın üstün olduqda aparılır. Kontrastlı müayinələr üçün yodlu kontrasta allergiya, böyrək funksiyasının ağır azalması, tireotoksikoz əhəmiyyətlidir. Uşaqlara KT ciddi göstərişlə təyin edilir, mümkün olduqda ultrasəs və ya MRT ilə əvəz olunur.

Hazırlıq

Başın, ağciyərlərin, sümüklərin kontrastsız KT-si hazırlıq tələb etmir. Kontrastla qarın müayinəsindən əvvəl adətən 3–4 saat yeməmək xahiş olunur, bəzən içmək üçün kontrast məhlulu verilir. Kreatinin analizi lazımdır. Metal əşyalar çıxarılır.

Necə aparılır

Pasiyent tomoqrafın halqasından keçən masada uzanır. Hərəkət etməmək və göstərişlə nəfəsi saxlamaq lazımdır. Prosedur ağrısızdır və bir neçə dəqiqədən on beş dəqiqəyə qədər çəkir.

Mümkün ağırlaşmalar

KT rentgendən daha yüksək şüa yükü ilə bağlıdır, ona görə müayinəni ehtiyac olmadan təkrarlamaq olmaz. Kontrast vurulanda istilik hissi, ürəkbulanma, daha nadir hallarda allergik reaksiyalar mümkündür. Kontrastdan sonra nəfəs darlığı, üz və boğazda şişkinlik, kəskin zəiflik olarsa, dərhal heyətə bildirin, xəstəxanadan kənarda isə təcili tibbi yardım (103) çağırın.