Mammography

Mamoqrafiya — süd vəzilərinin rentgen müayinəsidir; 40–50 yaşdan yuxarı qadınlarda süd vəzisi xərçənginin skrininqinin əsas üsuludur.

Mamoqrafiya süd vəzisinin aşağı dozalı şüalanma ilə xüsusi aparatda çəkilən rentgen şəklidir. Hər vəzi adətən iki proyeksiyada çəkilir: yuxarıdan aşağıya və çəp. Mamoqrafiya şişi əllə hiss ediləcək ölçüyə çatmazdan əvvəl görməyə və axar xərçənginin erkən əlaməti ola bilən kiçik kalsium çöküntülərini — mikrokalsinatları aşkarlamağa imkan verir. Müntəzəm skrininqin süd vəzisi xərçəngindən ölümü azaltdığı böyük tədqiqatlarla təsdiqlənib.

Göstərişlər

şikayəti olmayan qadınlarda skrininq: ÜST və Avropa tövsiyələri 50–69 yaşda 2 ildən bir mamoqrafiya təklif edir (bir çox proqramlar 40–45 yaşdan başlayır); Azərbaycanda başlama yaşını və intervalı həkim milli proqramlara uyğun müəyyən edir;
yüksək riskdə (BRCA1/BRCA2 mutasiyaları, yaxın qohumlarda döş xərçəngi, gənc yaşda döş qəfəsinin şüalanması) — daha erkən və MRT ilə birlikdə;
diaqnostik mamoqrafiya: bərkimə, məmədən ifrazat, dərinin və ya məmənin içəri çəkilməsi, vəzinin formasının dəyişməsi, qoltuqaltı limfa düyünlərinin böyüməsi;
süd vəzisi xərçənginin müalicəsindən sonra nəzarət.

Sıx vəzi toxuması olan 35–40 yaşadək gənc qadınlarda adətən ilk üsul ultrasəs müayinəsidir.

Hazırlıq

Menstrual sikl davam edirsə, 5–12-ci günləri seçmək daha yaxşıdır. Müayinədən əvvəl döşə və qoltuqaltına dezodorant, krem, pudra sürtməyin. Əvvəlki mamoqrammaları gətirin — onlarla müqayisə çox vacibdir. Hamiləlik, əmizdirmə və implantlar barədə məlumat verin.

Necə aparılır

Qadın aparatın yanında dayanır, döş növbə ilə bir neçə saniyəlik iki lövhə arasında sıxılır. Kompressiya xoşagəlməz, bəzən ağrılı ola bilər, lakin aydın təsvir və dozanın azaldılması üçün zəruridir. Bütün prosedur 10–15 dəqiqə çəkir.

Nəticələr və müayinədən sonra

Rəy BI-RADS sistemi ilə yazılır: 1–2 — norma və ya xoşxassəli dəyişikliklər (kistalar, fibroadenomalar), 3 — ehtimal ki, xoşxassəli dəyişikliklər, 6 aydan sonra nəzarət, 4–5 — xərçəngdən şübhə, biopsiya lazımdır. Rəydə toxumanın sıxlığı da göstərilir: sıxlıq yüksək olduqda üsulun həssaslığı azalır və həkim ultrasəs və ya tomosintez əlavə edə bilər. Müayinədən sonra ağrı olubsa, tez keçir. Əlavə müayinəyə təkrar çağırış xərçəng demək deyil — tapıntı çox vaxt xoşxassəli olur.