Protrombin vaxtı əsasında hesablanan standartlaşdırılmış qan laxtalanması göstəricisidir; varfarinlə müalicəyə nəzarətin əsas analizidir.
Sinonimlər: INR
Beynəlxalq normallaşdırılmış nisbət (INR) pasiyentin protrombin vaxtının vahid beynəlxalq şkalaya gətirilmiş ifadəsidir. Müxtəlif laboratoriyalar həssaslığı fərqli olan reagentlərdən (tromboplastinlərdən) istifadə edir, buna görə saniyələrlə ölçülən “xam” protrombin vaxtını müqayisə etmək çətindir. INR reagentin həssaslığını nəzərə alır və Bakıda alınmış nəticəni istənilən başqa ölkədəki nəticə ilə tutuşdurmaq olur. Göstərici laxtalanmanın xarici yolunun və sintezi K vitaminindən, eləcə də qaraciyərin funksiyasından asılı olan amillərin işini əks etdirir.
Nə üçün təyin edilir
- K vitamini antaqonistləri (varfarin) ilə müalicənin seçilməsi və müntəzəm nəzarəti üçün: qulaqcıqların fibrillyasiyası, dərin venaların trombozu, ağciyər arteriyasının tromboemboliyası, ürəyin mexaniki qapaq protezləri zamanı.
- Əməliyyatlardan və invaziv prosedurlardan əvvəl, qanaxmalar və səbəbsiz göyərmələr zamanı.
- Qaraciyər sirrozunda, kəskin hepatitdə, qaraciyər çatışmazlığında qaraciyərin sintetik funksiyasını qiymətləndirmək üçün.
Birbaşa təsirli peroral antikoaqulyantlara (apiksaban, rivaroksaban, dabiqatran) nəzarət üçün INR istifadə edilmir.
Hazırlıq
Qan venadan səhər, mümkünsə ac qarına və ya yüngül səhər yeməyindən sonra, hər dəfə eyni vaxtda götürülür. Varfarin qəbul edənlər analizdən əvvəl adi qidalanmanı dəyişməməlidir: K vitamini ilə zəngin məhsulların (göyərti, ispanaq, kələm) kəskin artırılması INR-i aşağı salır. Qəbul etdiyiniz bütün dərmanlar barədə həkimə məlumat verin — antibiotiklər, göbələkəleyhinə və bir çox başqa vasitələr varfarinin təsirini gücləndirir və ya zəiflədir. Barmaqdan bir damcı qanla INR ölçən portativ cihazlar da mövcuddur.
Normalar
Antikoaqulyant qəbul etməyən insanda INR təxminən 0,8–1,2 olur. Varfarin fonunda hədəf diapazon adətən 2,0–3,0, mitral qapağın mexaniki protezi və bəzi digər hallarda isə daha yüksəkdir; konkret hədəfi həkim müəyyən edir. İstinad dəyərləri laboratoriyadan asılı olaraq bir qədər fərqlənə bilər.
Kənarlaşmaların səbəbləri
Yüksəlmə: varfarinin artıq dozası və ya dərman qarşılıqlı təsiri nəticəsində təsirinin güclənməsi, qaraciyər xəstəlikləri, K vitamini çatışmazlığı (malabsorbsiya, uzunmüddətli antibiotik müalicəsi, qeyri-kafi qidalanma), disseminə olunmuş damardaxili laxtalanma sindromu, laxtalanma amillərinin nadir çatışmazlıqları. INR hədəfdən nə qədər yüksəkdirsə, qanaxma riski bir o qədər artır.
Müalicə fonunda azalma: dozaların buraxılması, K vitamini ilə zəngin qida, dərmanlarla qarşılıqlı təsir — bu halda tromboz riski artır.
Varfarinin dozasını INR nəticəsinə görə yalnız həkim dəyişir. Antikoaqulyant fonunda qanlı və ya “qəhvə çöküntüsü” şəklində qusma, qara nəcis, sidikdə qan, qəfil güclü baş ağrısı, qolda və ya ayaqda zəiflik olduqda dərhal təcili tibbi yardım (103) çağırın.
