Şiş hüceyrələrinin DNT-sində bir milyon əsas cütünə düşən mutasiyaların sayıdır; immunoterapiya seçimində biomarker kimi istifadə olunur.
Sinonimlər: TMB
Şişin mutasiya yükü (TMB, tumor mutational burden) şiş hüceyrələrinin qazandığı somatik mutasiyaların DNT-nin bir milyon əsas cütünə (meqabaza) düşən sayıdır. Mutasiyalar nə qədər çox olarsa, şişdə immun sistemin yad kimi tanıya biləcəyi dəyişmiş zülallar — neoantigenlər də bir o qədər çox olur. Buna görə yüksək mutasiya yükü nəzarət nöqtəsi inhibitorları ilə immunoterapiyaya cavab ehtimalının daha yüksək olması ilə əlaqələndirilir.
Nə üçün təyin edilir
Analiz yayılmış solid şişlərdə, xüsusən standart müalicə variantları tükəndikdə, pasiyentin immunoterapiyadan fayda görə biləcəyini qiymətləndirmək üçün onkoloq tərəfindən təyin edilir. TMB adətən digər molekulyar markerlərlə — mikrosatellit qeyri-sabitliyi (MSI), PD-L1 ekspressiyası, drayver mutasiyalarla birlikdə kompleks genom profilləşdirməsi çərçivəsində müəyyən edilir.
Hazırlıq
Pasiyentdən xüsusi hazırlıq tələb olunmur. Müayinə biopsiya və ya əməliyyatdan sonra arxiv parafin blokundakı şiş toxumasında, bəzən isə qanda (maye biopsiya) aparılır. Nümunədə kifayət qədər şiş hüceyrəsinin olması vacibdir. Analiz böyük gen panelləri ilə yeni nəsil sekvenləşdirmə və ya tam ekzom sekvenləşdirməsi üsulu ilə yerinə yetirilir.
Normalar və şərh
Nəticə meqabazaya düşən mutasiyalarla (mut/Mb) ifadə olunur. Vahid «norma» yoxdur: hədd göstəriciləri istifadə edilən paneldən, laboratoriyadan və şişin növündən asılıdır. Çox vaxt 10 mut/Mb və daha çox yük yüksək hesab olunur — bu hədd PD-1 inhibitorlarından birinin lokalizasiyadan asılı olmayaraq solid şişlərdə təyini üçün qəbul edilib. Nəticəni həmişə onkoloq diaqnoz və digər biomarkerlər kontekstində şərh edir.
Kənarlaşmaların səbəbləri
- yüksək TMB güclü mutagenlərlə bağlı şişlər üçün xarakterikdir: dəri melanoması (ultrabənövşəyi şüalar), siqaret çəkənlərdə ağciyər xərçəngi və baş-boyun nahiyəsinin yastı hüceyrəli xərçəngi, sidik kisəsi xərçəngi;
- çox yüksək göstəricilərə DNT reparasiya sistemlərinin qüsurlarında — uyğunsuz əsasların reparasiyasının pozulmasında (MSI-H), POLE mutasiyalarında rast gəlinir;
- aşağı TMB uşaqlarda bir çox şişlər, leykozlar, prostat vəzi xərçəngi və sarkomaların əksəriyyəti üçün tipikdir.
Yüksək TMB immunoterapiyanın effektini zəmanət vermir, aşağı TMB isə onu tam istisna etmir; buna görə göstərici müalicə seçimində amillərdən biri kimi nəzərdən keçirilir.
Əlaqəli terminlər
- Xərçəngin immunoterapiyası
- PD-L1
- Yeni nəsil sekvenləşdirmə
- Prediktiv biomarker
- Drayver mutasiya
- Genom qeyri-sabitliyi
- Melanoma
- Ağciyər xərçəngi
