Görmə sinirinin istənilən mənşəli — işemik, iltihabi, kompression, toksik və ya irsi — zədələnməsi; görmənin zəifləməsinə və görmə sahəsinin defektlərinə səbəb olur.
Sinonimlər: Görmə sinirinin neyropatiyası
Optik neyropatiya tor qişadan beyinə təsviri ötürən görmə sinirinin zədələnmələrinin ümumi adıdır. Sinir lifləri zədələndikdə görmə kəskinliyi azalır, rənglər solğunlaşır, görmə sahəsindən hissələr düşür. Məhv olmuş liflər bərpa olunmur, ona görə əsas vəzifə səbəbi tez tapmaq və sinirin bir hissəsi hələ salamat ikən prosesi dayandırmaqdır.
Səbəblər və formalar
- İşemik — görmə siniri diskinin qanla təchizatının pozulması. Qeyri-arteriit forması hipertenziya, diabet, yuxu apnoesi, “sıx” disklə bağlıdır; arteriit forması 50 yaşdan yuxarı şəxslərdə nəhəng hüceyrəli arteriitlə əlaqəlidir və qısa müddətdə hər iki gözün korluğuna apara bilər.
- İltihabi — görmə sinirinin nevriti (dağınıq skleroz, optik neyromielit).
- Kompression — şiş (hipofiz adenoması, meningioma), anevrizma, endokrin oftalmopatiyada böyümüş orbit əzələləri tərəfindən sıxılma.
- Toksik və alimentar — metanol, bəzi vərəm əleyhinə və digər preparatlar (məsələn, etambutol), spirtli içkilərdən sui-istifadə və siqaret, B12 vitamini və folat çatışmazlığı.
- İrsi — Leberin irsi optik neyropatiyası və başqaları.
- Travmatik, qlaukomatoz (qlaukoma ən çox rast gəlinən xroniki optik neyropatiyadır).
Simptomlar
Görmənin qəfil (işemiya, iltihab) və ya tədricən (sıxılma, toksik təsir) azalması, rəng görmənin pisləşməsi, mərkəzdə ləkə və ya görmə sahəsinin yarısının düşməsi. Göz hərəkətində ağrı nevrit üçün tipikdir; arteriitdə baş ağrısı, baş dərisinin həssaslığı, çeynəyərkən çənə ağrısı, halsızlıq olur.
Diaqnostika
Görmə kəskinliyi və rəng görmə, bəbək reaksiyaları yoxlanılır, görmə siniri diskinə baxılır, perimetriya və OKT aparılır. Səbəbi axtarmaq üçün baş beynin və orbitlərin MRT-si, qan analizləri (eritrositlərin çökmə sürəti, C-reaktiv zülal, qlükoza, B12 vitamini), lazım olduqda genetik müayinə və nevroloq, endokrinoloq, revmatoloq məsləhətləri təyin edilir.
Müalicə
Müalicə səbəbə yönəlir. Nəhəng hüceyrəli arteriitə şübhə olduqda qlükokortikoidlərə biopsiyanı gözləmədən dərhal başlanılır — bu, ikinci gözü xilas edir. Sıxılma cərrahi və ya dərman yolu ilə aradan qaldırılır, toksik təsir dayandırılır, vitamin çatışmazlığı bərpa edilir. Qeyri-arteriit işemik neyropatiyanın effektivliyi sübut olunmuş müalicəsi yoxdur — təzyiqə, şəkərə, xolesterinə nəzarət və yuxu apnoesinin müalicəsi önəmlidir.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Görmənin qəfil azalması həmin gün müayinə tələb edir. Görmə itkisi ətraflarda zəiflik, nitq pozğunluğu və ya üzün asimmetriyası ilə, yaxud yaşlı insanda yeni baş ağrısı və çənə ağrısı ilə birlikdədirsə, təcili tibbi yardım (103) çağırın. Metanol zəhərlənməsinə şübhədə də dərhal 103-ə zəng edin.
Üst termin: Neyropatiya
Əlaqəli terminlər
- Görmə sinirinin nevriti
- Nəhəng hüceyrəli arteriit
- Qlaukoma
- Baş beyin şişi
- Diffuz toksik zob
- Vitamin B12
- Optik koherent tomoqrafiya
- Maqnit-rezonans tomoqrafiya
