Plasentar çatışmazlıq

Plasentar (fetoplasentar) çatışmazlıq plasentanın dölü oksigen və qida maddələri ilə təmin edə bilmədiyi vəziyyətdir. Çox vaxt onun əsasında uşaqlıq, plasenta və göbək ciyəsi damarlarında qan axınının pozulması durur. Müasir praktikada bu termin getdikcə daha dəqiq diaqnozlarla — dölün bətndaxili inkişafının ləngiməsi, dopplerometriyaya görə qan axınının pozulması — əvəz olunur, çünki o özlüyündə vəziyyətin ağırlığını göstərmir.

Səbəblər və risk amilləri

• Preeklampsiya və arterial hipertenziya.
• Şəkərli diabet, böyrək xəstəlikləri, antifosfolipid sindromu.
• Siqaret çəkmə, qeyri-kafi qidalanma, ananın 35–40 yaşdan yuxarı olması.
• Bətndaxili infeksiyalar.
• Çoxdöllü hamiləlik, plasenta və göbək ciyəsinin birləşmə anomaliyaları.

Simptomlar

Qadın özü adətən heç nə hiss etmir. Uşaqlıq dibinin hündürlüyünün hamiləlik müddətindən geri qalması, döl hərəkətlərinin azalması, ultrasəsdə aşkarlanan azsululuq narahatlıq doğurmalıdır.

Diaqnostika

• Ultrasəs fetometriyası — dölün ölçülərinin və təxmini çəkisinin dinamikada, döl sularının miqdarının qiymətləndirilməsi.
• Dopplerometriya — uşaqlıq arteriyalarında, göbək ciyəsi arteriyasında, dölün orta beyin arteriyasında qan axını.
• Kardiotokoqrafiya — üçüncü trimestrdə dölün ürək fəaliyyətinin qiymətləndirilməsi.

Müalicə

«Plasentanın işini yaxşılaşdıran» etibarlı dərman yoxdur və müasir tövsiyələr belə preparatların təyinini dəstəkləmir. Əsas yanaşma səbəbin müalicəsi (təzyiqə, diabetə nəzarət), siqaretdən imtina və dölün diqqətli izlənilməsidir. Müayinələrin tezliyini həkim müəyyən edir. Dölün vəziyyəti pisləşərsə, vaxtında, bəzən vaxtından əvvəl doğuş barədə qərar qəbul edilir; erkən vaxtından əvvəl doğuş təhlükəsində yenidoğulmuşda tənəffüs pozğunluqlarının profilaktikası aparılır.

Profilaktika

Preeklampsiya riski yüksək olan qadınlara həkim erkən müddətlərdən aşağı dozada asetilsalisil turşusu təyin edə bilər. Hamiləliyin planlaşdırılması, xroniki xəstəliklərin korreksiyası və siqaretdən imtina vacibdir.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli

Döl hərəkətləri nəzərəçarpacaq dərəcədə seyrəldikdə və ya dayandıqda, qanlı ifrazat, şiddətli baş ağrısı, üz və əllərdə ödem, təzyiqin yüksəlməsi yarandıqda dərhal doğum evinə müraciət edin.