Polypus

Polip selikli qişadan böyüyərək içiboş orqanın — bağırsağın, mədənin, öd kisəsinin, burnun, uşaqlığın mənfəzinə çıxan xoşxassəli törəmədir.

Polip selikli qişadan inkişaf edərək orqanın mənfəzinə doğru çıxan istənilən törəməyə deyilir. O, geniş əsas üzərində və ya nazik “ayaqcıq” üzərində ola bilər. Bu termin törəmənin mənşəyini deyil, formasını bildirir: eyni görünüşün arxasında iltihabi, hiperplastik və şiş mənşəli (adenomatoz) poliplər ola bilər. Xərçəngə çevrilmə riskini məhz histoloji növ müəyyən edir.

Səbəblər və risk amilləri

Poliplər selikli qişa hüceyrələrinin həddindən artıq bölünməsi nəticəsində yaranır. Buna xroniki iltihab (məsələn, Helicobacter pylori ilə bağlı qastrit və ya iltihabi bağırsaq xəstəlikləri), yaş, irsiyyət, siqaret, piylənmə, qırmızı və emal olunmuş ətin çox istehlakı şərait yaradır. Onlarla və yüzlərlə polipin olduğu irsi polipoz sindromları da mövcuddur.

Simptomlar

Poliplərin çoxu heç bir əlamət vermir və təsadüfən aşkarlanır. Böyük ölçülərdə qanaxma (nəcisdə qan, anemiya), selik, keçiriciliyin pozulması, burun poliplərində burun tutulması, endometrium poliplərində aybaşılararası qanlı ifrazat mümkündür.

Diaqnostika

Əsas üsul endoskopiyadır: kolonoskopiya, qastroskopiya, histeroskopiya, rinoskopiya. Öd kisəsinin polipi adətən ultrasəs müayinəsində tapılır. Polipin dəqiq növü yalnız götürülmüş toxumanın histoloji müayinəsi ilə müəyyən edilir.

Müalicə

Bağırsaq və mədə polipləri adətən endoskopiya zamanı çıxarılır (polipektomiya); bu həm diaqnostika, həm də xərçəngin profilaktikasıdır. Öd kisəsi poliplərində taktika ölçüdən və dinamikadan asılıdır. Sonrakı müşahidəni həkim polipin növünə, ölçüsünə və sayına görə planlaşdırır.

Profilaktika

Əsas tədbir kolorektal xərçəng skrininqində iştirakdır (tövsiyə olunan yaşda kolonoskopiya və ya nəcisdə gizli qan analizi). Siqareti tərk etmək, çəkiyə nəzarət və liflə zəngin qidalanma da vacibdir.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli

Düz bağırsaqdan bol qan gəlməsi, qara, qatranabənzər nəcis, qanlı və ya “qəhvə çöküntüsü” rəngli qusma, kəskin halsızlıq və başgicəllənmə qanaxma əlamətləridir — təcili tibbi yardım (103) çağırın. Qazların və nəcisin ləngiməsi ilə tutmaşəkilli qarın ağrısı da təcili müayinə tələb edir.