Uşaqlıqda polip aşkarlandıqda növbəti addım nədir?

Endometrium polipi uşaqlıq boşluğunda, uşaqlıq boynu polipi isə başqa nahiyədə yerləşir. Onların qiymətləndirilməsi və çıxarılma üsulu fərqlənə bilər. Bu məqalə uşaqlığın daxili qatında olan polip haqqındadır. USM nəticəsindəki yeri həkimlə aydınlaşdırmaq, fərqli diaqnozları qarışdırmamaq üçün ilk addımdır.

Polip bir və ya bir neçə ola bilər. Aybaşılar arasında qanaxma, çox və ya nizamsız aybaşı, menopauzadan sonra qan gəlməsi və bəzi hallarda hamilə qalmaqda çətinliklə əlaqəli ola bilər. Bəzi qadınlarda isə heç bir əlamət olmur. Bu şikayətlərin başqa səbəbləri də olduğundan diaqnoz təsdiqlənməlidir.

Endometrium polipi uşaqlığın daxili qatının bir sahəsinin həddindən artıq böyüməsi nəticəsində yaranır. Bu böyümə estrogen hormonunun təsirinə həssas olur. Dəqiq səbəb tam məlum deyil, lakin bəzi amillər tez-tez qeyd edilir.

• Orta və yuxarı yaş, xüsusən menopauzaya yaxın və sonrakı dövr.
• Yüksək qan təzyiqi və artıq çəki.
• Döş xərçəngi müalicəsində istifadə olunan bəzi hormonal dərmanlar.

Bu amillərin olması polip yaranacağı demək deyil, olmaması isə onu istisna etmir. Gənc qadında da polip aşkarlana bilər. Özünüzü günahlandırmaq üçün əsas yoxdur: polip çox vaxt yaşayış tərzindəki səhvlə əlaqəli olmur.

USM uşaqlığın daxili qatını qiymətləndirməyə kömək edir. Bəzi hallarda boşluğa maye verilərək aparılan ultrasəs və ya histeroskopiya daha aydın məlumat verə bilər. Histeroskopiyada nazik optik cihazla uşaqlıq boşluğuna baxılır; uyğun olduqda polip eyni prosedurda çıxarıla bilər.

Həkimdən müayinənin məqsədini soruşun: yalnız polip ehtimalını dəqiqləşdiririk, yoxsa çıxarma planlaşdırılır? Prosedurun adı ilə onun həcmi eyni məlumat deyil. Anesteziya, ağrının idarəsi və toxumanın laboratoriyaya göndərilməsi barədə əvvəlcədən danışmaq qərarı başa düşməyə kömək edir.

USM-də uşaqlığın daxili qatının qalınlaşması həmişə polip demək deyil. Bu görünüş endometrium hiperplaziyası ilə də əlaqəli ola bilər. Hiperplaziya daxili qatın bütövlükdə qalınlaşmasıdır və bəzi növləri xüsusi nəzarət tələb edir.

Ayrı-ayrı törəmələr olan polipdən fərqli olaraq, hiperplaziyada qalınlaşma daha geniş sahəni əhatə edir. Onları ayırmaq üçün histeroskopiya və histoloji araşdırma kömək edir.

Buna görə USM-də “endometrium qalınlaşıb” yazılıbsa, bunu avtomatik polip və ya xoşxassəli dəyişiklik kimi qəbul etməyin. Həkimdən qalınlaşmanın səbəbini və növbəti müayinəni soruşun.

Şikayət yaratmayan bəzi kiçik poliplərdə, risk aşağı olduqda, izləmə nəzərdən keçirilə bilər. Qanaxma, reproduktiv çətinlik və ya şübhəli xüsusiyyətlər olduqda çıxarılma daha çox müzakirə olunur. Menopauzadan sonra qanaxmanı adi hormonal dəyişiklik kimi qəbul edib gözləmək olmaz.

Çıxarılan polip histoloji araşdırmaya göndərilir. Bu, toxumanın hüceyrə quruluşunu qiymətləndirmək üçündür. USM görünüşü histoloji cavabın yerini tam tutmur. Nəticənin nə vaxt hazır olacağını və sonrakı görüşün necə təşkil ediləcəyini əvvəlcədən dəqiqləşdirin.

Histeroskopiya nazik, işıqlı optik cihazla uşaqlıq boşluğuna içəridən baxmaq imkanı verir. Prosedur ambulator və ya xəstəxana şəraitində aparıla bilər, ağrının idarəsi isə seçilən üsula görə fərqlənir.

1. Ön söhbət. Həkim məqsədi, ağrının idarə üsulunu və mümkün riskləri izah edir.
2. Yerləşmə. Ginekoloji vəziyyətdə uşaqlıq boynuna giriş hazırlanır.
3. Baxış. Cihaz uşaqlıq boşluğuna yeridilir, boşluğu görmək üçün steril maye və ya qaz istifadə olunur.
4. Lazım olarsa çıxarma. Polip kiçik alətlərlə götürülür və histoloji araşdırmaya göndərilir.

Müayinə zamanı sancı və təzyiq hissi ola bilər. Bütün qadınlarda eyni hissin olacağını vəd etmək olmaz.

Menopauzadan sonra uşaqlıq polipi tez-tez aşkarlanır. Əksəriyyəti xoşxassəli olsa da, bu yaş qrupunda daha diqqətli yanaşılır. Səbəb odur ki, menopauzadan sonra qanaxma uşaqlığın daxili qatının başqa dəyişikliklərinin də əlaməti ola bilər.

Polip olub-olmamasından asılı olmayaraq, menopauzadan sonra ləkələnmə belə həkim tərəfindən qiymətləndirilməlidir. Çıxarılan polipin histoloji araşdırması bu yaşda xüsusilə vacibdir.

Əlamət vermirsə, kiçik polip izlənə bilər, lakin qərarı USM görünüşü, risk amilləri və şikayətlər nəzərə alınmaqla həkim verir. Hormon müalicəsi qəbul edirsinizsə, bunu mütləq bildirin.

Polipin hamilə qalmağa təsiri fərdi qiymətləndirilir. Onun aşkarlanması bütün reproduktiv çətinliyi təkbaşına izah etmir. Hamiləlik cəhdlərinin müddətini və əvvəlki müalicələri həkimə deyin. Müdaxilədən sonra hamiləlik planına nə vaxt qayıdacağınız barədə fərdi tövsiyə alın.

Əməliyyat qərarı verilirsə, müdaxilənin dəqiq adını və alternativlərini yazılı soruşun. “Təmizləmə” kimi ümumi ifadənin hansı proseduru nəzərdə tutduğunu aydınlaşdırın. Histoloji cavabı saxlayın; gələcəkdə qanaxma yenidən yaranarsa, əvvəlki nəticə ilə birlikdə yeni qiymətləndirmə aparmaq daha asan olar.

Menopauzadan sonra hər yeni vaginal qanaxma həkim tərəfindən yoxlanmalıdır. Bol qanaxma ilə güclü zəiflik, başgicəllənmə və ya huş itirmə olarsa, təcili tibbi yardım alın. Əvvəldən polip diaqnozunuzun olması yeni qanaxmanın səbəbini avtomatik müəyyən etmir.

Polip çıxarıldıqdan sonra bir neçə gün yüngül sancı və az qanaxma və ya qanlı ifrazat ola bilər. Bunlar çox vaxt ağır hesab edilmir, lakin davametmə müddəti fərdidir. Cinsi əlaqə, tampon, vanna və fiziki yük haqqında göstərişlər müdaxilənin həcminə görə verilir.

Növbəti nəzarət görüşünü və histoloji cavabın vaxtını yazılı dəqiqləşdirin.

Nəticəni yalnız “yaxşıdır” ifadəsi ilə yekunlaşdırmayın. Polipin təsdiqlənib-təsdiqlənmədiyini, başqa dəyişiklik olub-olmadığını və təkrar qanaxmada nə edəcəyinizi soruşun. Sənədin surətini özünüzdə saxlayın. Əgər başqa klinikada nəzarətə gedəcəksinizsə, prosedurun təsviri ilə histoloji cavabı birlikdə təqdim edin. Bu, eyni müdaxilənin lazımsız təkrarlanmasının qarşısını almağa və əvvəlki qərarın səbəbini anlamağa kömək edən praktik addımdır. Cavab gecikirsə, onu avtomatik normal saymayın; klinika ilə əlaqə saxlayın.

Polip diaqnozu üçün qəbul zamanı aşağıdakı məlumatlar həkimə qərar verməyə kömək edir.

• Son aybaşının tarixi və adi dövr xüsusiyyətləri.
• Aybaşılar arasında ləkələnmə və ya cinsi əlaqədən sonra qanaxmanın olub-olmaması.
• Menopauza varsa, onun başlama vaxtı və hormon müalicəsi barədə məlumat.
• Qəbul etdiyiniz bütün dərmanlar, o cümlədən qanı durulaşdıranlar.
• Əvvəlki USM, histeroskopiya və ya histoloji cavablar.
• Hamiləlik planı və əvvəlki əməliyyatlar.

Qanı durulaşdıran dərmanı özbaşına dayandırmayın; müdaxilə planlaşdırılırsa, bu barədə həkimlə danışın.

Bəli, polip çıxarıldıqdan sonra uşaqlığın daxili qatında yeni polip yarana bilər. Bu, əvvəlki müdaxilənin düzgün aparılmadığını göstərmir: polip əmələ gətirən ümumi meyl qala bilər.

Təkrar riski bütün qadınlarda eyni deyil. Aybaşılar arasında qanaxma, bol aybaşı və ya menopauzadan sonra qanaxma yenidən başlayarsa, bunu əvvəlki diaqnoza bağlayıb gözləməyin.

Nəzarət planını həkimlə dəqiqləşdirin: yeni müayinənin nə vaxt lazım olduğunu və hansı şikayətlərdə daha tez müraciət etməli olduğunuzu soruşun. Əvvəlki histoloji cavab müqayisə üçün faydalıdır.