Doğuşdan sonrakı qanaxma

Doğuşdan sonrakı qanaxma dünyada ana ölümünün əsas səbəblərindən biridir və dərhal tədbir tələb edən təxirəsalınmaz vəziyyətdir. Erkən qanaxma (doğuşdan sonra ilk 24 saatda, ən çox rast gəlinən forma) və gec qanaxma — bir sutkadan 12 həftəyədək — ayırd edilir. Qan itkisinin həcmini az qiymətləndirmək asandır, gənc qadınlarda isə şok əlamətləri gec görünə bilər.

Səbəblər və risk amilləri

Həkimlər səbəblərin dörd qrupunu ayırır:

• Uşaqlığın yığılmasının pozulması (atoniya) — ən çox rast gəlinən səbəb; çoxdöllü hamiləlik, çoxsululuq, iri döl, uzanmış və ya çox sürətli doğuş, uşaqlıq mioması zamanı risk artır.
• Travma — uşaqlıq boynunun, uşaqlıq yolunun, aralığın cırılması, uşaqlığın partlaması.
• Cift hissələrinin uşaqlıq boşluğunda qalması, ciftin bitişməsi.
• Qanın laxtalanma pozğunluqları — irsi və ya qazanılmış, o cümlədən ciftin qopması və ya preeklampsiya zamanı disseminə olunmuş damardaxili laxtalanma sindromu.

Simptomlar

• Bol qanlı ifrazat, laxtalar.
• Yumşaq, zəif yığılmış uşaqlıq.
• Halsızlıq, başgicəllənmə, solğunluq, soyuq tər, ürəkdöyünmə, təzyiqin düşməsi.

Diaqnostika

Həkimlər qan itkisini ölçür, uşaqlığın tonusunu qiymətləndirir, doğuş yollarını və ciftə baxır, uşaqlıq boşluğunun ultrasəs müayinəsini aparır. Ümumi qan analizi və koaquloqramma izlənilir.

Müalicə

Yardımı mütəxəssislər komandası dəqiq alqoritm üzrə göstərir. Uşaqlığın masajı, onun yığılmasını gücləndirən preparatlar (uterotoniklər), traneksam turşusu, cırıqların tikilməsi, uşaqlıq boşluğunun əllə yoxlanılması tətbiq olunur. İnfuzion terapiya və lazım olduqda qan komponentlərinin köçürülməsi aparılır. Konservativ tədbirlər kömək etməzsə, uşaqlıqdaxili balon, damarların bağlanması, uşaqlıq arteriyalarının embolizasiyası, son halda isə uşaqlığın çıxarılması həyata keçirilir.

Profilaktika

Uşaq doğulan kimi bütün zahılara uterotonik yeridilir — bu, qanaxma riskini azaldır. Hamiləlikdə anemiyanı vaxtında müalicə etmək və təcili yardıma hazır müəssisədə doğmaq vacibdir.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli

Evə yazıldıqdan sonra gigiyenik bez bir saatdan tez islanırsa, iri laxtalar gəlirsə, başgicəllənmə, huşun itirilməsi, ürəkdöyünmə yaranıbsa, təcili tibbi yardım (103) çağırın. Pis qoxulu ifrazat və hərarət ginekoloqa təcili müraciət üçün səbəbdir.