Xerostomia MKB-10: R68.2

Ağız quruluğu (kserostomiya) tüpürcəyin ifrazının azalması və ya tərkibinin dəyişməsi ilə bağlı tüpürcək çatışmazlığı hissidir; tez-tez dərmanların əlavə təsiri olur.

Sinonimlər: Kserostomiya

Ağız quruluğu, yaxud kserostomiya, çox vaxt tüpürcək hasilatının azalması ilə bağlı subyektiv quruluq hissidir. Tüpürcək selikli qişanı nəmləndirir, çeynəməni, udmağı və nitqi asanlaşdırır, turşuları neytrallaşdırır və dişləri kariyesdən qoruyur, buna görə onun uzunmüddətli çatışmazlığı diş problemlərinə gətirib çıxarır. Quruluq xüsusilə bir neçə dərman qəbul edən yaşlı insanlarda geniş yayılıb.

Mümkün səbəblər

dərmanlar — ən çox rast gəlinən səbəb: antidepressantlar, antihistamin vasitələr, sidikqovucular, hiperaktiv sidik kisəsi üçün preparatlar, bəzi təzyiqsalıcılar və neyroleptiklər; bir neçə vasitə eyni vaxtda qəbul edildikdə risk artır;
susuzlaşma, az maye qəbulu, qızdırma, qusma və ishal;
ağızla nəfəs alma, xoruldama, yuxu apnoesi, burunun tutulması;
yüksək qlükoza səviyyəsi ilə şəkərli diabet;
Şeqren sindromu və digər autoimmun xəstəliklər;
baş və boyun nahiyəsinə şüa terapiyası, kimyaterapiya;
siqaret, spirtli içkilər, narahatlıq.

Nə müşayiət edir

Quruluq dilin göynəməsi, ağız künclərində çatlar, dadın dəyişməsi, quru qidanı çeynəməkdə, udmaqda və protez taxmaqda çətinlik, ağızdan pis qoxu ilə müşayiət olunur. Xroniki kserostomiya fonunda diş boynunda kariyes və ağız boşluğunun kandidozu daha tez-tez inkişaf edir. Ağız və göz quruluğunun oynaq ağrıları ilə birləşməsi Şeqren sindromu, güclü susuzluq, çox sidik ifrazı və arıqlama isə şəkərli diabet üçün xarakterikdir.

Diaqnostika

Həkim qəbul edilən dərmanların siyahısını təhlil edir, ağız boşluğunu müayinə edir, tüpürcək ifrazının sürətini qiymətləndirir. Göstəriş olduqda qlükoza və qlikozilləşmiş hemoqlobin analizi, immunoloji testlər, tüpürcək vəzilərinin USM-i təyin edilir. Vəziyyəti yüngülləşdirmək üçün tez-tez bir neçə qurtum su içmək, havanı nəmləndirmək, şəkərsiz saqqız, tüpürcək əvəzediciləri istifadə olunur; lazım gəldikdə həkim terapiyanı düzəldir və ya tüpürcək ifrazını stimullaşdıran preparatlar təyin edir. Dərmanları özbaşına dayandırmaq olmaz. Kserostomiyası olanlar üçün dişləri qorumaq məqsədilə diqqətli gigiyena və flüor vacibdir.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli

Ağız quruluğu güclü susuzluq, tez-tez sidiyə getmə, qusma, aseton qoxusu, huşun qarışıqlığı və ya yuxululuqla birləşirsə, təcili tibbi yardım (103) çağırın — bu, diabetik ketoasidoz və ya ağır susuzlaşma ola bilər. 8–12 saatdan artıq sidik olmadıqda, xüsusən uşaqlarda və yaşlılarda da təcili yardım lazımdır.