T4 və T3 hormonlarının sintezi üçün zəruri olan qalxanabənzər vəz fermenti. Ona qarşı anticisimlər vəzin autoimmun xəstəliklərinin əsas markeridir.
Sinonimlər: TPO
Tireoperoksidaza (TPO) qalxanabənzər vəz hüceyrələrinin follikul boşluğuna baxan səthində yerləşən fermentdir. O olmadan tiroid hormonlarının əmələ gəlməsi mümkün deyil, buna görə TPO hormon sintezinin əsas həlqəsidir. Pasiyentlər bu adı daha çox “TPO-ya qarşı anticisimlər” analizi ilə tanıyırlar.
Funksiyası
TPO hidrogen peroksidin iştirakı ilə qida ilə vəzə daxil olan yodu oksidləşdirir və onu tireoqlobulin molekulundakı tirozin qalıqlarına birləşdirir. Sonra ferment yodlaşmış fraqmentləri bir-birinə “tikir” — beləliklə tiroksin (T4) və triyodtironin (T3) yaranır. TPO-nun fəallığını hipofizin tireotrop hormonu stimullaşdırır. Tireostatiklər (tiamazol, propiltiourasil) məhz bu fermentə təsir edir: TPO-nu zəiflətməklə tireotoksikoz zamanı hormon hasilatını azaldırlar.
Klinik əhəmiyyəti
Autoimmun proseslər zamanı immun sistem TPO-ya qarşı anticisimlər hasil etməyə başlayır. Onlar autoimmun tireoiditi olan insanların əksəriyyətində, Qreyvs xəstəliyi olanların isə çoxunda aşkarlanır. Bununla yanaşı, aşağı titr bəzi sağlam insanlarda da, xüsusən yaşlı qadınlarda rast gəlinir, ona görə anticisimlərin özü nə diaqnoz, nə də müalicə üçün əsasdır. Onları dinamikada təkrar yoxlamağa adətən ehtiyac yoxdur: titr xəstəliyin ağırlığını əks etdirmir və müalicəyə nəzarət üçün istifadə olunmur.
Analizin əhəmiyyəti:
- hipotireozun autoimmun mənşəyini təsdiqləyir;
- subklinik hipotireozda aşkar formaya keçid riskinin yüksək olduğunu göstərir;
- anticisimləri olan hamilə və hamiləlik planlaşdıran qadınlarda həkim TSH-a daha tez-tez nəzarət edir;
- doğuşdan sonrakı tireoidit ehtimalını artırır.
Nadir hallarda TPO geninin anadangəlmə qüsurları olur — yenidoğulmuşların skrininqində aşkar edilən anadangəlmə hipotireozun səbəblərindən biri.
Hansı xəstəliklərlə əlaqəlidir
Autoimmun tireoidit (Haşimoto), diffuz toksik zob, doğuşdan sonrakı tireoidit, birincili hipotireoz, anadangəlmə hipotireoz. Fermentin normal işi kifayət qədər yod daxil olmasından asılıdır, buna görə yod çatışmazlığında TPO sağlam olsa belə hormon sintezi pozulur.
Əlaqəli terminlər
- Tireoperoksidazaya qarşı anticisimlər
- Autoimmun tireoidit
- Qalxanabənzər vəz
- Diffuz toksik zob
- Doğuşdan sonrakı tireoidit
- Subklinik hipotireoz
- Yod çatışmazlığı
- Hipotireoz
