Furunculus MKB-10: L02

Adətən qızılı stafilokokun törətdiyi tük follikulunun və ətraf toxumaların kəskin irinli-nekrotik iltihabı.

Sinonimlər: Çiban

Furunkul (xalq arasında — çiban) bakteriyalar tük follikulunun dərinliyinə keçərək piy vəzisinin və ətraf toxumanın iltihabını törətdikdə əmələ gələn ağrılı irinli düyündür. Mərkəzində irinli-nekrotik özəkcik formalaşır. Bir neçə furunkulun ümumi infiltratla birləşməsinə karbunkul, aylar ərzində furunkulların təkrar-təkrar çıxmasına isə furunkulyoz deyilir.

Səbəblər və risk amilləri

Əksər hallarda törədici qızılı stafilokokdur, o cümlədən antibiotiklərə davamlı ştammlar.
Dərinin mikrotravmaları: qırxılma, qaşıma, paltarın sürtünməsi, sızanaqların sıxılması.
Şəkərli diabet, piylənmə, immun çatışmazlığı, qlükokortikoid qəbulu.
Burunda stafilokok daşıyıcılığı, ailədə və ya idman komandasında xəstə ilə yaxın təmas.

Simptomlar

Əvvəlcə noxud və ya albalı boyda bərk, ağrılı qırmızı düyün yaranır. 3–5 gün ərzində o böyüyür, ağrı döyüntülü xarakter alır, mərkəzdə sarı-ağ başcıq əmələ gəlir. Öz-özünə açıldıqdan sonra irin və özəkcik xaric olur, ağrı tez azalır, kiçik çapıq qalır. Furunkullar daha çox üzdə, boyunda, qoltuqaltında, sağrılarda, budlarda çıxır. Halsızlıq və subfebril hərarət ola bilər.

Diaqnostika

Diaqnoz müayinə zamanı qoyulur. Tez-tez residivlərdə irinin antibiotiklərə həssaslığın təyini ilə əkilməsi, burundan stafilokoka yaxma, qanda qlükoza və qlikozilləşmiş hemoqlobin analizi aparılır.

Müalicə

Kiçik tək furunkul isti kompreslər, antiseptiklər və steril sarğı ilə müalicə olunur. İrinli boşluq formalaşıbsa, cərrah onu yerli anesteziya altında açır və drenaj edir — iri furunkulda əsas üsul budur. Sistem antibiotiklər üzdə yerləşmədə, iri ölçüdə, qızdırmada, yayılan iltihabda, şəkərli diabet və immun çatışmazlığında təyin edilir. Residivləşən furunkulyozda həkim xəstədə və ailə üzvlərində stafilokok daşıyıcılığının sanasiyasını tövsiyə edə bilər.

Furunkulu heç vaxt sıxmayın, xüsusən üzdə: təzyiq infeksiyanı qan dövranına və dərin toxumalara itələyir.

Profilaktika

Şəxsi dəsmal və ülgüc, xırda yaraların işlənməsi, diabetdə qan şəkərinə nəzarət, residiv dövrlərində alt paltarının yüksək temperaturda yuyulması.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli

Furunkul üzdədir, xüsusən burun və üst dodaq nahiyəsində.
Yüksək hərarət, üşütmə, ocaqdan qırmızı zolaqlar, sürətlə artan şişkinlik.
Üzdə furunkul fonunda güclü baş ağrısı, göz qapaqlarının şişməsi, görmənin pozulması — təcili tibbi yardım (103) çağırın: bunlar infeksiyanın beyin damarlarına yayılması əlamətləridir.
Artan halsızlıq, şüurun dolaşıqlığı, ürək döyüntüsünün sürətlənməsi — sepsis mümkündür, təcili tibbi yardım (103) lazımdır.