Diffuz xarici otit zamanı iltihab xarici qulaq keçəcəyinin dərisini əhatə edir. Məqalədə xəstəliyin nədən başladığı, hansı əlamətlərlə üzə çıxdığı və necə müalicə olunduğu izah edilir.
Diffuz xarici otit xarici qulaq keçəcəyinin dərisinin və dərialtı qatının yayılmış iltihabıdır. Bu forma ilə iltihabi proses yalnız bir nöqtədə qalmır, keçəcəyin sümük hissəsinin dərisinə, dərinin dərin qatlarına, dərialtı toxumaya yayılır və çox vaxt qulaq pərdəsinin xarici səthinə də keçir. Xəstəlik kəskin və ya xroniki gedişli ola bilər.
Səbəb mexaniki və kimyəvi travmalar, termik travma (yanıq), qulağın daim nəm qalması və sonradan müxtəlif infeksiyanın qoşulmasıdır. İnadkar və uzunmüddətli otitlərdə tez-tez göbələk zədələnmələri müşahidə olunur. Vaxtında müraciət edildikdə xəstəlik adətən yaxşı müalicə olunur.
Xarici qulaq və otit nədir
Xarici qulaq qulaq seyvanından və xarici qulaq keçəcəyindən ibarətdir. Keçəcəyin dərisi nazikdir, kükürd vəzilərini və tük follikullarını saxlayır, bu, onu qoruyucu təbəqə ilə təmin edir. Qoruyucu qatın zədələnməsi, uzun müddət nəm qalması və ya təmizləmə zamanı dərinin cızılması infeksiyanın daxil olması üçün şərait yaradır.
Xarici otit üç əsas formada olur: məhdud (furunkul), yayılmış (diffuz) və göbələk (otomikoz). Diffuz formada iltihab keçəcəyin böyük hissəsini tutur, buna görə əlamətlər daha çox ifadə olunur və müalicə daha uzun çəkə bilər. Qulaq pərdəsi bütövdürsə, müalicə əsasən yerli xarakter daşıyır.
Simptomlar və gedişat
Qulaq keçəcəyi dərisinin ödemi və qızarması, soyulma, islanma, selikli və ya irinli ifrazat. Əvvəlcə kəskin olan ağrı sonra güclü qaşınma və qulağın tutulması hissi ilə əvəz olunur.
Xəstəlik adətən bir neçə mərhələdə keçir. Əvvəlcə iltihab kəskin olur: ağrı güclü olur, qulağa toxunduqda və ya çeynədikdə artır. Sonra ağrı azalır, lakin qaşınma, nəmlik və tıxanma hissi qabağa çıxır. Keçəcək daralır, bu isə eşitmənin müvəqqəti pisləşməsinə səbəb ola bilər.
- qulaq keçəcəyinin qızarması və şişməsi;
- dərinin soyulması, nəmlənməsi, qabıqlanması;
- selikli və ya irinli ifrazat;
- ağrı, qaşınma, doluluq hissi;
- bəzən eşitmənin müvəqqəti zəifləməsi və ya yüngül hərarət.
Səbəblər və risk amilləri
Diffuz xarici otit çox vaxt dərinin qoruyucu qatının pozulması fonunda inkişaf edir. Bunu yaradan başlıca amillər aşağıdakılardır:
- qulağın pambıqlı çubuq, sancaq və digər cisimlərlə təmizlənməsi nəticəsində dərinin zədələnməsi;
- suya düşdükdən sonra qulaq keçəcəyində nəmin qalması, xüsusən hovuz və dəniz suyunda;
- qulaq damcılarının, kimyəvi maddələrin və ya kosmetik vasitələrin dəriyə qıcıq verməsi;
- eşitmə aparatı və ya qulaqcıqlardan uzun müddət istifadə;
- dəri xəstəlikləri, allergiya, şəkərli diabet və immunitetin zəifləməsi;
- orta qulaqdan irinli ifrazat axması;
- termik zədə və ya soyuqlama.
İnfeksiyanın növü dəyişə bilər: bakteriyalar daha çox rast gəlinir, lakin uzunmüddətli və inadkar hallarda göbələklər də iştirak edir. Bu, müalicə seçiminə təsir edir.
Tanınması
Şikayətlər, baxış və eşitmə audioqramması əsasında. Bəzən irinin əkilməsi və göbələklərə görə müayinə tələb olunur.
Həkim qulaq keçəcəyinə xüsusi alətlə baxır, qulaq pərdəsinin bütövlüyünü qiymətləndirir. Aşağıdakı müayinə üsulları tətbiq oluna bilər:
| Üsul | Nəyi göstərir |
|---|---|
| Otoskopiya, mikroskopik baxış | Keçəcəyin dərisinin vəziyyətini, ifrazatın xarakterini, qulaq pərdəsinin vəziyyətini |
| İfrazatın mikrobioloji müayinəsi | Bakteriya və ya göbələk infeksiyasının növünü və dərmanlara həssaslığını |
| Audioqramma | Eşitmənin vəziyyətini, keçirici və ya sinir tipli eşitmə itkisini |
| Qan analizi (lazım olduqda) | Şəkər və iltihab göstəricilərini |
Diffuz otit digər qulaq xəstəliklərindən necə fərqlənir
Qulaq ağrısı yalnız xarici otit üçün xarakterik deyil, ona görə həkim baxışı vacibdir. Xarici qulağın məhdud iltihabı (furunkul) keçəcəyin yalnız bir nahiyəsində ağrılı, nöqtəvi şişkinlik verir. Göbələk zədələnməsi (otomikoz) zamanı qaşınma və xüsusi ifrazat qabağa çıxır. Orta otitdə isə ağrı dərin olur, eşitmə daha çox pisləşir, bəzən hərarət olur və qulaq pərdəsinin arxasında maye toplanır.
Müalicə yanaşması bu formalarda fərqlənir. Məsələn, göbələk infeksiyasında antibakterial vasitələr kömək etmir, orta otitdə isə damcı seçimi pərdənin bütövlüyündən asılıdır. Buna görə qulaq ağrısı zamanı özbaşına damcı və dərman istifadə etməmək, baxış üçün həkimə getmək daha düzgündür.
Müalicənin əsas prinsipləri
Müalicə iltihabı aradan qaldırmağa, dərini bərpa etməyə və yenidən infeksiya riskini azaltmağa yönəlir. Onu qulaq-burun-boğaz həkimi təyin edir. Adətən aşağıdakı tədbirlər tətbiq olunur:
- keçəcəyin həkim tərəfindən diqqətlə təmizlənməsi: irin, qabıq və ifrazatın çıxarılması;
- antiseptik məhlulla yuma və ya yerli antiseptik vasitələr;
- iltihabı azaldan və dəriyə kömək edən yerli damcı və ya məlhəmlər;
- göbələk aşkar edilərsə, göbələyə qarşı yerli müalicə;
- qaşınma və allergik komponent olduqda antiallergik vasitələr;
- ağır hallarda və ya iltihab yayıldıqda sistemli antibiotik;
- ağrı güclü olduqda ağrıkəsici vasitələr.
Preparatın növünü, qəbul müddətini və dozasını yalnız həkim təyin edir, özbaşına dərman istifadəsi vəziyyəti ağırlaşdıra bilər. Yeməkdə kəskin və ədviyyatlı yeməklərin azaldılması, vitaminlərlə zəngin qidalanma bərpa prosesinə köməkçi ola bilər.
Diqqət!
Qulaq pərdəsinin bütövlüyü pozulubsa və ya bu barədə şübhə varsa, qulağa damcı salmazdan və yumazdan əvvəl mütləq həkimlə məsləhətləşin. Bəzi məhlullar orta qulağa keçərsə, zərər verə bilər.
Müalicə zamanı nələrə diqqət etməli
Məsləhətdir
- qulağı qurudulmuş saxlamaq, duş zamanı qulağı qoruyucu vasitə ilə örtmək;
- həkimin təyin etdiyi damcıları vaxtında və tam kurs istifadə etmək;
- qulağa toxunmazdan əvvəl əlləri yumaq;
- ağrı və ifrazat dəyişərsə həkimə bildirmək.
Məsləhət deyil
- qulaq keçəcəyini pambıq çubuq və ya sancaqla qaşımaq;
- müalicə dövründə hovuza və dənizə getmək;
- öz-özünə spirtli və ya digər qıcıqlandırıcı məhlullar tökmək;
- qulağı isitmək və ya sarmaq, həkimin icazəsi olmadan.
Nəticə və bərpa
Düzgün müalicə ilə bir çox hallarda yaxşılaşma bir neçə gün ərzində hiss olunur. Bərpa müddəti iltihabın yayılma dərəcəsindən, infeksiyanın növündən və pasiyentin ümumi vəziyyətindən asılıdır.
- İlk günlərAğrı və şişkinlik azalmağa başlayır. Həkimin təyin etdiyi vasitələr müntəzəm tətbiq olunmalıdır.
- Bir neçə gün sonraİfrazat azalır, qaşınma və doluluq hissi zəifləyir. Həkim nəzarət baxışı keçirə bilər.
- Növbəti həftələrDəri tam bərpa olur, eşitmə normallaşır. Müalicəni vaxtından əvvəl dayandırmaq residivə səbəb ola bilər.
- Uzunmüddətli dövrXroniki və təkrarlanan hallarda səbəb axtarılır, profilaktik tədbirlər görülür.
Mümkün ağırlaşmalar
Müalicə edilməsə və ya gec başlansa, xarici otit ağırlaşa bilər. Bunlar nisbətən nadir olsa da, nəzərə alınmalıdır:
- xroniki otitə keçid və tez-tez residivlər;
- qulaq keçəcəyinin çapıq daralması;
- iltihabın qulaq seyvanına və ətraf toxumalara yayılması;
- qulaq pərdəsinin zədələnməsi və orta qulağın infeksiyası;
- şəkərli diabetli və immuniteti zəif şəxslərdə daha ağır gedişli, qulağın sümüyünü tutan formalar.
Belə hallar həkim nəzarətindən kənar özbaşına müalicə zamanı daha tez-tez baş verir. Ona görə şikayətlər bir neçə gündən çox davam edərsə, müayinədən keçmək lazımdır.
Uşaqlarda və xüsusi vəziyyətlərdə xarici otit
Uşaqlarda qulaq keçəcəyi daha dar və dərisi daha həssasdır, buna görə su düşdükdən sonra və ya qulağın təmizlənməsi zamanı iltihab daha tez yarana bilər. Uşaq qulağını tutur, həyəcanlı olur, yatmaqda çətinlik çəkir, qulağa toxunduqda ağlayır. Belə hallarda uşağa özbaşına damcı tökmək olmaz, əvvəlcə həkim baxışı lazımdır.
Şəkərli diabeti olan, yaşlı və immuniteti zəif şəxslərdə xarici otit daha ağır keçə bilər və nadir hallarda qulağın sümüyünə yayılan ağırlaşmalar yaradır. Belə pasiyentlərdə ağrı qeyri-adi güclüdürsə, qulaqdan ifrazat uzun müddət davam edirsə, bunu gecikdirmədən həkimə bildirmək lazımdır. Hamilə qadınlarda və uşaqlarda hər hansı dərman vasitəsinin seçimi yalnız həkimin təyinatı ilə aparılır.
Eşitmə aparatı istifadə edən şəxslər müalicə dövründə aparatı həkimlə razılaşdırılmış qaydada taxmalı və onu təmiz saxlamalıdır.
Profilaktika
Xarici otitin təkrar yaranma ehtimalını azaltmaq üçün sadə qaydalara riayət etmək kifayətdir:
- qulağı çubuq, sancaq və digər cisimlərlə təmizləməyin, kükürd qulağı özü təmizləyir;
- suya girdikdən sonra qulaq seyvanını yumşaq dəsmalla qurulayın, başı yana əyərək suyun axmasına imkan verin;
- hovuzda və dənizdə üzərkən qulaqcıqlardan və ya qoruyucu başlıqdan istifadə edin;
- eşitmə aparatı və qulaqcıqları təmiz saxlayın;
- allergiya və dəri xəstəliklərini vaxtında müalicə edin;
- şəkərli diabet olanlar xəstəliyə nəzarət etməlidir.
Nə vaxt həkimə müraciət etməli
Həkimə müraciət edin
- qulaqda güclü ağrı, şişkinlik və qızartı varsa;
- qulaqdan irinli ifrazat, ləkəli maye axırsa;
- eşitmə pisləşibsə, qulaqda uğultu və ya doluluq hissi yaranıbsa;
- hərarət qalxıbsa, qulağın arxası və ya üz nahiyəsi şişibsə;
- başgicəllənmə, üz əzələlərinin zəifliyi və ya güclü baş ağrısı əlavə olunarsa, gecikmədən müraciət edin;
- müalicəyə baxmayaraq bir neçə gün ərzində yaxşılaşma yoxdursa.
Şəkərli diabeti olan, yaşlı və immuniteti zəif pasiyentlər xüsusi diqqət tələb edirlər.
Əlaqəli Xəstəliklər
Xarici otit
Xarici otit — xarici qulağın toxumalarını zədələyən iltihabi xəstəlikdir. Diffuz və ya məhdud xarakter daşıya bilər. Bu nahiyədə…
İstiqamət: Otolarinqologiya
Tez-tez Verilən Suallar
Xəstəlik adətən yoluxucu sayılmır, lakin infeksiya qulaq keçəcəyinə nəm və zədələnmə fonunda düşür. Başqa şəxslə qulaqcıq və ya qulaq aparatı paylaşmamaq məsləhətdir.
Qulaq pərdəsinin vəziyyəti məlum olmadan qulağı yumaq və ya damcı tökmək məsləhət deyil. Əvvəlcə həkim keçəcəyə baxmalıdır.
Müddət fərdidir. Müalicə düzgün aparıldıqda bir çox hallarda yaxşılaşma bir neçə gün ərzində başlayır, lakin tam bərpa üçün daha uzun vaxt tələb oluna bilər.
Müddəti və sxemi həkim təyin edir. Yaxşılaşma hiss olunsa belə, müalicəni vaxtından əvvəl dayandırmaq yenidən iltihaba gətirib çıxara bilər.
Müalicə dövründə və bərpa tamamlanana qədər suda üzməkdən çəkinmək tövsiyə olunur. Qərarı həkim verir.
Şərhlər (0)
Hələ şərh yoxdur. İlk şərhi siz yazın.