Süd vəzinin fibroadenoması – birləşdirici toxuma stromasının üstünlük təşkil etdiyi vəzi mənşəli xoşxassəli şişdir. Ən çox 35 yaşdan kiçik qadınlarda diaqnoz edilir. Əsasən törəmə tək, sıx, elastik konsistensiyalı olur, ətraf toxuma ilə əlaqəli deyil və hərəkətlidir.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Adenofibroma
- fibroadenoma mammae
Xəstəlik haqqında
Süd vəzinin fibroadenoması vəzi toxumasından və birləşdirici toxumadan ibarət xoşxassəli şişdir. O, dəri altında hamar, sıx və asanlıqla yerini dəyişən düyün kimi əllənir. Fibroadenoma xərçəng deyil və bədxassəli şişə çox nadir hallarda çevrilir.
Bu, gənc qadınlarda süd vəzisində aşkarlanan ən çox yayılmış xoşxassəli törəmədir. Ən çox 15–35 yaşda rast gəlinir, lakin istənilən yaşda ola bilər. Fibroadenomanın böyüməsi qadın cinsi hormonlarından asılıdır: hamiləlik və südvermə dövründə o böyüyə, menopauzadan sonra isə kiçilə bilər. Kişilərdə demək olar ki, rast gəlinmir.
Əksər fibroadenomalar illər boyu ölçüsünü dəyişmir, bəziləri isə özü kiçilir. Buna baxmayaraq, süd vəzisində aşkarlanan hər bir düyün həkim tərəfindən müayinə olunmalıdır: yalnız USM və lazım olduqda biopsiya onun həqiqətən fibroadenoma olduğunu təsdiqləyə bilər.
Səbəbləri
Fibroadenomanın inkişafında əsas rolu hormonal amillər oynayır. Süd vəzinin fəaliyyəti endokrin sistemin aktivliyindən asılıdır və hər hansı hormonal pozğunluq yenitörəmənin yaranmasına səbəb ola bilər.
Hormonal disbalansın meyil yaradan amilləri:
- Genetik meyillilik;
- Endokrin xəstəliklər (şəkərli diabet, qalxanabənzər vəzi və hipofiz patologiyaları, piylənmə);
- Ginekoloji iltihabi xəstəliklər;
- Abortlar;
- Aktiv reproduktiv yaşda hamiləliyin olmaması;
- Çox qısa və ya uzunmüddətli südvermə;
- Menarxenin erkən başlaması, menopauzanın gec baş verməsi;
- Menstrual siklin pozğunluqları;
- Döşün zədələnməsi;
- Stresslər və əsəb sarsıntıları;
- Zərərli vərdişlər (siqaret çəkmə, alkoqol).
Axarlara nisbətən lokalizasiyasına görə intrakanalikulyar, perikanalikulyar, qarışıq və yarpaqvari fibroadenoma ayırd edilir. Sonuncu forma nadir hallarda rast gəlinir və süd vəzisi xərçənginə doğru dönüşüm baxımından sərhəd vəziyyətdir. Yetkinlik dərəcəsinə görə yetkin sıx və yetkin olmayan yumşaq törəmələr ayırd edilir.
Klinik mənzərə
Aşkarlanmasının ən çox rast gəlinən yaşı 20-30 yaş aralığına təsadüf edir. Əksər hallarda törəmə qadının özü tərəfindən və ya müayinə zamanı aşkar edilir. Kliniki olaraq fibroadenoma yavaş böyüyür və simptomsuz keçir.
Fibroadenomanın əlamətləri:
- Areola nahiyəsindən kənarda, yuxarı xarici kvadrantda üstünlük təşkil edən yerləşmə;
- Böyük ölçülərdə o, süd vəzisinin dərialtı törəməsi kimi asanlıqla vizuallaşdırılır;
- Palpasiya zamanı düyün sıx, ağrısız, asanlıqla hərəkətli və ətraf toxumalardan aydın şəkildə ayrılmış olur;
- Törəmənin ölçüləri əsasən 1-5 sm arasında olur;
- Məmə uclarından ifrazat müşahidə olunmur;
- Qoltuqaltı limfa düyünlərinin böyüməsi xarakterik deyil.
Hamiləlik və laktasiya zamanı törəmə ölçülərinə görə sürətlə böyüyə bilər. Klimaksdan sonra fibroadenoma geriyə inkişaf edir və sonradan kalsinozla müşayiət olunan hialin degenerasiyaya məruz qalır.
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Müayinə baxış, anamnez və şikayətlərin toplanması ilə başlanır. Daha sonra süd vəzinin klinik müayinəsi və bədənin müxtəlif vəziyyətlərində palpasiya aparılır.
İnstrumental müayinələr:
- Süd vəzilərinin USM-i (ölçüləri, konturu, strukturu, törəmənin qan təchizatının olub-olmamasını və limfa düyünlərinin vəziyyətini müəyyən etməyə kömək edir);
- Materialın sitoloji müayinəsi ilə nazik iynə aspirasiya biopsiyası;
- Hormonların analizi (prolaktin, progesteron, estradiol);
- 40 yaşdan yuxarı qadınlara təyin edilir Mamoqrafiya (süd vəzilərinin düz və yan proyeksiyada rentgenoqramı);
- Zərurət olduqda KT və MRT istifadə oluna bilər.
Tədqiqatların nəticələri əsasında bəzən çox çətin olan diferensial diaqnostika aparılır. Hətta histoloji müayinə zamanı da törəmənin morfoloji mənzərəsinin interpretasiyasında çətinliklər yaranır.
Müalicə
Müalicə taktikası həkim tərəfindən klinik məlumatlar, şişin morfoloji tipi və tədqiqatların nəticələri əsasında seçilir. Kiçik ölçülü, biopsiya ilə təsdiqlənmiş və böyüməyən fibroadenomalar, xüsusilə gənc qadınlarda, adətən dinamik müşahidə altında saxlanılır: süd vəzilərinin USM-i (40 yaşdan yuxarı qadınlarda həm də mammoqrafiya) müntəzəm aparılır. Dərman vasitələri fibroadenomanı aradan qaldırmır, buna görə göstərişlər olduqda o cərrahi yolla çıxarılır.
Hazırda minimal invaziv Çıxarılma:
- Lazer ilə çıxarılma;
- Krioablyasiya;
- Radiodalğa cərrahiyyəsi;
- Vakuum-aspirasiya biopsiyası.
Müasir metodlar yüksək təhlükəsizlik və effektivliyi ilə fərqlənir. Bu metodların məqsədəuyğun olmadığı hallarda ənənəvi cərrahi əməliyyat aparılır.
Cərrahi müalicəyə Göstərişlər:
- Yarpaqşəkilli forma;
- 2 sm-dən böyük ölçülər;
- Sürətli böyümə;
- Törəmənin bədxassəli təbiətinə şübhə;
- Preqravidar hazırlıq (hamiləliyin planlaşdırılmasından əvvəl şiş çıxarılır).
Əməliyyat iki üsul ilə aparılır: onkologiyaya şübhə olduqda süd vəzisinin bir hissəsi ilə birlikdə (sektoral rezeksiya) və belə şübhə olmadıqda şişin izolyasiya olunmuş çıxarılması (enukleasiya). Əməliyyat zamanı çıxarılan material histoloji müayinəyə göndərilir.
Əməliyyatın müddəti 15 dəqiqədən 40 dəqiqəyədəkdir, bundan sonra pasiyent stasionarda 2 saatdan bir sutkayadək qalır. Tikişlər 7-10 gün sonra götürülür. Çıxarıldıqdan sonrakı proqnoz əlverişlidir. Uğurlu cərrahi müalicə şişin residivini istisna etmir, buna görə sonradan profilaktik terapiya aparılır.
Profilaktika
Fibroadenomanın xüsusi profilaktikası yoxdur: onun yaranması əsasən hormonal xüsusiyyətlərlə bağlıdır və bu amillərə təsir etmək çətindir. Bununla belə, süd vəzilərinin sağlamlığını qorumaq və hər hansı dəyişikliyi erkən aşkarlamaq mümkündür.
- Süd vəzilərinizin adi görünüşünü və əllənməsini bilin, ayda bir dəfə, aybaşıdan sonrakı günlərdə onları özünüz yoxlayın.
- Yeni düyün, formanın dəyişməsi və ya məmədən ifrazat aşkar etdikdə həkimə müraciət edin.
- Həkimin tövsiyəsi ilə müntəzəm olaraq süd vəzilərinin USM-dən, müəyyən yaşdan sonra isə skrininq mamoqrafiyasından keçin.
- Hormonal preparatları yalnız həkim təyinatı ilə qəbul edin.
- Sağlam çəkini saxlayın, siqaret çəkməyin və spirtli içkiləri məhdudlaşdırın: bu, süd vəzisinin digər xəstəliklərinin riskini azaldır.
Fibroadenoma aşkarlanıbsa və çıxarılmayıbsa, həkimin təyin etdiyi nəzarət müayinələrini buraxmayın.
Yadda saxla!
Fibroadenoma təhlükəli xəstəlik deyil, lakin süd vəzisindəki düyünün məhz fibroadenoma olduğunu yalnız müayinə təsdiqləyə bilər. Ona görə də yeni düyün aşkar etdikdə həkimə müraciəti təxirə salmayın. Diaqnoz qoyulduqdan sonra törəmənin ölçüsünü həkimin təyin etdiyi aralıqlarla yoxlamaq vacibdir.
Aşağıdakı hallarda növbəti müayinəni gözləmədən mammoloqa müraciət edin:
- düyün sürətlə böyüyür və ya formasını dəyişir;
- düyünün üzərində dəri içəri çəkilir, qalınlaşır və ya “portağal qabığı” görünüşü alır;
- məmə içəri çəkilir və ya ondan qanlı ifrazat gəlir;
- qoltuqaltında bərk, böyümüş limfa düyünü əllənir;
- süd vəzisi qızarır, ağrıyır və hərarət yüksəlir.
Suallar və cavablar
Xeyr, kiçik ölçülü və sabit qalan fibroadenoma çox vaxt müntəzəm USM nəzarəti ilə müşahidə olunur, əməliyyat mütləq şərt deyil. Çıxarılma adətən törəmə sürətlə böyüdükdə, böyük ölçüyə çatdıqda, pasiyenti narahat etdikdə və ya diaqnozda şübhə qaldıqda tövsiyə edilir. Qərarı mammoloq törəmənin ölçüsünü, dinamikasını və pasiyentin istəyini nəzərə alaraq verir.
Bəli, hamiləlik və laktasiya dövründə hormonal fon dəyişdiyi üçün fibroadenoma ölçüsü arta bilər, çünki vəzi toxuması hormonlara həssasdır. Bu, adətən xəstəliyin bədxassəli xarakter almasına dəlalət etmir, lakin dəyişiklikləri izləmək üçün mammoloqun nəzarətində qalmaq və müntəzəm müayinədən keçmək tövsiyə olunur. Zərurət yarandıqda doğuşdan əvvəl və ya sonra əlavə müayinə təyin edilə bilər.
Fibroadenomanın inkişafında genetik meyillilik müəyyən rol oynaya bilər, ailədə bu xəstəliyə rast gəlinən qadınların qohumlarında risk bir qədər yüksək ola bilər. Lakin bu, mütləq irsən ötürülmə demək deyil — hormonal fon, endokrin xəstəliklər və həyat tərzi də əhəmiyyətli təsir göstərir. Ailə tarixçəsi olan qadınlara mütəmadi mammoloji müayinələr tövsiyə olunur.
Mövzu üzrə məqalələr
Mammoqrafiyaya hazırlıq: müayinədən əvvəl bilməli olduqlarınız
Mammoqrafiyanın məqsədini və hazırlıq qaydalarını bilmək müayinəni daha rahat təşkil etməyə kömək edir. Yeni şikayət varsa, bunu skrininq…
İstiqamət: Mammologiya / Rentgenologiya / Preventiv tibb
Süd vəzisində fibroadenoma: nə zaman izləmə kifayətdir?
Fibroadenoma çox vaxt xoşxassəli süd vəzi törəməsidir. İzləmə qərarı isə düyünün düzgün qiymətləndirildiyinə və nəticələrin bir-birinə uyğun olduğuna…
İstiqamət: Mammologiya
Süd vəzisində ağrı: hansı dəyişikliklərə diqqət etməli?
Süd vəzisində ağrı çox vaxt xərçənglə bağlı olmur, amma yeni düyün, dəri və məmə ucu dəyişiklikləri ayrıca yoxlanmalıdır.…
İstiqamət: Mammologiya
Süd vəzi USM-i və mammoqrafiya: biri digərini əvəz edirmi?
USM və mammoqrafiya müxtəlif məlumat verir. Seçim yalnız cihazın rahatlığına deyil, yaşa, riskə, şikayətə və əvvəlki nəticələrə əsaslanmalıdır.
İstiqamət: Mammologiya / USM diaqnostikası / Rentgenologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
