İrriqoskopiya: göstərişlər, hazırlıq və aparılma

İrriqoskopiya yoğun bağırsağın düz bağırsaq vasitəsilə barium suspenziyası ilə doldurulub rentgen şüaları ilə çəkildiyi müayinədir. O, bağırsağın formasını, uzunluğunu, daralmalarını, fistullarını, divertikullarını və selikli qişadakı dəyişiklikləri göstərir. Həkim onu adətən kolonoskopiya mümkün olmadıqda və ya bağırsağın quruluşu barədə əlavə məlumat lazım olduqda təyin edir.

Müddət: 15–60 dəqiqə
Rəy hazır olur: Həmin gün
Qiymət: 45 AZN

Yayımlanma tarixi: 22.09.2026 Yenilənmə tarixi: 30.09.2026

Onlayn

Həkim-koordinatorun pulsuz konsultasiyası

müayinə və prosedurlara hazırlıq barədə

Müayinə və ya prosedur keçirməyi planlaşdırırsınız?

Həkim-koordinatorumuz hazırlığı, prosedurun necə keçdiyini, göstəriş və əks göstərişləri izah edəcək, suallarınızı cavablandıracaq.

Pulsuz konsultasiyaya yazılın — operator sizin üçün əlverişli zəng vaxtını seçəcək.

Sinonimlər

yoğun bağırsağın rentgen-kontrast müayinəsi
bariumlu imalə
irriqoqrafiya
yoğun bağırsağın ikiqat kontrastlı rentgenoqrafiyası

Müayinənin təsviri

Müayinə zamanı yoğun bağırsaq rentgen nəzarəti altında barium sulfat məhlulu ilə doldurulur. Barium rentgen şüalarını keçirmədiyi üçün bağırsağın konturları şəkillərdə aydın görünür. İkiqat kontrastlaşdırma zamanı bağırsaq boşaldıldıqdan sonra ona hava yeridilir: barium divarlarda nazik təbəqə yaradır, hava isə bağırsağı genişləndirir və selikli qişanın relyefi ətraflı görünür.

İrriqoskopiya aşağıdakılar üçün istifadə olunur:

yoğun bağırsağın funksiyasının — peristaltikanın və divarların elastikliyinin qiymətləndirilməsi;
selikli qişada qanayan poliplərin, iltihabın və şişlərin aşkarlanması;
kolonoskopiya zamanı görünməsi çətin olan sahələrin — büküşlərin arxasının və döngələrin qiymətləndirilməsi.

Müayinə aşağıdakı xəstəliklərə şübhə olduqda diaqnozu dəqiqləşdirməyə kömək edir:

fistullar və bağırsağın anadangəlmə inkişaf anomaliyaları;
kəskin və xroniki kolitlər, o cümlədən Kron xəstəliyi və xoralı kolit;
divertikulyoz və divertikulit — onların dəqiq yerinin müəyyən edilməsi ilə;
törəmələr.

Bu gün yoğun bağırsağın əsas müayinəsi kolonoskopiyadır. İrriqoskopiya isə kolonoskopiya mümkün olmadıqda və ya bağırsağın forması, fistullar və daralmalar barədə əlavə məlumat lazım olduqda təyin edilir; bəzi hallarda onun alternativi KT-kolonoqrafiyadır.

Üstünlüklər

Kolonoskopiya mümkün olmadıqda irriqoskopiya yoğun bağırsağın formasını və divarlarını endoskopsuz qiymətləndirməyə imkan verir.

Endoskop yeridilmir

Bağırsaq boyunca alət irəlilədilmir, kontrast yalnız düz bağırsaq vasitəsilə yeridilir.
Bağırsağın forması

Şəkillərdə bağırsağın uzunluğu, forması, daralmaları və fistulları aydın görünür.
Funksiyanın qiymətləndirilməsi

Rentgen nəzarəti altında peristaltika və bağırsaq divarlarının elastikliyi qiymətləndirilir.

Göstərişlər

Müayinə adətən terapevt və ya qastroenteroloqun göndərişi ilə aparılır. Əsas səbəblər:

nəcisdə qan, irin və ya selik;
arxa keçid nahiyəsində və yoğun bağırsaq boyunca narahatlıq;
uzun müddət davam edən, səbəbi aydın olmayan qəbizlik və ya diareya;
səbəbi aydın olmayan qarın ağrıları;
əvvəlki müayinələrlə izah edilə bilməyən şikayətlər;
xərçəngə şübhə, o cümlədən ailədə bağırsaq xərçəngi olduqda;
bağırsağın rezeksiyasından və ya onkoloji müalicədən sonra nəzarət;
kolonoskopiyanın aparılmasının mümkün olmaması.

Əks göstərişlər

Bağırsaq barium və hava ilə doldurulduğu üçün divarı zədələnmiş və ya zəifləmiş olduqda müayinə aparılmır.

Mütləq əks göstərişlər:

bağırsaq perforasiyasına şübhə;
toksik meqakolon, xoralı kolitin və ya Kron xəstəliyinin ağır kəskinləşməsi;
kəskin divertikulit;
ağır ümumi vəziyyət, dekompensasiya olunmuş ürək çatışmazlığı;
hamiləlik.

Nisbi əks göstərişlər:

yaxın vaxtlarda endoskopiya zamanı biopsiya götürülməsi və ya polipin çıxarılması — müayinə bir müddət sonra aparılır;
bağırsaq keçməzliyinə meyil;
susuzlaşma və bağırsağın dərmanla təmizlənməsini mümkünsüz edən digər vəziyyətlər — həkim başqa hazırlıq üsulu seçir;
kəskin paraproktit, babasil düyünlərinin trombozu.

Son qərarı həkim baxışdan sonra verir.

Hansı xəstəliklərdə təyin olunur

Müayinənin aparılması

Hazırlıq 2 gün

Pəhriz saxlayın və həkimin sxemi ilə bağırsağı təmizləyin.
Müayinə 15–60 dəqiqə

Bağırsaq barium ilə doldurulur və rentgen şəkilləri çəkilir.
Nəticə Həmin gün

Şəkilləri və rentgenoloqun rəyini müayinədən sonra alırsınız.

Müayinəyə hazırlıq

Müayinənin əsas şərti bağırsağın tam təmiz olmasıdır.

1. Pəhriz. 2 gün əvvəl lifli və qıcqırmaya səbəb olan qidaları menyudan çıxarın: qara çörək, paxlalılar, qarabaşaq və arpa yarması, təzə tərəvəz (xüsusən kələm), meyvə və giləmeyvə, süd, qaymaq, xama, yağlı kəsmik, dondurma, yağlı ət və balıq, kolbasa, sosiska, konservlər, turşular, qazlı və spirtli içkilər. Bişmiş yağsız ət və balıq, ağ çörək, düyü, şorba, bişmiş yumurta, pendir, yağsız kəsmik və kərə yağı olar. Müayinədən bir gün əvvəl yüngül nahar ən gec saat 14:00-da olmalıdır, şam yeməyi tövsiyə olunmur.

2. Bağırsağın təmizlənməsi. Bir gün əvvəl həkimin təyin etdiyi osmotik işlədici məhlulu qəbul etməyə başlayın. Adətən bir neçə litr məhlul hissə-hissə — təxminən hər 15 dəqiqədən bir stəkan içilir. Müayinə günortadan sonradırsa, qəbul iki mərhələyə bölünür: bir hissəsi axşam, digəri səhər. Məhlulun qəbulunu müayinədən 4–5 saat əvvəl bitirin. Ürəkbulanma və ya qarında narahatlıq yaranarsa, tempi azaldın. Dəqiq sxemi həkim verir.

3. Əlavə tədbirlər. Həkim qazı azaltmaq üçün köpüksöndürücü preparat təyin edə bilər. Hazırlığın sonunda nəcis duru və şəffaf deyilsə, səhər təmizləyici imalə edilir.

Bağırsağın dərmanla təmizlənməsi ağır ümumi vəziyyət, ağır ürək çatışmazlığı, susuzlaşma, bağırsaq keçməzliyinə meyil, perforasiyaya şübhə və hamiləlik zamanı aparılmır. Şəkərli diabet olduqda və müayinə günortadan sonraya təyin edildikdə hazırlığı həkimlə ayrıca razılaşdırın.

Müayinə necə keçir

Siz rentgen aparatının maili kuşetkasına uzanırsınız, əvvəlcə qarın boşluğunun icmal rentgen şəkli çəkilir.
Həkim xüsusi ucluq vasitəsilə düz bağırsağa 33–35 dərəcəyə qədər qızdırılmış barium məhlulunu yeridir. Bağırsaq dolduqca müxtəlif proyeksiyalarda şəkillər çəkilir. Bu zaman dolğunluq, narahatlıq və qarında spazmlar hiss edə bilərsiniz.
Bağırsaq tam dolduqdan sonra icmal şəkil çəkilir, sonra tibb işçisi sizi bağırsağı boşaltmaq üçün tualetə müşayiət edir.
İkiqat kontrastlaşdırma lazımdırsa, bağırsağa mərhələlərlə hava yeridilir və yeni şəkillər çəkilir.
Müayinə kontrastsız icmal şəkillə başa çatır.

Müayinənin müddəti yoxlanılan şöbələrdən və ikiqat kontrastlaşdırmanın lazım olub-olmamasından asılıdır.

Nəticənin yozulması

Nəticə yoğun bağırsağın rentgen şəkilləri və rentgenoloqun yazılı rəyidir. Rəyi klinikada təqdim edirik, onu saytın «Müayinə nəticələri» bölməsində də görə bilərsiniz.

Rəydə bağırsağın yeri, uzunluğu və forması, peristaltika və divarların elastikliyi, selikli qişanın relyefi təsvir olunur. Polip, divertikul, daralma, fistul, iltihab və ya şiş əlamətləri aşkar edildikdə onların yeri və ölçüləri göstərilir.

Rəyi qastroenteroloq və ya koloproktoloq şikayətlərinizlə birlikdə şərh edir. İrriqoskopiya ilə biopsiya götürmək və polipi çıxarmaq mümkün olmadığından, şübhəli dəyişiklik tapıldıqda adətən kolonoskopiya və biopsiya təyin edilir.

Müayinədən sonra

İrriqoskopiyadan sonra bağırsaqda qalan barium məhlulunu çıxarmaq üçün tualetə gedirsiniz; bu, bir neçə dəfə təkrarlana bilər. Qarında qısa müddətli köp və ya yüngül ağrı normaldır. Bir-iki gün ərzində nəcis ağımtıl rəngdə olur, bu barium izidir. Qəbizliyin qarşısını almaq üçün çoxlu maye için və həkimin icazəsi ilə adi pəhrizinizə qayıdın.

Rəy adətən həmin gün hazır olur.

Nəcis 2–3 gün gəlmirsə, qarın şişir və güclü ağrıyırsa, həkimə müraciət edin.

Yadda saxla!

Barium çox vaxt bir dəfə tualetə getməklə xaric olur, lakin onun qalıqları bağırsaqda 2–3 gün qala bilər — bu müddətdə nəcisin ağ rəngdə olması normaldır. Bariumun tez çıxması üçün bol maye için.

Müayinədən sonra 2–3 gün nəcis olmazsa, həkimə xəbər verin — barium qəbizliyi gücləndirə bilər.
Müasir aparatlarda şüa yükü minimaldır, barium isə qana sorulmur və allergiya çox nadir hallarda olur. Yenə də bütün allergiyalarınızı, xroniki xəstəliklərinizi və dərmanlarınızı həkimə deyin.

Qiymət cədvəli

₼ Necə qənaət etmək olar? % Diskont Proqramı

İrriqoskopiya 45 AZN

* Klinika rəhbərliyi saytda yerləşdirilmiş qiymət siyahısının vaxtında yenilənməsi üçün bütün tədbirləri görür, lakin mümkün anlaşılmazlıqların qarşısını almaq üçün xidmətlərin dəyərini qeydiyyat şöbəsində dəqiqləşdirməyi tövsiyə edirik. Yerləşdirilmiş qiymətlər ictimai oferta deyildir. Tibbi xidmətlər müqavilə əsasında göstərilir.

Suallar və cavablar

Bağırsaq dolarkən dolğunluq, narahatlıq və bəzən qarında spazm olur, lakin bu, adətən kəskin ağrı deyil və tez keçir. Narahatlıq artarsa, həkimə deyin — o, doldurma sürətini azalda bilər.

Nəcis qalıqları selikli qişanı örtür və şəkillərdə polipə və ya şişə bənzər kölgələr yarada bilər. Bu halda həkim müayinəni başqa günə keçirməyi və hazırlığı təkrarlamağı təklif edə bilər.

Kolonoskopiya selikli qişanı birbaşa görməyə, biopsiya götürməyə və polipləri dərhal çıxarmağa imkan verir, ona görə əsas üsul sayılır. İrriqoskopiya isə bağırsağın formasını, fistulları və daralmaları yaxşı göstərir və kolonoskopiya mümkün olmadıqda seçilir.

Kəskin divertikulit, xoralı kolitin ağır kəskinləşməsi və ya perforasiyaya şübhə olduqda müayinə aparılmır, çünki bağırsaq divarı zədələnə bilər. Xroniki iltihabın sakit dövründə isə həkim müayinəni təyin edə bilər.

Müayinədən keçmək istəyirsiniz?

Sizə uyğun gün və saatı seçək, hazırlıq qaydalarını və qiyməti əvvəlcədən izah edək. Zəng edin və ya onlayn qeydiyyatdan keçin.

Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:

*1103

Faydalı Məqalələr