Xayalıqda ağrı sidik-cinsiyyət sisteminin xəstəliklərinin əlamətidir və demək olar ki, hər kişi ömrü boyu bununla bir dəfə də olsa üzləşir. Bu səhifədə xayalıqda ağrının səbəbləri, növləri, diaqnostikası, müalicəsi və mümkün ağırlaşmaları, əlaqəli xəstəliklər, hansı həkimə müraciət etmək lazım olduğu və mütəxəssis rəyi barədə məlumat toplanıb.
İxtisas: Androloq Cərrah Nefroloq Nevroloq Uroloq Veneroloq
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Xayalıqda ağrı sidik-cinsiyyət sisteminin xəstəliklərinin əlamətidir və demək olar ki, hər kişi ömrü boyu bununla bir dəfə də olsa üzləşir. Vəziyyət nisbətən zərərsiz ola biləcəyi kimi, cərrahi müalicə tələb edən təcili hal da ola bilər. Yardım göstərilmədikdə bu, erektil funksiyanın itirilməsinə qədər gedə bilən ağırlaşmalara səbəb olur.
Növləri
Klinik gedişinə görə skrotum ağrısının təsnifatı:
- Kəskin, bir neçə saata qədər davam edən;
- Xroniki, dövri residivlərlə gedən.
Lokalizasiyasına görə ağrı növləri:
- Bir tərəfli, bir xayada yaranan;
- Iki tərəfli və ya yayılmış.
Yayılmasına görə ağrı hissi belə ola bilər: lokal (məhz skrotumda başlayan və bədənin digər hissələrinə yayılmayan) və irradiasiya edən, yəni qonşu anatomik nahiyələrə, məsələn, ayağa yayılan.
Səbəbləri
Skrotum ağrısı ilə müşayiət olunan uroloji xəstəliklərin inkişafında risk amilləri:
- Cinsi yolla keçən infeksiyaların törədiciləri;
- Cinsi yolla keçməyən infeksiyalar, o cümlədən qrip, qızılca, epidemik parotit, su çiçəyi törədiciləri;
- Qasıq-skrotum yırtığı;
- Şişlər və metastazlar;
- Skrotum orqanlarının travması;
- Uzun müddət ayaq üstə durma;
- Urogenital orqanların inkişaf qüsurları;
- Genetik meyillilik;
- Hormonal dəyişikliklər;
- Hemorroy və qəbizlik;
- Geniş yayılmış ateroskleroz;
- Şüa terapiyası;
- Penisin qeyri-qənaətbəxş gigiyenası;
- Civə ilə zəhərlənmə;
- Xaya disfunksiyasını tetikləyən, məsələn, amiodaron kimi dərman preparatlarının qəbulu.
Bəzi urogenital patologiyalar autoimmun mənşəlidir, yəni orqanizm öz toxumalarını səhvən yad kimi qəbul edir.
Sidik-cinsiyyət sisteminin zədələnməsindən başqa, skrotum nahiyəsindəki ağrıya yırtıqlar (qasıq, skrotum, bud yırtığı), həmçinin nevroloji patologiyalar — radikulit, osteoxondroz da səbəb ola bilər.
Diaqnostika
Xayalıqda ağrı şikayəti ilə müraciət etdikdə həkim kişidən əlamətin nə vaxt və hansı şəraitdə yarandığını, sidik ifrazı və ereksiyanın pozulub-pozulmadığını, sidikdə qan qarışığının olub-olmadığını, qəbul etdiyi dərmanları və xroniki xəstəlikləri soruşur. Mütəxəssis xarici cinsiyyət üzvlərinə baxış keçirir, qasıq limfa düyünlərini və prostatı əl ilə yoxlayır. Tüklənmə tipinə və döş vəzilərinin görünüşünə diqqət yetirilir.
Xayalıqda ağrının səbəbini müəyyən etmək üçün sidik kanalından sürtmə götürülür. Analiz floranın tərkibini, patoloji mikroorqanizmləri göstərir. Əlavə olaraq instrumental müayinələr təyin olunur:
- Xayalığın və qasıq nahiyəsinin doppleroqrafiya ilə və ya onsuz USM-i hidrosele, varikosele, xayanın şişini aşkar etməyə imkan verir;
- Histoloji qiymətləndirmə ilə biopsiya törəmələrdə və epididimitin bəzi formalarında aparılır;
- Diafanoskopiya: xayanın xüsusi lampa ilə işıqlandırılması, hidrosele, orxit, epididimit, şişləri aşkar edir.
Zərurət olduqda sidik-ifraz sisteminin (USM, KT, MRT), qarın boşluğunun, onurğanın müayinəsi, limfa düyünlərinin vəziyyətinin qiymətləndirilməsi və digər prosedurlar aparılır.
Müalicə
Urogenital xəstəliklərin müalicəsinə diaqnoza uyğun dərman terapiyasının tətbiqi daxildir:
- Antibiotiklər;
- Qeyri-steroid iltihab əleyhinə vasitələr;
- Estrogen antaqonistləri;
- Hormonlar;
- Antiseptiklər;
- Alfa-adrenoblokatorlar;
- Şişəleyhinə preparatlar.
Hidrosele müalicəsinin əsas üsulu Berqman-Vinkelman əməliyyatıdır, əks göstərişlər olduqda isə xaya pərdələrinin punksiyası və məzmununun aspirasiyası aparılır. Varikoseleni aradan qaldırmaq üçün aşağıdakılar tətbiq edilir:
- Xaya damarlarının liqasiyası (bağlanması) və kəsilib çıxarılması;
- Skleroterapiya (damar divarlarını yapışdıran preparatın yeridilməsi);
- Embolizasiya (venanın lümeninin xüsusi yeridilmiş embolla bağlanması);
- Endovaskulyar elektrokoaqulyasiya (zədələnmiş venanın lazerlə dağlanması);
- Mikrocərrahi əməliyyatlar;
- Damar anastomozları, yəni xayalardan venoz qanın axını üçün süni yolların yaradılması.
Epididimit əlavənin çıxarılmasını tələb edir, orxoepididimit zamanı isə bütün xaya kəsilib çıxarıla bilər. Xayaların bədxassəli şişlərində dərman müalicəsindən başqa şüa terapiyasından, bütün şişin çıxarılmasından istifadə olunur.
Yırtıq qabarmaları da cərrahi yolla kəsilib çıxarılır. Zərurət olduqda qarın divarının zəifləmiş yerləri xüsusi torlarla möhkəmləndirilir. Radikulitin və osteoxondrozun kəskinləşməsinin müalicəsi qeyri-steroid iltihab əleyhinə vasitələrin, xondroprotektorların, miorelaksantların və s. Təyin edilməsini tələb edir.
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Ağırlaşmalar
Kişi skrotumda niyə ağrı olduğunu aydınlaşdırmasa, ağırlaşmalar inkişaf edə bilər. Hallarının 20%-də varikosele sonsuzluğa səbəb olur, buna görə demək olar ki, bütün xəstələrə cərrahi müalicə aparılır. Müalicə olunmayan orxit xayanın atrofiyasına, abseslərə səbəb olur.
Trixomoniaz nadir hallarda ikitərəfli konyunktivitlə ağırlaşır. Urogenital xlamidiozun uzun müddət xroniki gedişində yapışma prosesinin inkişafı mümkündür. Residivləşən epididimit zamanı əlavənin və toxum axarının keçməzliyi formalaşır, ikitərəfli zədələnmə zamanı isə sonsuzluq yaranır.
Yadda saxla!
Bəzi urogenital xəstəliklər multifaktorial mənşəlidir, yəni bir neçə səbəbin eyni zamanda təsiri fonunda inkişaf edir. Xəstənin tam sağalması üçün sağlamlıq vəziyyətinin kompleks qiymətləndirilməsi lazımdır. Mümkün qədər çox patoloji amilin aradan qaldırılması residiv ehtimalını minimuma endirməyə kömək edir. Hər kişi skrotumda ağrı və digər narahatedici simptomlar olmadıqda belə, mütəmadi olaraq uroloq-androloqun profilaktik müayinəsindən keçməlidir. Bu, xəstəlikləri erkən mərhələdə aşkar etməyə və ağırlaşmış formaya keçməzdən əvvəl aradan qaldırmağa imkan verəcək. Uroloji yoxlamadan başqa, terapevt, nevroloq, kardioloq kimi digər mütəxəssislərdə də diaqnostikadan keçməyi unutmamaq vacibdir.
Suallar və cavablar
Xayaları sıxan dar geyim əksər xəstəliklər üçün risk amilidir. O, xroniki travmalara, cinsi orqanlarda limfa axınının və qan dövranının pozulmasına səbəb ola bilər.
Normada xayanın eni 2–3,5 sm, uzunluğu isə 4–6 sm arasında olur.
