Alveolit — alveol divarlarının və onları əhatə edən ağciyər toxumasının iltihabıdır; uzunmüddətli gedişdə ağciyər fibrozuna gətirib çıxara bilər.
Alveolit alveolların və alveolararası arakəsmələrin iltihabi zədələnməsinin ümumi adıdır. Bu, tək bir xəstəlik deyil, interstisial ağciyər xəstəlikləri qrupuna daxil olan vəziyyətlər toplusudur. Əsas təhlükə incə ağciyər toxumasının tədricən çapıq toxuması ilə əvəzlənməsidir (fibroz) — bu, qaz mübadiləsini zəiflədir. Müasir təsnifatda «alveolit» termini əvəzinə çox vaxt konkret diaqnozlar işlədilir: hiperhəssaslıq pnevmoniti, idiopatik ağciyər fibrozu və s.
Səbəblər və risk amilləri
- Ekzogen allergik alveolit (hiperhəssaslıq pnevmoniti) — üzvi tozun təkrar tənəffüsünə reaksiya: quş zülalları, ot və taxıl kifi, kondisionerlərdəki göbələklər.
- Toksik alveolit — bəzi dərmanların (məsələn, amiodaron, metotreksat, bir sıra kimyaterapiya vasitələri), sənaye qazlarının, şüalanmanın təsiri.
- İdiopatik formalar — səbəbi müəyyən etmək mümkün olmayanda.
- Birləşdirici toxumanın sistem xəstəlikləri (revmatoid artrit, skleroderma), siqaret çəkmə.
Simptomlar
Əsas əlamət əvvəlcə yük zamanı, sonra isə sakit vəziyyətdə tədricən artan təngnəfəslikdir. Quru öskürək, zəiflik, arıqlama narahat edir. Kəskin ekzogen alveolitdə antigenlə təmasdan bir neçə saat sonra üşütmə, qızdırma, bədəndə sızıltı yaranır. Uzunmüddətli gedişdə barmaqlar «təbil çubuqları» formasını alır, dinləmə zamanı xarakterik krepitasiya eşidilir.
Diaqnostika
Əsas üsul yüksək dəqiqlikli kompüter tomoqrafiyadır. Əlavə olaraq spirometriya və ağciyərlərin diffuziya qabiliyyətinin müayinəsi, pulsoksimetriya, altıdəqiqəlik yeriş testi aparılır. Bəzən bronxoalveolyar lavaj, immunoloji analizlər və ağciyər biopsiyası lazım olur. Həkimə iş, hobbi, evdəki quşlar və qəbul edilən dərmanlar barədə ətraflı danışmaq vacibdir.
Müalicə
İlk addım səbəb amillə təmasın dayandırılması və ya dərmanın ləğvidir. Formadan asılı olaraq qlükokortikoidlər, immunosupressiv terapiya və ya antifibrotik vasitələr tətbiq olunur; tənəffüs çatışmazlığında oksigen terapiyası, ağciyər reabilitasiyası, ağır hallarda ağciyər transplantasiyası müzakirə edilir. Müalicə sxemini pulmonoloq müəyyən edir.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Təngnəfəslik kəskin artdıqda, sakit vəziyyətdə nəfəs darlığı, dodaqların göyərməsi, döş qəfəsində ağrı və ya nəfəs çətinliyi ilə yüksək qızdırma olduqda təcili tibbi yardım (103) çağırın. Bir neçə həftədən artıq davam edən təngnəfəslik və quru öskürəkdə planlı qaydada pulmonoloqa müraciət edin.
Üst termin: İnterstisial ağciyər xəstəliyi
Əlaqəli terminlər
- İnterstisial ağciyər xəstəliyi
- Ağciyər fibrozu
- Alveol
- Təngnəfəslik
- Spirometriya
- Kompüter tomoqrafiya
- Sarkoidoz
- Xroniki tənəffüs çatışmazlığı
