Alveolit diş çəkildikdən sonra diş yuvasının iltihabıdır: yuvada qan laxtası əmələ gəlmir və ya vaxtından əvvəl itir, sümük açıq qalır. Bir neçə gün sonra güclü, qulağa yayılan ağrı və ağızdan pis qoxu yaranır. Stomatoloq müalicəsi ağrını tez azaldır.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Quru yuva sindromu
- diş yuvasının iltihabı
- alveolyar osteit
- Alveolitis sicca dolorosa
Xəstəlik haqqında
Diş çəkildikdən sonra yuva qan laxtası ilə dolur – o, sümüyü və sinir uclarını qoruyur, sağalmanın əsasını təşkil edir. Sonrakı günlərdə laxtanın yerində tədricən yeni toxuma formalaşır. Laxta əmələ gəlmədikdə, parçalandıqda və ya yuvadan çıxdıqda sümük səthi ağız mühitinə açıq qalır, iltihab inkişaf edir. Laxtanın parçalanmasında həm yerli fermentlərin, həm də ağız bakteriyalarının rolu var.
Alveolit diş çəkilməsinin ən çox rast gəlinən ağırlaşmalarından biridir. O, daha çox alt ağıl dişlərinin çətin çəkilməsindən sonra müşahidə olunur, adi çəkilmələrdən sonra isə nadir hallarda yaranır. Adətən diş çəkildikdən iki-dörd gün sonra başlayır: ilk günlərdə ağrı azalır, sonra isə yenidən və daha güclü şəkildə qayıdır.
Alveolit təhlükəli xəstəlik deyil, lakin ağrı çox güclü ola bilər və adi ağrıkəsicilərə zəif tabe olur. Stomatoloq müalicəsi ilə ağrı tez azalır, yuva bir-iki həftəyə sağalır. Müalicəsiz qaldıqda isə sağalma uzanır və nadir hallarda infeksiya ətraf toxumalara yayılır.
Alveolitin qarşısını çox vaxt almaq mümkündür: çəkilmədən sonrakı ilk günlərdə sadə qaydalara əməl etmək və siqaretdən imtina riski xeyli azaldır. Ona görə diş çəkilməsindən əvvəl həkimin verdiyi tövsiyələri diqqətlə dinləmək və lazım olduqda yazıb saxlamaq faydalıdır.
Səbəbləri
Alveolitin əsas səbəbi yuvadakı qan laxtasının zədələnməsi və ya itməsidir. Çox vaxt bir neçə amil birlikdə təsir göstərir. Riski artıran amillər:
- travmatik və uzun sürən diş çəkilməsi – xüsusən alt ağıl dişlərinin, sümüyün və ətraf toxumaların zədələnməsi ilə;
- siqaret çəkmə – əsas risk amillərindən biridir: tüstü qan dövranını pisləşdirir, sorma hərəkəti isə laxtanı yerindən çıxarır;
- çəkilmədən sonra rejimin pozulması – ağzı intensiv yaxalamaq, borucuqla içmək, tez-tez tüpürmək, yuvanı dil və ya barmaqla yoxlamaq;
- ağız gigiyenasının zəif olması – kariesli dişlər, diş ətinin iltihabı (gingivit), diş daşları, ağıl dişi ətrafında iltihab (perikoronit);
- alt çənədə çəkilmə – alt çənə sümüyü daha sıx, qan təchizatı isə nisbətən zəif olduğundan alveolit burada daha çox yaranır;
- yaş və cins – orta yaşlı insanlarda və qadınlarda bir qədər daha tez-tez rast gəlinir;
- hormonal kontrasepsiya – laxtanın parçalanmasını sürətləndirə bilər;
- əvvəllər alveolit keçirmək – təkrar risk yüksəkdir;
- ümumi vəziyyətlər – şəkərli diabet, immuniteti zəiflədən xəstəliklər və dərmanlar, çənə sümüyünə əvvəllər şüa müalicəsi.
Klinik mənzərə
Normal sağalmada ağrı ilk bir-iki gündə ən güclü olur və sonra tədricən azalır. Alveolitdə isə vəziyyət əksinədir:
- diş çəkildikdən iki-dörd gün sonra güclənən, döyüntülü, daimi ağrı;
- ağrının qulağa, gicgaha, gözə, boyuna yayılması;
- ağrıkəsicilərin zəif və qısa müddətli təsiri;
- yuvada laxtanın olmaması, boz-ağ sümük görünməsi və ya boz örtük, qida qalıqları;
- ağızdan pis qoxu, xoşagəlməz dad;
- yuvanın kənarlarında diş ətinin qızarması və həssaslığı;
- yuvanın kənarlarına toxunduqda və çeynəmə zamanı kəskin ağrı;
- ağrı səbəbindən yuxunun pozulması, iştahsızlıq;
- bəzən çənəaltı limfa düyünlərinin bir qədər böyüməsi və ağrılı olması.
Uşaqlarda alveolit nadir rast gəlinir, çünki onlarda yuvalar yaxşı qanla təchiz olunur və tez sağalır. Hamiləlik dövründə diş çəkilməsi və alveolitin müalicəsi zamanı həkim hamiləlik barədə mütləq məlumatlandırılmalıdır, çünki dərmanların seçimi buna görə dəyişir.
Alveolitdə hərarət adətən olmur və ya cüzi olur. Təcili stomatoloqa və ya çənə-üz cərrahına müraciət etmək lazımdır, əgər: üz və ya boyun şişirsə, hərarət yüksəlirsə, ağzı açmaq və udqunmaq çətinləşirsə, nəfəs almaq çətinləşirsə, yuvadan irin gəlirsə və ya qanaxma dayanmırsa – bu, daha ağır infeksiyanın əlaməti ola bilər.
Xəstəliyin simptomları
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Diaqnoz əksər hallarda stomatoloqun baxışı ilə qoyulur və əlavə müayinə tələb etmir. Xarakterik əlamətlər – çəkilmədən bir neçə gün sonra güclənən ağrı, boş yuva və pis qoxu – diaqnozu qoymağa adətən kifayət edir.
- sorğu – dişin nə vaxt və necə çəkildiyi, ağrının nə vaxt gücləndiyi, siqaret çəkmə, qəbul edilən dərmanlar, ümumi xəstəliklər;
- stomatoloji baxış – yuvada laxtanın olub-olmaması, açıq sümük, qida qalıqları, ətraf toxumaların vəziyyəti;
- rentgen şəkli – yuvada kök qalığı, sümük parçaları və ya yad cisim olub-olmadığını göstərir, həmçinin qonşu dişlərin və sümüyün vəziyyətini qiymətləndirməyə imkan verir;
- qan analizləri – yalnız ağır gedişdə, infeksiyanın yayılmasından şübhə olduqda;
- kompüter tomoqrafiyası – nadir hallarda, uzun sürən prosesdə osteomielitdən şübhə olduqda.
Differensial diaqnostika çəkilmədən sonrakı adi ağrı, yuvada kök qalığı, çənə sümüyünün osteomieliti, qonşu dişin iltihabı və çənə oynağının ağrısı ilə aparılır.
Xidmətlər
Ağırlaşmalar
- çənə sümüyünün məhdud osteomieliti – sümük toxumasının iltihabı;
- yumşaq toxumalarda irinli iltihab – abses və fleqmona;
- limfa düyünlərinin iltihabı (limfadenit);
- sağalmanın uzanması, yuvanın gec bağlanması, nadir hallarda təkrar müdaxilə ehtiyacı;
- ağrıkəsicilərin nəzarətsiz və uzunmüddətli qəbulu nəticəsində mədə və digər yan təsirlər;
- uzunmüddətli ağrı səbəbindən qidalanma və yuxunun pozulması.
Müalicə
Alveolitin müalicəsini stomatoloq aparır. Məqsəd ağrını azaltmaq, yuvanı təmizləmək və sağalma üçün şərait yaratmaqdır. Müalicə adətən bir neçə dəqiqə çəkir və əksər pasiyentlər ilk prosedurdan sonra nəzərəçarpacaq yüngüllük hiss edir.
- yuvanın təmizlənməsi – yerli keyləşdirmə ilə yuva antiseptik məhlulla ehtiyatla yuyulur, qida qalıqları və parçalanmış laxta çıxarılır; sümüyün kobud qaşınması adətən aparılmır;
- müalicəvi tampon və ya pasta – yuvaya ağrıkəsici və antiseptik tərkibli material qoyulur; ehtiyac olduqda həkim onu bir neçə gündən bir dəyişir;
- ağrıkəsicilər – qeyri-steroid iltihabəleyhinə ağrıkəsicilər və digər analjeziklər, həkimin tövsiyə etdiyi qaydada;
- antiseptik ağız vannaları – həkimin tövsiyəsi ilə, məhlulu ağızda saxlayıb ehtiyatla buraxmaq yolu ilə;
- antibiotiklər – alveolitin hər halında lazım deyil, yalnız infeksiyanın yayılması əlamətləri, hərarət və ya immuniteti zəif pasiyentlərdə həkim tərəfindən təyin edilir.
Müalicədən sonra pasiyent bir neçə gün sonra təkrar baxışa çağırılır. Ağrı azaldıqca tampon artıq dəyişdirilmir və yuva təbii yolla sağalır. Ağrı müalicəyə baxmayaraq azalmırsa, həkim kök qalığı və ya sümük iltihabını yenidən istisna edir.
Evdə nə etmək olar: yumşaq, ilıq qida qəbul etmək, yeməkdən sonra ağzı yüngülcə yaxalamaq, dişləri yumşaq fırça ilə təmizləmək, siqaretdən imtina etmək, yanağa soyuq kompres qoymaq (ilk günlərdə şişkinlikdə).
Nə etmək olmaz: yuvanı özbaşına təmizləməyə, ora pambıq, aspirin, spirt və ya digər dərmanlar qoymağa çalışmaq (selikli qişanın yanığına səbəb olur); yanağı isitmək; ağrıkəsiciləri tövsiyə edilən miqdardan artıq qəbul edərək həkimə müraciəti təxirə salmaq.
Profilaktika
Alveolitin riskini azaltmaq həm həkimdən, həm də pasiyentdən asılıdır:
- çəkilmənin mümkün qədər ehtiyatlı aparılması və sonda yuvanın həkim tərəfindən yoxlanması;
- diş çəkilməsindən əvvəl və sonra ən azı bir neçə gün siqaret çəkməmək;
- ilk sutkada ağzı intensiv yaxalamamaq, tüpürməmək, borucuqla içməmək;
- bir neçə gün isti qida və içkilərdən, ağır fiziki yükdən, hamam və saunadan çəkinmək;
- yuvaya dil və ya barmaqla toxunmamaq;
- ertəsi gündən yumşaq fırça ilə dişləri təmizləmək, yuvaya toxunmadan;
- planlı çəkilmədən əvvəl ağız gigiyenası, diş daşlarının təmizlənməsi və iltihabların müalicəsi;
- hormonal kontrasepsiya, ümumi xəstəliklər və qəbul edilən dərmanlar barədə həkimə əvvəlcədən məlumat vermək;
- həkimin çəkilmədən sonra verdiyi tövsiyələrə dəqiq əməl etmək.
Hansı həkimə müraciət etməli
Dişi çəkən stomatoloq-cərraha və ya hər hansı stomatoloqa müraciət etmək lazımdır. Üzün şişməsi və yüksək hərarət olduqda çənə-üz cərrahının müayinəsi tələb olunur.
Yadda saxla!
Diş çəkildikdən bir neçə gün sonra ağrının güclənməsi normal sağalma üçün xarakterik deyil – alveolit ola bilər.
- Belə hallarda diş çəkən həkimə yenidən müraciət edin.
- Siqareti ən azı bir neçə gün tərk edin.
- Ağrıkəsicilərlə ağrını «boğub» gözləməyin.
- Yuvaya özbaşına dərman, spirt və ya aspirin qoymayın – bu, yanığa səbəb olur.
- Üz şişirsə və hərarət yüksəlirsə, təcili həkimə müraciət edin.
Faydalı Məqalələr
Diş müalicəsindən sonra diş ətində ağrılar
Diş ətindəki ağrı — istər dartıcı, istər sızıldayıcı, istərsə də deşici olsun — rahat yatmağa, yemək yeməyə və…
İstiqamət: Stomatologiya
Suallar və cavablar
Müalicə ilə ağrı adətən bir-iki gün ərzində xeyli azalır, yuva isə bir-iki həftəyə sağalır. Müalicəsiz proses uzun sürə və ağırlaşa bilər.
İlk sutka ərzində intensiv yaxalamaq tövsiyə olunmur. Sonrakı günlərdə həkimin tövsiyəsinə əsasən yumşaq ağız vannaları – məhlulu ağızda saxlayıb ehtiyatla buraxmaq – etmək olar.
Bütün pasiyentlərə profilaktik antibiotik tövsiyə olunmur. Ən effektiv profilaktika siqaretdən imtina və çəkilmədən sonrakı qaydalara əməl etməkdir. Antibiotiklərin lazım olub-olmadığını həkim fərdi qaydada müəyyən edir.
Normal sağalmada ağrı ilk günlərdə ən güclü olur və hər gün azalır. Alveolitdə isə iki-dörd gün sonra ağrı yenidən güclənir, qulağa yayılır, ağızdan pis qoxu yaranır. Belə dəyişiklik olduqda həkimə müraciət etmək lazımdır.
Siqareti mümkün qədər uzun müddət, ən azı bir neçə gün tərk etmək tövsiyə olunur. Bu, alveolitin riskini xeyli azaldır. Elektron siqaret və qəlyan da laxtaya mənfi təsir göstərir.
Alveolit yoluxucu deyil və qonşu dişlərə keçmir. Lakin müalicə olunmadıqda iltihab ətraf sümüyə və yumşaq toxumalara yayıla bilər. Vaxtında müalicə bu riski aradan qaldırır.
Mövzu üzrə məqalələr
Hamiləlikdə diş ağrısı: stomatoloji müalicəni təxirə salmaq lazımdırmı?
Hamiləlik diş ağrısını aylarla dözmək üçün səbəb deyil. Müalicəsiz kariyes və infeksiya daha mürəkkəb problemə çevrilə bilər. Amerika…
İstiqamət: Stomatologiya / Ginekologiya
Dişin periodontit müalicəsindən sonra ağrılar
Yəqin ki, stomatoloji klinikaya getməzdən əvvəl prosedurun o qədər də xoş olmayacağından narahat olub qorxu keçirməyən adam yoxdur.…
İstiqamət: Stomatologiya
Diş müalicəsindən sonra diş ətində ağrılar
Diş ətindəki ağrı — istər dartıcı, istər sızıldayıcı, istərsə də deşici olsun — rahat yatmağa, yemək yeməyə və…
İstiqamət: Stomatologiya
Pulpit müalicəsindən sonra diş ağrıyır - niyə və ağrını necə aradan qaldırmalı
Pulpitin müalicəsi proseduru uğurla yerinə yetirildikdən sonra belə - pasiyentlər narahatlıq doğuran xoşagəlməz hisslərlə qarşılaşa bilərlər. Sual yaranır:…
İstiqamət: Stomatologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
