Timpanopunksiya nədir?

Qulağın təbil pərdəsinin deşilməsi əksər hallarda təbil boşluğunda irinli ekssudatın toplanması ilə müşayiət olunan və adekvat konservativ terapiyaya tabe olmayan kəskin və ya xroniki orta otitdən əziyyət çəkən şəxslərə yerinə yetirilir. Sonra pərdədəki punksiya dəliyi vasitəsilə mikroorqanizmlərin antibiotiklərə həssaslığını təyin etmək üçün irinli kütlələrdən nümunə götürülür və ya orta qulaq boşluğu antibiotik, antiseptik, iltihabəleyhinə vasitələrin məhlulları ilə işlənir.

Daha nadir hallarda təbil pərdəsinin timpanopunksiyası qarşıdan gələn rentgen diaqnostikası zamanı alınmış dəlik vasitəsilə orta qulağa kontrast maddə yeritmək və ya Evstaxi borularının keçiriciliyini müəyyən etmək məqsədilə aparılır.

Beləliklə, prosedur həm diaqnostik məqsədə (mikrobun növünü və antibiotiklərə həssaslığını müəyyən etmək), həm də müalicəvi məqsədə (dərmanı birbaşa iltihab ocağına çatdırmaq) xidmət edir. Qərarı yalnız otolarinqoloq verir və bu, adətən dərman müalicəsinin kifayət etmədiyi hallara aiddir.

Qulaq üç hissədən ibarətdir: xarici, orta və daxili qulaq. Xarici qulaq keçəcəyi sonda nazik təbil pərdəsi ilə bitir. Pərdənin arxasında orta qulaq boşluğu yerləşir: orada eşitmə sümükcükləri var, boşluq isə Evstaxi borusu vasitəsilə burun-udlaqla əlaqələnir.

Normal vəziyyətdə orta qulaq havadan ibarət olur. Orta otit və ya boru funksiyasının pozulması zamanı boşluqda maye və ya irin toplana bilər. Bu zaman qulaqda dolğunluq, ağrı, eşitmənin azalması yarana bilər. Timpanopunksiya məhz bu mayeyə çatmağa və onu öyrənməyə imkan verir.

Timpanopunksiyaya hazırlığın hansısa mürəkkəb qaydalarına riayət etmək tələb olunmur. Prosedura başlamazdan əvvəl otolarinqoloq otoskopiya aparır – xarici qulağa baxır, oradan kükürd kütlələrini, patoloji ifrazatı, qabıqları, yad cisimləri kənarlaşdırır. Sonra həkim xarici qulaq keçəcəyini və təbil pərdəsini antiseptik və anestetik məhlulu ilə işləyir (qulaq keçəcəyinə anestetik məhlulla isladılmış tampon qoyulur və qısa müddət saxlanıldıqdan sonra çıxarılır).

Uşaqlarda prosedur həkimin qərarına əsasən xüsusi anesteziya şəraitində aparıla bilər.

Müayinəyə gələrkən həkimə xroniki xəstəliklər, dərmanlara allergiya və qan durulaşdıran vasitələr qəbul edib-etmədiyiniz barədə mütləq məlumat verin. Prosedurdan əvvəl yeməkdən imtina adətən tələb olunmur, lakin uşağa anesteziya planlaşdırılıbsa, həkimin xüsusi tövsiyələrinə əməl edin.

Orta qulaqda maye və ya iltihab toplandıqda pasiyent müxtəlif şikayətlər qeyd edə bilər. Bu əlamətlər həmişə timpanopunksiya tələb etmir, lakin otolarinqoloqa müraciət üçün əsasdır:

• qulaqda ağrı, xüsusilə gecələr güclənən ağrı;
• qulaqda dolğunluq, tıxanma və ya «su dolu» hissi;
• eşitmənin azalması;
• qulaqda küy və ya cingilti;
• hərarətin yüksəlməsi, ümumi halsızlıq;
• qulaqdan ifrazat axması.

Həkim əvvəlcə otoskopiya ilə təbil pərdəsinin vəziyyətini qiymətləndirir. Pərdə qabarıqdırsa, rəngi dəyişibsə və ya arxasında maye görünürsə, müalicə planı bu məlumata əsasən qurulur.

Orta qulaq möhtəviyyatından götürülmüş nümunə laboratoriyaya göndərilir. Orada mikroorqanizmin növü müəyyən edilir və onun hansı antibiotiklərə həssas olduğu yoxlanılır. Bu məlumat müalicənin daha məqsədyönlü seçilməsinə imkan verir, çünki hər iltihab eyni mikroblar tərəfindən törədilmir və eyni dərmana eyni cür cavab vermir.

Nümunə nəticəsi bir neçə gün ərzində hazır olur. Bu müddətdə həkim simptomlara görə dəstəkləyici müalicə təyin edə bilər. Nəticələrə əsasən dərman dəyişdirilə və ya dəqiqləşdirilə bilər. Müalicənin davam etdirilməsi və ya dayandırılması qərarını yalnız həkim verir.

Uşaqlarda orta qulaq iltihabı böyüklərə nisbətən tez-tez rast gəlinir, çünki onların Evstaxi borusu qısa və üfüqi yerləşir. Buna görə infeksiya burun-udlaqdan orta qulağa asan keçir. Körpələr qulaq ağrısını sözlə izah edə bilmir, lakin həyəcanlı olur, qulağını ovuşdurur, yeməkdən imtina edir və yuxusu pozulur.

Uşaqlarda prosedurun göstərişi daha ehtiyatla müəyyən edilir və əksər hallarda əvvəlcə konservativ müalicə sınaqdan keçirilir. Müdaxilə qərara alınarsa, uşağın hərəkətsiz qalması üçün anesteziya üsulunu həkim seçir. Valideynlər uşağın qulağını sudan qorumalı və baxış tarixlərinə riayət etməlidir.

Timpanopunksiya otolarinqoloq kabinetində və ya müalicə otağında aparılır. Əsas mərhələlər aşağıdakı kimidir:

1. Vəziyyət. Pasiyent arxası üstə uzanır, başı sağlam tərəfə çevrilmiş olur.
2. Baxış. Həkim xarici qulaq keçəcəyinə qulaq qıfı qoyur və təbil pərdəsini optik vasitələrlə nəzərdən keçirir.
3. Punksiya. Şprisə birləşdirilmiş nazik iynə qıfın içindən keçirilir. İynə pərdənin ən çox qabaran yerində, adətən arxa-aşağı və ya ön-aşağı kvadrantda pərdəni deşir və boşluğa cüzi dərinləşdirilir.
4. Nümunə və ya dərman. Həkim analiz üçün maye götürür və ya bədən hərarətinə qədər qızdırılmış dərman məhlulunu yeridir. Dərman düzgün yeridilibsə, onun bir qədəri Evstaxi borusu ilə burun-udlağa keçə bilər.
5. Yekun. İynə çıxarılır, qulağa steril tampon qoyula bilər.

Prosedur adətən qısa çəkir. Anesteziya sayəsində ağrı yüngül olur, lakin qısamüddətli təzyiq və ya dartılma hissi ola bilər.

Orta qulaq xəstəliklərində bir neçə yaxın prosedur tətbiq olunur. Onları qarışdırmamaq üçün qısa müqayisə faydalıdır:

İynənin təbil boşluğuna ehtiyatsız yeridilməsi onun divarlarını və ya pərdənin özünü travmalaya bilər. Dərman maddəsinin soyuq məhlulundan istifadə pasiyentdə ürəkbulanma və qusmaya səbəb olacaq. Preparat tez yeridilərsə, başgicəllənmə yaranacaq.

Ağırlaşma olmadıqda pasiyent prosedur bitən kimi evə yola salınır.

Prosedurdan sonra aşağıdakı hallar nadir də olsa yarana bilər:

• qulaqda qısamüddətli ağrı və ya dolğunluq hissi;
• cüzi qanlı ifrazat;
• qısamüddətli eşitmə pisləşməsi;
• pərdədəki dəliyin gec bağlanması.

Otit və ya digər patologiya zamanı təbil pərdəsi deşildikdən sonra pasiyentə bir həftə ərzində hamam və ya saunaya getmək, qulaqlıqla musiqi dinləmək, soyuqlamaq tövsiyə olunmur. Baxış, müalicənin effektivliyinin qiymətləndirilməsi və sonrakı tövsiyələr üçün təyin olunmuş tarixdə otolarinqoloqa müraciət etmək lazımdır.

• Prosedurdan dərhal sonraQısa müşahidədən sonra pasiyent evə buraxılır; ağırlaşma yoxdursa, xüsusi stasionar rejim tələb olunmur.
• İlk günlərQulağı sudan qorumaq, burnu güclü sıxmamaq, həkimin təyin etdiyi damcı və ya dərmanları qaydasına uyğun istifadə etmək.
• Sonrakı həftəHamam, sauna, hovuz və qulaqlıqdan çəkinmək; qulağı özbaşına təmizləməyə cəhd etməmək.
• Nəzarət baxışıOtolarinqoloq pərdənin sağalmasını və müalicənin təsirini qiymətləndirir.

Evdə bərpa dövründə qulağın təmiz və quru saxlanması əsas qaydadır. Duş qəbul edərkən qulaq keçəcəyini suyun daxil olmasından qorumaq, qulaqda pambıq çöplə və ya kəskin əşyalarla manipulyasiya etməmək lazımdır. Həkim damcı təyin edibsə, onu yalnız göstərilən qaydada və müddətdə istifadə edin. Hərarət, ağrı və ifrazat dəyişikliklərini izləyin, nəzarət baxışına vaxtında gəlin.