Qlükozanın fasiləsiz monitorinq məlumatlarına görə 3,9–10,0 mmol/l hədəf diapazonunda qaldığı vaxtın payı. HbA1c ilə yanaşı diabet nəzarətinin müasir keyfiyyət göstəricisidir.
Sinonimlər: TIR
Hədəf diapazonda vaxt (Time in Range, TIR) sensorla ölçülən hüceyrəarası mayedəki qlükozanın 3,9 ilə 10,0 mmol/l arasında qaldığı vaxtın sutkadakı faizidir. 2–3 ay ərzində «orta» qlükozanı əks etdirən qlikozilləşmiş hemoqlobindən fərqli olaraq, TIR onun necə paylandığını göstərir: insan nə qədər vaxtı normada, nə qədərini yüksək və ya aşağı şəkərlə keçirib.
Nə üçün təyin edilir
- CGM və fleş-monitorinq istifadəçilərində 1-ci və 2-ci tip şəkərli diabet nəzarətinin gündəlik və planlı qiymətləndirilməsi;
- insulinoterapiyanın və digər şəkərsalıcı dərmanların düzəldilməsi;
- diabeti olan qadınlarda hamiləlik dövründə qlikemiyaya nəzarət;
- HbA1c-nin etibarsız olduğu hallar: anemiyalar, hemoqlobinopatiyalar, xroniki böyrək xəstəliyi.
Hazırlıq
Xüsusi hazırlıq yoxdur. Düzgün hesablama üçün sensorun vaxtın ən azı 70%-i ərzində işlədiyi təxminən 14 günlük məlumat lazımdır. Sensor qlükozanı qana nisbətən gecikmə ilə hüceyrəarası mayedə ölçür, ona görə hipoqlikemiya simptomlarında və ya şübhəli rəqəmlərdə göstəricilər qlükometrlə yoxlanılır.
Normalar
Beynəlxalq konsensusa görə 1-ci və 2-ci tip diabeti olan böyüklərin əksəriyyəti üçün tövsiyə olunur:
- 3,9–10,0 mmol/l diapazonunda vaxt – 70%-dən çox (sutkada təxminən 17 saat);
- 3,9 mmol/l-dən aşağı vaxt – 4%-dən az, 3,0 mmol/l-dən aşağı – 1%-dən az;
- 10,0 mmol/l-dən yuxarı vaxt – 25%-dən az, 13,9 mmol/l-dən yuxarı – 5%-dən az.
Yaşlılar və hipoqlikemiya riski yüksək olan insanlar üçün hədəf daha yumşaqdır – 3,9 mmol/l-dən aşağı minimal vaxtla TIR 50%-dən çox. 1-ci tip diabeti olan hamilələrdə daha dar – 3,5–7,8 mmol/l diapazonu istifadə olunur. 70% diapazonda vaxt təxminən 7% HbA1c-yə uyğundur. Fərdi hədəfləri həkim müəyyən edir.
Kənarlaşmaların səbəbləri
Yüksək göstəricilərin çox olduğu aşağı TIR insulin dozasının kifayət etməməsi və ya buraxılması, qidalanmada səhvlər, az fəallıq, infeksiyalar, stress, qlükokortikoid qəbulu zamanı olur. Diapazondan aşağı vaxtın böyük payı insulinin və ya sulfonilsidik preparatlarının artıq dozalarını, yemək qəbullarının buraxılmasını, planlaşdırılmamış fiziki yükü, spirtli içkini göstərir. TIR-in hər 5% artması klinik cəhətdən əhəmiyyətli yaxşılaşma sayılır. Müalicədə dəyişikliklər endokrinoloqla müzakirə edilir.
Əlaqəli terminlər
- Qlükozanın fasiləsiz monitorinqi
- Qlikemik variabellik
- Qlikozilləşmiş hemoqlobin
- Hipoqlikemiya
- Hiperqlikemiya
- 1-ci tip şəkərli diabet
- 2-ci tip şəkərli diabet
- İnsulin pompası
