Orqanizmdə maqneziumun çatışmazlığı; əzələ qıcolmaları, zəiflik, ürək ritminin pozulması ilə özünü göstərə bilər və tez-tez kalium və kalsiumun azalması ilə müşayiət olunur.
Maqnezium çatışmazlığı (qanda səviyyə aşağı olduqda hipomaqneziemiya) orqanizmə maqneziumun çatmadığı vəziyyətdir. Bu mineral yüzlərlə fermentin işi, sinir impulsunun ötürülməsi, əzələlərin, o cümlədən ürək əzələsinin yığılması, kalium və kalsium mübadiləsi üçün lazımdır. Maqneziumun böyük hissəsi sümüklərdə və hüceyrələrdə olduğundan normal qan analizi çatışmazlığı həmişə istisna etmir.
Səbəblər və risk amilləri
- bağırsaq vasitəsilə itki: uzunmüddətli ishal, malabsorbsiya sindromu, Kron xəstəliyi, seliakiya;
- sidiklə itki: sidikqovucu preparatlar, bəzi antibiotiklər və şişəleyhinə vasitələr, pis kompensasiya olunmuş şəkərli diabet;
- proton pompası inhibitorlarının uzunmüddətli qəbulu;
- alkoqoldan sui-istifadə;
- kifayət qədər qidalanmamaq, göyərti, qoz-fındıq, paxlalılar və tam taxıllarla kasıb rasion.
Simptomlar
Yüngül çatışmazlıq çox vaxt hiss olunmadan keçir. Nəzərəçarpan çatışmazlıqda aşağıdakılar yaranır:
- əzələ səyrimələri, qıcolmalar, o cümlədən baldırda, əllərdə və ağız ətrafında gizilti;
- zəiflik, yorğunluq, iştahın azalması, ürəkbulanma;
- ürəkdöyünmə və fasilələr, ritm pozuntuları;
- ağır çatışmazlıqda — qıcolma tutmaları, çaşqınlıq.
Əsəbilik, pis yuxu, «gərginlik» özlüyündə maqnezium çatışmazlığının etibarlı əlamətləri deyil.
Diaqnostika
Qan zərdabında maqnezium səviyyəsi kalium, kalsium və kreatininlə birlikdə təyin edilir; ritm pozuntularında EKQ çəkilir, burada QT intervalının uzanması aşkar oluna bilər. Qanda maqneziumun normasının aşağı həddi adətən təxminən 0,66–0,7 mmol/l təşkil edir, lakin konkret referens dəyərlər laboratoriyadan asılıdır. Həkim həmçinin pasiyentin hansı dərmanları qəbul etdiyini aydınlaşdırır.
Müalicə
Müalicə səbəbə yönəlir: ishalın aradan qaldırılması, dərmanlara yenidən baxılması, alkoqoldan imtina. Yüngül çatışmazlıq qidalanma və tablet şəklində maqnezium preparatları ilə, ağır çatışmazlıq isə stasionarda venadaxili yolla bərpa edilir. Preparatı və müddəti həkim seçir. Böyrək xəstəliklərində maqnezium pis xaric olunur, buna görə əlavələrin özbaşına qəbulu onun artıqlığına səbəb ola bilər.
Profilaktika
Yarpaqlı göyərti, qoz-fındıq, toxumlar, paxlalılar, tam taxıllı məhsullarla zəngin rasion; sidikqovucular və proton pompası inhibitorları uzun müddət qəbul edildikdə elektrolitlərə nəzarət.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Qıcolma tutması, başgicəllənmə və ya huşunu itirmə ilə müşayiət olunan güclü ürəkdöyünmə, çaşqınlıq olarsa, təcili tibbi yardım (103) çağırın.
