Mediastinit

Divararalıq (mediastinum) döş qəfəsinin mərkəzində yerləşən sahədir; burada boş birləşdirici toxuma ilə əhatə olunmuş ürək, iri damarlar, traxeya, qida borusu, çəngələbənzər vəzi və limfa düyünləri yerləşir. Kəskin irinli mediastinit ağır, həyat üçün təhlükəli xəstəlikdir: infeksiya toxuma boyunca sürətlə yayılır və sepsisə səbəb ola bilər. Xroniki (fibrozlaşan) mediastinit daha nadir rast gəlinir və yavaş inkişaf edir.

Səbəblər və risk amilləri

• qida borusunun cırılması və ya perforasiyası: qusma, yad cismin udulması, endoskopik prosedurlar, şişlər zamanı;
• döş sümüyünün kəsilməsi ilə aparılan ürək əməliyyatlarından sonra infeksiya;
• irinli infeksiyanın boyun və ağız boşluğundan yayılması (odontogen və dərin boyun fleqmonaları, udlaqarxası absses);
• döş qəfəsinin deşici yaraları, traxeyanın zədələnməsi;
• xroniki mediastinit vərəm, göbələk infeksiyaları və autoimmun proseslərlə əlaqəlidir.

Simptomlar

Kəskin mediastinit boyuna və ya kürəyə yayılan güclü döşarxası ağrı, üşütmə ilə yüksək temperatur, ürək döyüntüsünün artması, təngnəfəslik və udma zamanı ağrı ilə özünü göstərir. Qida borusunun perforasiyasında boyunda şişkinlik və dərialtında «xırçıltı» (dərialtı emfizema) ola bilər. Vəziyyət sürətlə ağırlaşır, təzyiq düşür. Xroniki forma sıxılma əlamətləri ilə özünü göstərir: öskürək, təngnəfəslik, üz və boyunda şişkinlik, udmanın çətinləşməsi.

Diaqnostika

Əsas üsul döş qəfəsi və boynun kontrastlı kompüter tomoqrafiyasıdır: o, maye və qaz toplantılarını, absesləri göstərir. Rentgenoqrafiya, suda həll olan kontrastla qida borusunun müayinəsi, endoskopiya, qan analizləri (leykositlər, C-reaktiv zülal, prokalsitonin) və qanın əkilməsi aparılır.

Müalicə

Kəskin mediastinit yalnız xəstəxanada, çox vaxt reanimasiya şöbəsində müalicə olunur. Venadaxili geniş spektrli antibiotiklər, divararalığın cərrahi drenajı, qida borusu defektinin tikilməsi və ya stentlənməsi, boyundakı ocaqların sanasiyası, tənəffüs və qan dövranının dəstəklənməsi tətbiq edilir. Əməliyyatın gecikdirilməsi proqnozu pisləşdirir. Xroniki formanın müalicəsi səbəbdən asılıdır.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli

Qusmadan, sümük udduqdan və ya endoskopiyadan sonra döşdə və udma zamanı güclü ağrı yaranarsa, diş və ya boğaz infeksiyası fonunda qızdırma və boyunda şişkinlik olarsa, ürək əməliyyatından sonra yarada qızartı və ifrazat görünərsə, dərhal təcili tibbi yardım (103) çağırın. 5 dəqiqədən çox davam edən və ya sakitlikdə keçməyən döş ağrısı da təcili yardım çağırılmasını tələb edir.