Oesophagus

Udlağı mədə ilə birləşdirən, təxminən 25 sm uzunluğunda, dalğavari yığılmalar hesabına qidanı ötürən əzələ borusu.

Sinonimlər: Yemək borusu

Qida borusu boyun səviyyəsində udlaqdan başlayan, döş boşluğunda ürəyin arxasından keçən və diafraqmadakı dəlikdən qarın boşluğuna daxil olaraq mədə ilə birləşən boşluqlu əzələ orqanıdır. O, həzmdə iştirak etmir: vəzifəsi qidanı tez və təhlükəsiz şəkildə mədəyə çatdırmaqdır.

Quruluşu və funksiyası

Selikli qişa mexaniki sürtünməyə davamlı, lakin turşuya davamsız çoxqatlı yastı epitellə örtülüdür.
Əzələ qatı: yuxarı üçdə birdə eninə zolaqlı, aşağı şöbələrdə saya əzələlər.
Yuxarı qida borusu sfinkteri udma zamanı açılır və tənəffüs yollarını qoruyur.
Aşağı qida borusu sfinkteri diafraqmanın ayaqcıqları ilə birlikdə mədə möhtəviyyatının geri atılmasına mane olur.

Udqunmadan sonra qida borusu boyunca yığılma dalğası (peristaltika) keçir və qida kütləsini bir neçə saniyəyə mədəyə çatdırır — insan uzanmış olsa belə.

Klinik əhəmiyyəti

Qida borusu zədələnməsinin əsas simptomları ürək yanması, udqunmanın çətinləşməsi (disfagiya), udqunma zamanı ağrı, döş sümüyü arxasında ağrı, qidanın geri qayıtmasıdır. Qida borusu mənşəli döş ağrısı stenokardiyaya bənzəyə bilər, buna görə əvvəlcə həmişə ürək xəstəlikləri istisna edilir. Müayinə üçün biopsiya ilə qastroskopiya, barium ilə rentgenoskopiya, qida borusunun manometriyası və sutkalıq pH-metriya istifadə olunur.

Hansı xəstəliklərlə əlaqəlidir

Qastroezofageal reflüks xəstəliyi və reflüks-ezofagit — turşunun geri atılması selikli qişanı zədələyir.
Barret qida borusu — uzunmüddətli reflüks fonunda xərçəngönü dəyişiklik.
Diafraqmanın qida borusu dəliyinin yırtığı.
Eozinofil ezofagit — allergik iltihab, gənclərdə qidanın ilişib qalmasının tez-tez səbəbi.
Kardiyanın axalaziyası və digər motorika pozuntuları.
Strikturalar, qida borusu xərçəngi, qaraciyər sirrozu zamanı varikoz venalar, kaustik maddələrlə yanıqlar.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli

İlişib qalmış qida və ya udulmuş əşya keçmirsə və hətta tüpürcəyi udmaq mümkün deyilsə, turşu və ya qələvi qəbulundan sonra, qanlı qusmada təcili tibbi yardım (103) çağırın. Döş sümüyü arxasında 5 dəqiqədən çox davam edən və ya sakitlikdə keçməyən sıxıcı ağrı səbəbin aydınlaşmasını gözləmədən 103 çağırmaq üçün əsasdır. Udqunmanın tədricən çətinləşməsi və arıqlama zamanı planlı müraciət lazımdır.

Əlaqəli terminlər

Hansı həkim məşğul olur

Qastroenteroloq

Bu mövzuda məqalələr

Barrett qida borusu: bu nədir və biz necə kömək edə bilərik?

Barrett qida borusu – qastroezofageal reflyuksun (QÖRX) yaratdığı xroniki qıcıqlanma səbəbindən qida borusunun aşağı şöbəsinin selikli qişasının dəyişdiyi…

İstiqamət: Qastroenterologiya