Metanefrin

Metanefrin adrenalindən, normetanefrin isə noradrenalindən bilavasitə böyrəküstü vəzin beyin qatının şiş hüceyrələrində aktiv olan ferment vasitəsilə əmələ gəlir. Buna görə feoxromositoma və paraqanqliomada metanefrinlər tutmalar olmadıqda belə daim yüksək olur. Bu, analizi adrenalinin birbaşa ölçülməsindən daha həssas edir.

Nə üçün təyin edilir

• yüksək təzyiq fonunda güclü baş ağrısı, ürəkdöyünmə və tərləmə tutmaları;
• ağır və ya müalicəyə çətin tabe olan arterial hipertenziya, xüsusən gənclərdə;
• KT və ya MRT zamanı təsadüfən tapılmış böyrəküstü vəz törəməsi (insidentaloma);
• belə şişlərin riski olan irsi sindromlar və əməliyyatdan sonrakı nəzarət.

Hazırlıq

Qan acqarına verilir; qan götürülməzdən əvvəl pasiyentin 20–30 dəqiqə uzanması arzuolunandır, çünki şaquli vəziyyət və stress normetanefrini artırır. Bir gün əvvəl qəhvə, tünd çay, spirtli içkilər, analiz ərəfəsində isə siqaret və ağır fiziki yük istisna edilir. Bəzi dərmanlar (trisiklik antidepressantlar, bir sıra antipsixotiklər, levodopa və s.) nəticəni təhrif edir — bütün dərmanlar barədə həkimə məlumat verin, lakin onları özbaşına dayandırmayın. Sutkalıq sidik toplandıqda laboratoriyanın konservant üzrə göstərişlərinə əməl edilir.

Normalar

Plazmanın sərbəst metanefrinləri üçün təxmini göstəricilər: metanefrin 0,5 nmol/l-dən (təqribən 90 pq/ml) aşağı, normetanefrin 0,9 nmol/l-dən (təqribən 180 pq/ml) aşağı. Sutkalıq sidik üçün mkmol/sutka ilə ayrıca normalar tətbiq edilir. İstinad dəyərləri laboratoriyadan, metoddan, cinsdən və yaşdan asılıdır — blankdakı göstəricilərə əsaslanın.

Kənarlaşmaların səbəbləri

Yuxarı həddən 3–4 dəfə artıq göstərici yüksək ehtimalla feoxromositoma və ya paraqanqliomaya işarə edir; sonra şişi tapmaq üçün KT və ya MRT aparılır. Mülayim artım stress, ağır xəstəlik, obstruktiv yuxu apnoesi, klonidinin dayandırılması, bəzi dərmanların qəbulu və düzgün olmayan hazırlıq zamanı müşahidə edilir — belə hallarda analiz təkrarlanır. Aşağı göstəricilərin adətən klinik əhəmiyyəti yoxdur.

Nəticəni gözləyərkən təzyiqin 180/110 mm c.s.-dan yuxarı qalxması, güclü baş ağrısı, döş qəfəsində ağrı və ya görmə pozğunluğu ilə tutma baş verərsə, təcili tibbi yardım (103) çağırın.