Sidikdə standart analizlərin aşkar etdiyi miqdarda qlükozanın olması; ən çox qanda şəkərin yüksəlməsinin əlamətidir.
Sinonimlər: Sidikdə şəkər, Qlikozuriya
Normada böyrəklər qlükozanı süzür, lakin sonra proksimal kanalcıqlarda demək olar ki, tamamilə qana qaytarır. Qanda şəkər böyrək həddi adlanan səviyyəni — təxminən 9–10 mmol/l-i — keçdikdə kanalcıqlar öhdəsindən gəlmir və qlükoza sidiklə xaric olur. Qlükozuriya ayrıca xəstəlik deyil, səbəbinin aydınlaşdırılmasını tələb edən laborator əlamətdir.
Səbəblər və risk amilləri
- Hiperqlikemik qlükozuriya — ən çox rast gəlinəni: kompensasiya olunmamış 1-ci və ya 2-ci tip şəkərli diabet, hestasion diabet, stress hiperqlikemiyası, qlükokortikoid qəbulu.
- Böyrək qlükozuriyası — qanda şəkər normaldır, lakin kanalcıqlar qlükozanı zəif geri sorur: irsi böyrək qlükozuriyası (adətən zərərsizdir), Fankoni sindromu, böyrəklərin tubulointerstisial zədələnməsi.
- Hamiləlik — böyrək həddi aşağı düşür, ona görə diabet olmadan da az miqdarda qlükozuriya ola bilər, amma qanda şəkər hər dəfə yoxlanmalıdır.
- Dərman mənşəli — SGLT2 inhibitorları (qliflozinlər) qlükozanı məqsədli şəkildə sidiklə xaric edir; onları qəbul edənlər üçün bu, ağırlaşma deyil, gözlənilən təsirdir.
Simptomlar
Qlükozuriyanın özü heç bir əlamət vermir. Qanda şəkər yüksək olduqda susuzluq, tez-tez və bol sidik ifrazı (o cümlədən gecə), ağız quruluğu, zəiflik, arıqlama müşahidə olunur. Şəkərli sidik mikroblar üçün əlverişli mühitdir, buna görə kandidoz və sidik yollarının infeksiyası tezləşir.
Diaqnostika
Sidikdə qlükoza ümumi sidik analizində və ya test-zolaqlarla tapılır. Sonra mütləq acqarına qanda qlükoza və qlikozilləşmiş hemoqlobin təyin edilir, şübhə olduqda oral qlükozatolerantlıq testi aparılır. Qanda şəkər normaldırsa, kanalcıqların zədələnməsini istisna etmək üçün böyrək funksiyası, elektrolitlər, fosfatlar və sidikdə zülal qiymətləndirilir.
Müalicə
Qlükozuriyanın özü deyil, onun səbəbi müalicə olunur. Diabetdə bu, endokrinoloqun təyinatı ilə şəkərsalıcı terapiyanın seçilməsi, qidalanma və fiziki aktivlikdir. Təcrid olunmuş irsi böyrək qlükozuriyası adətən müalicə tələb etmir, lakin dövri nəzarət lazımdır.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Sidikdə qlükoza güclü susuzluq, sürətli arıqlama, ürəkbulanma, qusma, qarın ağrısı, ağızdan aseton iyi, tez və dərin nəfəs və ya yuxululuqla müşayiət olunursa, bunlar diabetik ketoasidozun mümkün əlamətləridir. Belə halda təcili tibbi yardım (103) çağırın.
Əlaqəli terminlər
- Şəkərli diabet
- Qlükoza
- Ümumi sidik analizi
- Hiperqlikemiya
- Hestasion şəkərli diabet
- Ketonuriya
- Xroniki böyrək xəstəliyi
- Qlikozilləşmiş hemoqlobin
