Trombositopatiya

Trombositopatiya qanda trombositlərin kifayət qədər olduğu, lakin öz işlərini zəif yerinə yetirdiyi vəziyyətlər qrupudur: onlar damarın zədələnmiş divarına pis yapışır, bir-biri ilə zəif birləşir və ya laxtalanmanı işə salan maddələri ifraz etmir. Nəticədə kiçik damarlardan qanaxmalar adi haldan daha gec dayanır.

Səbəblər və risk amilləri

• irsi formalar: Qlansman trombasteniyası, Bernar–Sulye sindromu, qranul ehtiyatı xəstəlikləri və digər nadir variantlar; çox vaxt qohum nikahları ilə əlaqəli olur;
• qazanılmış formalar: asetilsalisil turşusu, qeyri-steroid iltihabəleyhinə vasitələr, klopidoqrel və digər antiaqreqantlar, bəzi antidepressantların qəbulu; xroniki böyrək çatışmazlığı (uremiya), qaraciyərin ağır xəstəlikləri, mieloproliferativ xəstəliklər, çoxsaylı mieloma, süni qan dövranı ilə aparılan əməliyyatlar.

Simptomlar

Trombositopatiya üçün “mikrosirkulyator” tipli qanaxma xarakterikdir: yüngül zərbədən göyərmələr, dəridə xırda nöqtəvari qansızmalar, tez-tez burun qanaxmaları, diş ətinin qanaması, bol və uzunsürən aybaşı, diş çəkildikdən və ya kəsiklərdən sonra uzun müddət davam edən qanaxma. Hemofiliyadan fərqli olaraq oynaqlara qansızmalar onun üçün tipik deyil.

Diaqnostika

Yaxmada trombositlərin ölçüsünün qiymətləndirilməsi ilə ümumi qan analizi, koaquloqramma (adətən normal olur), müxtəlif induktorlarla trombositlərin aqreqasiyasının müayinəsi, trombosit funksiyası analizatoru, reseptor qüsurlarını aşkar etmək üçün axın sitometriyası, genetik testlər. Oxşar mənzərə verən Villebrand xəstəliyi mütləq istisna edilir. Analizdən əvvəl həkimlə razılaşdırmaqla trombositlərə təsir edən preparatlar dayandırılır.

Müalicə

Qazanılmış formalarda səbəb aradan qaldırılır — preparat dayandırılır və ya dəyişdirilir, əsas xəstəlik müalicə olunur. Qanaxmanı dayandırmaq və qarşısını almaq üçün antifibrinolitiklər (traneksam turşusu), desmopressin, ağır qanaxmalarda və əməliyyatlardan əvvəl trombosit kütləsinin köçürülməsi, Qlansman trombasteniyasında isə rekombinant VIIa faktoru tətbiq edilir. Xəstələrə trombosit funksiyasını pisləşdirən dərmanlardan çəkinmək və diaqnoz barədə stomatoloq və cərrahlara məlumat vermək tövsiyə olunur. Müalicəni hematoloq təyin edir.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli

Burun və ya digər qanaxma 20–30 dəqiqədən çox dayanmırsa, qanlı qusma və ya qara nəcis əmələ gəlibsə, baş travmasından sonra şiddətli baş ağrısı varsa, başgicəllənmə və zəifliklə müşayiət olunan bol uşaqlıq qanaxması başlayıbsa, təcili tibbi yardım (103) çağırın.