Neyronspesifik enolaza NSE (Neyronspesifik enolaza, NSE…

Neyronspesifik enolaza sinir və neyroendokrin hüceyrələrə xas fermentdir və bu hüceyrələrdən inkişaf edən şişlərdə qanda artır. Analiz əsasən kiçikhüceyrəli ağciyər xərçəngi və neyroblastomada proqnoz və müalicəyə cavabı qiymətləndirmək üçün təyin olunur. Beyin zədələnməsinin dərinliyini göstərmək üçün də istifadə edilir.

Biomaterial: Qan zərdabı
Nəticə hazır olur: 1 iş günü
Ac qarına: Bəli
Qiymət: 25 AZN

Yayımlanma tarixi: 22.09.2026 Yenilənmə tarixi: 05.10.2026

Onlayn

Həkim-koordinatorun pulsuz konsultasiyası

müayinə və prosedurlara hazırlıq barədə

Müayinə və ya prosedur keçirməyi planlaşdırırsınız?

Həkim-koordinatorumuz hazırlığı, prosedurun necə keçdiyini, göstəriş və əks göstərişləri izah edəcək, suallarınızı cavablandıracaq.

Pulsuz konsultasiyaya yazılın — operator sizin üçün əlverişli zəng vaxtını seçəcək.

Sinonimlər

NSE
qamma-enolaza
enolaza-2

Müayinənin təsviri

Enolaza karbohidratların parçalanmasında iştirak edən fermentdir: bu proses zamanı hüceyrənin yaşaması üçün lazım olan enerji ayrılır. Ferment bütün hüceyrələrdə var, lakin müxtəlif toxumalarda onun müxtəlif formaları işləyir. Neyronspesifik enolaza (NSE) sinir hüceyrələrinə, həmçinin sinir toxuması ilə eyni mənşəli neyroendokrin hüceyrələrə xasdır. Bu hüceyrələr böyrəküstü vəzlərin beyin maddəsində, qalxanabənzər vəzdə, bağırsaqda və digər orqanlarda olur.

Bədxassəli şiş sürətlə böyüyür və çox enerji tələb edir, ona görə şiş hüceyrələri enolazanı dəfələrlə çox hasil edir. Fermentin böyük hissəsi qana keçir. NSE bu şişlərdə artır:

kiçikhüceyrəli ağciyər xərçəngi – burada marker ən çox proqnozu və müalicəyə cavabı qiymətləndirmək üçün istifadə olunur;
neyroblastoma – əsasən 2 yaşa qədər uşaqlarda rast gəlinən, katexolaminlər də hasil edən sürətlə böyüyən şiş;
qalxanabənzər vəzin medullyar karsinoması;
feoxromositoma – böyrəküstü vəzin şişi;
APUD sisteminin şişləri – insulinoma, qlükaqonoma, qastrinoma və digər neyroendokrin şişlər.

Kiçikhüceyrəli olmayan ağciyər xərçəngində hüceyrələrin neyroendokrin aktivliyi olmur, ona görə NSE adətən normal qalır. Bu fərq ağciyərdə tapılan şişin növünü ayırmağa kömək edir.

NSE yalnız şiş markeri deyil. Neyronlar dağılanda ferment qana keçir, ona görə kəllə-beyin travması, beyinə qansızma, işemik insult və ürəyin dayanmasından sonra beyin zədəsi zamanı da artır. Bu halda səviyyə zədənin dərinliyi ilə düz mütənasibdir.

Göstərici qan zərdabında immunokimyəvi üsulla ölçülür.

Göstərişlər

Həkim NSE analizini neyroendokrin şişə işarə edən əlamətlər olanda təyin edir:

kiçikhüceyrəli ağciyər xərçəngi – öskürək, bəlğəmdə qan, arıqlama, səbəbsiz subfebril hərarət, güclü zəiflik. Bu şiş hormon da hasil edə bilir: ödemlər, sidiyin azalması və qanda natriumun düşməsi, üzdə və qarında piy toplanması, dəridə çəhrayı zolaqlar, əzələ zəifliyi, sümük ağrıları ilə özünü göstərə bilər. Bəzən çiyin, bud və bel əzələlərində zəiflik (Lambert–İton sindromu) olur;
feoxromositoma – tutmalarla qalxan arterial təzyiq, güclü tərləmə, qorxu, əsəbilik;
qalxanabənzər vəzin medullyar karsinoması – boyunda asimmetriya, ağrısız böyümüş boyun və çənəaltı limfa düyünləri, uzun sürən ishal;
APUD sisteminin şişləri – insulin, qlükaqon, qastrin səviyyəsinin artması;
neyroblastoma – uşaqda arıqlama, iştahsızlıq, ishal, sümük və oynaq ağrıları, ürəkbulanma, qarın ağrısı.

Analiz həmçinin bu hallarda verilir:

şiş əleyhinə müalicənin effektinə nəzarət və residivin aşkarlanması;
yaxın qohumlarda bir neçə vəzdə neyroendokrin şiş (MEN sindromu) olub;
travma, insult və ya ürək dayanmasından sonra beyin toxumasının zədə dərəcəsi qiymətləndirilməlidir.

Hansı xəstəliklərdə təyin olunur

Müayinənin aparılması

Hazırlıq 6–8 saat

Qanı ac qarına verin, 2–3 gün ağır fiziki yükdən çəkinin.
Analizin götürülməsi 5 dəqiqə

Laborant dirsək venasından ehtiyatla qan götürür ki, hemoliz olmasın.
Nəticə 1 iş günü

Nəticənin mənasını sizi müalicə edən həkim izah edəcək.

Müayinəyə hazırlıq

2–3 gün əvvəldən intensiv fiziki yükdən çəkinin.
Bir gün əvvəl yağlı yemək yeməyin.
Qanı ac qarına verin: son yeməkdən sonra 6–8 saat keçməlidir, qazsız təmiz su içmək olar.
Yarım saat əvvəl siqaret çəkməyin.

Analiz necə götürülür

Qan prosedur otağında dirsək venasından nazik iynə ilə götürülür. Proses qısa çəkir, yalnız iynə batırılanda yüngül sancı hiss olunur. Bu analiz üçün qanı ehtiyatla götürmək və tez emal etmək xüsusilə vacibdir: eritrositlər dağılanda (hemoliz) onlardan çıxan enolaza nəticəni süni yüksəldir.

Nəticəyə nə təsir edə bilər

NSE qanda hüceyrələr dağıldıqda ayrılan ferment olduğundan nümunənin düzgünlüyü xüsusilə vacibdir.

Eritrositlərdə də NSE var, buna görə hemoliz nəticəni yalançı yüksəldir; nümunə yumşaq götürülməli və tez ayrılmalıdır.
Qan götürüldükdən sonra zərdabın uzun müddət laxtadan ayrılmaması göstəricini artırır.
Beyin və sinir sisteminin zədələnməsi, insult və qıcolma NSE-ni yüksəldə bilər.
Ağciyərin xoşxassəli xəstəlikləri və böyrək çatışmazlığı da təsir edir.
Biotin (B7 vitamini) yüksək dozada qəbul edildikdə immunoloji üsulla aparılan analizin nəticəsini təhrif edə bilər; bunu laboratoriyaya əvvəlcədən bildirin.
Referens (norma) hədləri laboratoriyadan və istifadə olunan üsuldan asılı olaraq fərqlənir, ona görə nəticələri eyni laboratoriyada müqayisə etmək daha düzgündür.

Müntəzəm qəbul etdiyiniz dərmanlar və vitaminlər barədə həkimə məlumat verin. Analizin yekun şərhi həkim tərəfindən şikayətlər və digər müayinələrlə birlikdə verilir.

Referens dəyərlər

Göstərici	Qrup	Referens dəyər	Vahid
NSE	Yetkinlər	0–16,3	nq/ml

Dəyərlər laboratoriyanın istifadə etdiyi metoddan asılıdır, ona görə nəticənizi analiz blankında göstərilən intervalla müqayisə edin.

Nəticənin yozulması

Normadan yüksək NSE bu vəziyyətlərlə bağlı ola bilər:

bədxassəli şişlər – kiçikhüceyrəli ağciyər xərçəngi, feoxromositoma, neyroblastoma, qalxanabənzər vəzin medullyar karsinoması, APUD sistemi şişləri, MEN sindromu;
travma, insult və ya işemiya nəticəsində beyin toxumasının zədələnməsi;
autoimmun xəstəliklər, məsələn sistem sklerodermiya;
ağciyərin xoşxassəli xəstəlikləri və vərəmi;
böyrək funksiyasının pozulması.

Yüksəlmənin dərəcəsi önəmlidir: bədxassəli şişlərdə NSE adətən bir neçə dəfə artır, şişlə bağlı olmayan səbəblərdə isə norma azca aşılır. Müalicədən sonra göstəricinin azalması şiş hüceyrələrinin məhv olduğunu və müalicənin işlədiyini göstərir. Diaqnozu yalnız həkim, digər müayinələrlə birlikdə qoyur.

Nəticə normadan kənar olduqda həkim ümumi və biokimyəvi qan analizi, Cyfra 21-1, qastrin, insulin, metanefrinlər, kalsitonin, həmçinin görüntüləmə müayinələri təyin edə bilər.

Yadda saxla!

NSE eritrositlərdə də var, ona görə hemolizli nümunə yalançı yüksək nəticə verə bilər. Gözlənilmədən yüksək rəqəm alınıbsa və şikayət yoxdursa, həkim adətən əvvəlcə analizi təkrarlamağı tövsiyə edir.

Hemolitik anemiya, son vaxtlar keçirdiyiniz baş travması və ya böyrək xəstəliyi barədə həkimə deyin.
Uşaqda neyroblastomadan şübhə varsa, NSE adətən sidikdə katexolamin metabolitləri ilə birlikdə yoxlanılır.

Qiymət cədvəli

₼ Necə qənaət etmək olar? % Diskont Proqramı

Neyronspesifik enolaza NSE (Neyronspesifik enolaza, NSE, Qamma-enolaza, Enolaza-2, Neuron-specific enolase) 25 AZN

* Klinika rəhbərliyi saytda yerləşdirilmiş qiymət siyahısının vaxtında yenilənməsi üçün bütün tədbirləri görür, lakin mümkün anlaşılmazlıqların qarşısını almaq üçün xidmətlərin dəyərini qeydiyyat şöbəsində dəqiqləşdirməyi tövsiyə edirik. Yerləşdirilmiş qiymətlər ictimai oferta deyildir. Tibbi xidmətlər müqavilə əsasında göstərilir.

Suallar və cavablar

Xeyr. Göstərici insult, baş travması, ağciyər xəstəlikləri, böyrək çatışmazlığı və nümunənin hemolizi zamanı da arta bilər. Şişlərdə adətən norma bir neçə dəfə aşılır, ona görə həkim həm rəqəmə, həm də şikayətlərə baxır.

Bəli. Neyroblastoma kiçik uşaqlarda ən çox rast gəlinən şişlərdən biridir və NSE onun diaqnostikasında və müalicəyə nəzarətdə istifadə olunur. Uşaq üçün hazırlıq qaydalarını pediatr və ya onkoloqla dəqiqləşdirin.

Sinir hüceyrələri məhv olanda NSE qana keçir. Onun səviyyəsi beyin zədəsinin nə qədər geniş olduğunu təxmini qiymətləndirməyə və sağalma proqnozunu müəyyən etməyə kömək edir.

Laboratoriya həkimləri

👶

Quliyeva Ceyhunə

Staj: 17 il

Laboratoriya həkimi

🇦🇿 🇷🇺 🇬🇧

👶

Əliyeva Şəfa Yunis qızı

Staj: 23 il Rəylər: 1

Dermatoloq Mikoloq Trixoloq Veneroloq

🇦🇿 🇷🇺

👶

Abbasova Ülviyyə Nazim qızı

Staj: 12 il

USM həkimi (USD həkimi)