Onurğa kanalının dekompressiyası onurğa beynini və sinir köklərini sıxan toxumaların — disk yırtığının, qalınlaşmış bağların, sümük çıxıntılarının — cərrahi yolla aradan qaldırılmasıdır. Əməliyyat beldə və ayaqda ağrını, keyiməni və zəifliyi azaldır, sinirlərin daha çox zədələnməsinin qarşısını alır. Mümkün olduqda mikroskop və ya endoskop nəzarəti altında kiçik kəsikdən, ümumi narkozla aparılır.
- Giriş
- Açıq
- Anesteziya
- Ümumi
- Müddət
- 1–3 saat
- Stasionarda
- 2–5 gün
- Bərpa
- 4–6 həftə
- Qiymət
- 5 000 AZN
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Onlayn
Həkim-koordinatorun pulsuz konsultasiyası
müayinə və prosedurlara hazırlıq barədə
Müayinə və ya prosedur keçirməyi planlaşdırırsınız?
Həkim-koordinatorumuz hazırlığı, prosedurun necə keçdiyini, göstəriş və əks göstərişləri izah edəcək, suallarınızı cavablandıracaq.
Pulsuz konsultasiyaya yazılın — operator sizin üçün əlverişli zəng vaxtını seçəcək.
Sinonimlər
- mikrodekompressiya
- onurğa kanalının mikrocərrahi dekompressiyası
- laminektomiya
- hemilaminektomiya
- foraminotomiya
- spinal dekompressiya
Əməliyyatın təsviri
Onurğa kanalı fəqərələrin içərisindən keçən borudur, onda onurğa beyni və ondan ayrılan sinir kökləri yerləşir. Disk yırtığı, sarı bağın qalınlaşması, oynaqlarda sümük çıxıntıları, fəqərənin sürüşməsi və ya sınığı kanalı daralda bilər. Sıxılan sinir ağrı, keyimə, ətraflarda zəiflik, ağır hallarda isə sidik və nəcis ifrazının pozulması ilə özünü göstərir. Bel nahiyəsində stenozu olan insanlar çox vaxt bir neçə yüz metr yeriyəndən sonra ayaqlarda ağrı və ağırlıq səbəbindən dayanmalı olurlar.
Dekompressiyanın məqsədi sinirlərə yer açmaqdır: cərrah sıxılmanın mənbəyini götürür, onurğanın dayaq strukturlarını isə mümkün qədər saxlayır.
Əməliyyatın variantları:
- Mikrodekompressiya — kiçik kəsikdən, əməliyyat mikroskopu və ya endoskop nəzarəti altında aparılır, toxumalar az zədələnir;
- Klassik (açıq) dekompressiya — daha geniş kəsikdən aparılır; ifadəli stenozda, bitişməmiş sınıqlarda və qeyri-stabillikdə lazım olur, bəzən implantlar və vintlərlə fiksasiya ilə tamamlanır.
Klinik vəziyyət imkan verirsə, adətən mikrodekompressiyaya üstünlük verilir. Üsulu neyrocərrah MRT və ya KT nəticələrinə görə seçir.
Əməliyyatın nəticəsi
Sinirlər azad edildikdən sonra ayağa yayılan ağrı çox vaxt elə ilk günlərdə xeyli azalır. Keyimə və soyuqluq hissi, yeriş məsafəsi, bəzən sidik ifrazı və cinsi funksiya da yaxşılaşa bilər. Bel ağrısı isə həmişə tam keçmir, çünki onun başqa səbəbləri də ola bilər.
Nəticə sinirin nə qədər uzun müddət sıxıldığından asılıdır: uzun sürmüş sıxılmada zəiflik və keyimə tam bərpa olunmaya bilər. Sinirlər aylarla yavaş bərpa olunur. Nəzarət baxışlarında neyrocərrah nevroloji statusu, lazım olduqda isə rentgen və ya MRT ilə nəticəni yoxlayır.
Üstünlüklər
Klassik açıq əməliyyatla müqayisədə mikrodekompressiya sinirləri kiçik girişdən azad etməyə imkan verir.
-
Kiçik kəsik
Mikrocərrahi alətlər kiçik kəsikdən yeridilir, sağlam toxumalar az zədələnir.
-
Böyüdülmüş nəzarət
Əməliyyat sahəsi böyüdülmüş şəkildə görünür və cərrah sinirlərin yanında dəqiq işləyir.
-
Daha tez bərpa
Bir neçə saatdan sonra gəzməyə icazə verilir, evə adətən 2–3-cü gün yazılırsınız.
Göstərişlər
Əməliyyat sinir sıxılması aşağıdakı hallarda tövsiyə olunur:
- konservativ müalicəyə baxmayaraq 6–12 həftə davam edən, ayağa və ya qola yayılan ağrı;
- yeriş məsafəsinin azalması — bir neçə yüz metrdən sonra ayaqlarda ağrı və ağırlıq səbəbindən dayanmaq;
- ətrafda artan zəiflik, hissiyatın itməsi;
- sidik və ya nəcis ifrazının pozulması, aralıq nahiyəsində keyimə — təcili göstəriş;
- ifadəli stenoz, fəqərənin sürüşməsi, qeyri-stabillik və ya bitişməmiş sınıq.
Mikrodekompressiya yüngül və orta dərəcəli daralmada, klassik dekompressiya isə ifadəli stenozda və qeyri-stabillikdə seçilir.
Alternativlər və üsulun seçimi
Sinir sıxılmasının hamısı dərhal əməliyyat tələb etmir. Əvvəlcə iltihab əleyhinə və ağrıkəsici dərmanlar, fizioterapiya, ayrıca məşqlər, qısa müddətli istirahət, bəzən sinir köklərinin ətrafına dərman yeridilməsi (blokada) sınanır. Cərrahi variantlar sıxılmanın səbəbinə uyğun seçilir: kiçik kəsikli mikrodekompressiya, endoskopik üsul, geniş klassik əməliyyat, qeyri-stabillik olduqda isə onurğanın vintlərlə bərkidilməsi. Ağır, sürətlə artan şikayətlərdə vaxt itirmək olmaz.
Müalicə üsulunu cərrah fərdi seçir. Diaqnoz, sıxılmanın səbəbi, səviyyəsi və uzunluğu, onurğanın stabilliyi, yaşınız, yanaşı xəstəliklər və əvvəlki əməliyyatlar mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bütün variantlar sizinlə müzakirə edilir və istəyiniz nəzərə alınır.
Əks göstərişlər
Əməliyyat ümumi narkoz altında aparıldığı üçün həm ümumi, həm də bu müdaxiləyə xas əks göstərişlər nəzərə alınır.
Mütləq əks göstərişlər
- ürək, ağciyər, böyrək və ya qaraciyər xəstəliklərinin dekompensasiyası;
- ümumi narkozun mümkün olmaması;
- kəskin infeksiyalar, əməliyyat nahiyəsində dəri infeksiyası;
- qanın laxtalanmasının korreksiya olunmayan pozğunluqları.
Nisbi əks göstərişlər
- şikayətlərin MRT-də görünən dəyişikliklərə uyğun gəlməməsi — əvvəlcə əlavə müayinə aparılır;
- ağır osteoporoz — fiksasiya tələb olunduqda risk artır;
- nəzarətsiz şəkərli diabet, ağır piylənmə;
- qanı durulaşdıran dərmanların qəbulu;
- hamiləlik.
Əməliyyat barədə son qərarı neyrocərrah baxış və müayinələrin nəticələrinə görə verir.
Mümkün risklər və ağırlaşmalar
Əməliyyatın və anesteziyanın hər biri müəyyən risk gətirir. Hazırlıq mərhələsi və diqqətli izləmə bu riskləri azaltmağa yönəlib. Aşağıdakı ağırlaşmalar mümkündür, lakin hər xəstədə rast gəlinmir.
- qanaxma
- onurğa beynini örtən qişanın zədələnməsi, beyin-onurğa mayesinin sızması
- əməliyyat sahəsində qan yığılması (hematoma) və sinirin təkrar sıxılması
- sinir kökünün zədələnməsi, keyimə və ya zəiflik — çox nadir
- ağrının qalması və ya təkrarlanması, sinirin sağalması aylarla çəkə bilər
- əməliyyat sahəsində çapıq toxuması, onurğanın qeyri-sabitliyi
- dərin yara infeksiyası
- ayaq venalarında tromb əmələ gəlməsi
- anesteziyaya qarşı reaksiya
Ağırlaşma ehtimalını artıra bilən amillər: siqaret, artıq çəki, şəkərli diabet, osteoporoz, ürək və ağciyər xəstəlikləri, yaş. Onlar müayinə zamanı aydınlaşdırılır.
Əməliyyatın aparılması
-
Hazırlıq 3–7 gün
Onurğanın MRT-si, analizlər, EKQ, rentgen və anestezioloq baxışı tələb olunur.
-
Əməliyyat 1–3 saat
Ümumi narkoz altında, mikroskop və ya endoskop nəzarəti ilə aparılır.
-
Bərpa 4–6 həftə
Bir neçə saatdan sonra gəzirsiniz, evə adətən 2–3-cü gün yazılırsınız.
Əməliyyata hazırlıq
Konsultasiyada neyrocərrah nevroloji statusu yoxlayır, şikayətləri görüntü nəticələri ilə tutuşdurur və əməliyyatın həcmini planlaşdırır. Adətən bunlar tələb olunur:
- onurğanın MRT-si, lazım olduqda KT və funksional rentgen şəkilləri;
- qanın ümumi və biokimyəvi analizi, koaquloqramma, qan qrupu;
- sidiyin ümumi analizi, HİV, hepatitlər və sifilisə testlər;
- EKQ, döş qəfəsinin rentgenoqrafiyası;
- terapevt və anestezioloq baxışı.
Əməliyyatdan 8 saat əvvəl yemək, 2 saat əvvəl su içmək olmaz. Qanı durulaşdıran və şəkər salan dərmanların qəbulunu həkimlə razılaşdırın. Siqareti əvvəlcədən tərgitmək sağalmanı yaxşılaşdırır. Özünüzlə MRT disklərini və rəylərini, rahat geyim və ayaqqabı götürün.
Əməliyyat necə aparılır
- Anesteziya. Əməliyyat ümumi narkoz altında, siz qarın üstə uzanmış vəziyyətdə aparılır.
- Səviyyənin təyini. Rentgen nəzarəti ilə lazımi fəqərə dəqiq müəyyən edilir.
- Giriş. Mikrodekompressiyada 2–4 sm-lik kəsik edilir, əzələlər kəsilmədən aralanır. Klassik əməliyyatda kəsik daha uzundur.
- Dekompressiya. Mikroskop və ya endoskop altında cərrah fəqərə qövsünün bir hissəsini, qalınlaşmış bağı, sümük çıxıntılarını və ya disk yırtığını götürür, sinir köklərini azad edir.
- Fiksasiya (lazım olduqda). Qeyri-stabillikdə onurğa vintlər və fəqərəarası implantlarla bərkidilir.
- Tamamlama. Yara qatlarla tikilir, steril sarğı qoyulur.
Mikrodekompressiya təxminən 1 saat, klassik əməliyyat və fiksasiya isə daha uzun çəkir.
Stasionarda qalma
Adətən 2–5 gün stasionarda qalırsınız; bu, təxmini müddətdir. Əməliyyat ümumi anesteziya altında aparılır. Ayıldıqdan sonra ayaqların hərəkəti, hissiyyatı, sidik funksiyası, təzyiq və ağrı yoxlanılır. Yarada drenaj borusu qala bilər, onu bir-iki gündən sonra çıxarırlar. Ağrıkəsici müntəzəm verilir, infeksiya və trombun qarşısını almaq üçün tədbirlər görülür.
Əməliyyatdan sonra çox vaxt ilk gün fizioterapevt sizi qaldırır, düzgün oturub-durmağı və hərəkət qaydalarını öyrədir. Qidalanma tədricən bərpa olunur. Ağrı nəzarətdədirsə, yeriyə bilirsinizsə və ayaqlarda yeni zəiflik yoxdursa, evə buraxılırsınız. Çıxarkən yaraya qulluq, onurğaya yük məhdudiyyətləri və nəzarətə gəlmə vaxtı barədə yazılı tövsiyələr verilir.
Bərpa dövrü
Mikrodekompressiyadan 2–3 saat sonra palatada gəzməyə icazə verilir, evə adətən 2–3-cü gün yazılırsınız. Klassik dekompressiyadan və fiksasiyadan sonra stasionarda qalma və bərpa daha uzun çəkir. Ofis işinə adətən 2–4 həftədən sonra qayıdılır.
- ilk 2–4 həftə uzun müddət oturmayın, gün ərzində tez-tez gəzin;
- 1 ay ərzində ağır əşya qaldırmayın və ağır fiziki işdən çəkinin;
- 4–6 həftə əyilmə və bədəni burma hərəkətlərindən çəkinin;
- həkimin icazəsi ilə müalicəvi bədən tərbiyəsi, fizioterapiya və masaj kursuna başlayın;
- tikişlər 10–14 gündən sonra götürülür.
Ayaqlarda artan zəiflik, sidik saxlaya bilməmə, yüksək hərarət və ya yaradan axıntı olarsa, dərhal həkimə müraciət edin.
Yadda saxla!
Əməliyyat sıxılmanı aradan qaldırır, lakin onurğadakı yaşa bağlı dəyişiklikləri dayandırmır. Əzələ korsetini gücləndirən müntəzəm məşqlər, normal çəki və düzgün ağırlıq qaldırma vərdişləri yeni problemlərin qarşısını almağa kömək edir.
- Ayaqlarda qəfil zəiflik, aralıq nahiyəsində keyimə və ya sidik saxlamamazlıq olarsa, dərhal həkimə müraciət edin.
- Ağrı əməliyyatdan sonra əvvəlki kimi qayıdarsa, nəzarət MRT-si barədə neyrocərrahla danışın.
- İlk aylarda keyimənin tam keçməməsi normaldır — sinirlər yavaş bərpa olunur.
Qiymət cədvəli
- Onurğa kanalının dekompressiyası 5 000 AZN
* Klinika rəhbərliyi saytda yerləşdirilmiş qiymət siyahısının vaxtında yenilənməsi üçün bütün tədbirləri görür, lakin mümkün anlaşılmazlıqların qarşısını almaq üçün xidmətlərin dəyərini qeydiyyat şöbəsində dəqiqləşdirməyi tövsiyə edirik. Yerləşdirilmiş qiymətlər ictimai oferta deyildir. Tibbi xidmətlər müqavilə əsasında göstərilir.
Suallar və cavablar
Ayağa və ya qola yayılan sinir ağrısı çox vaxt əməliyyatdan dərhal sonra xeyli azalır. Bel nahiyəsində kəsik ağrısı isə bir neçə həftə davam edə bilər. Onurğadakı başqa dəyişikliklərlə bağlı xroniki bel ağrısı tam keçməyə bilər.
Mikrodekompressiyadan bir neçə saat sonra palatada ayağa qalxmaq və gəzmək olar. Fiksasiyalı əməliyyatlarda ilk addımlar adətən ertəsi gün atılır. Gəzinti bərpanın vacib hissəsidir, məsafəni günbəgün artırın.
Bəli, eyni və ya qonşu səviyyədə təkrar sıxılma mümkündür, xüsusilə ağır fiziki iş və artıq çəki olduqda. Bu risk bel əzələlərini gücləndirməklə və düzgün yüklənmə rejimi ilə azalır. Şikayətlər qayıdarsa, neyrocərraha müraciət edin.
Planlı dekompressiya adətən doğuşdan sonraya saxlanılır. Ayaqlarda artan zəiflik və ya çanaq orqanlarının pozulması kimi təcili hallarda qərarı neyrocərrah, nevroloq və mama-ginekoloq birlikdə qəbul edir.
Əməliyyat barədə cərrahla məsləhətləşin
Planlı əməliyyata hazırlaşırsınızsa, cərrahın pulsuz konsultasiyasına yazılın: müalicə üsulu, hazırlıq, stasionarda qalma və bərpa barədə bütün suallarınızı cavablandıraq.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
