İPV testi: uşaqlıq boynu xərçənginin qarşısını necə almaq olar?

İPV cinsi yolla ötürülən çox geniş yayılmış virusdur. Bir çox insan virusla yoluxur və bundan xəbərsiz olur. Viruslar çoxlu tiplərdən ibarətdir və onlar iki qrupa bölünür: yüksək onkogen riskli tiplər və aşağı riskli tiplər. Yüksək riskli tiplərin bir neçəsi uşaqlıq boynu xərçənginin yaranması ilə əlaqələndirilir. Aşağı riskli tiplər isə kondiloma, ziyil və papillomaların böyüməsini provokasiya edir.

Yoluxma xərçən demək deyil. Əksər hallarda orqanizmin immun sistemi virusla özü mübarizə aparır və virus müəyyən müddətdən sonra aşkarlanmaz hala gəlir. Problem virus orqanizmdə uzun müddət qaldıqda yaranır.

Cinsi həyat sürən hər bir qadının İPV ilə təmasda olma riski var. Bir qayda olaraq, immun sistemi virusla uğurla mübarizə aparır, necə ki, soyuqdəymə və ya qripə səbəb olan viruslar orqanizmdən spontan şəkildə uzaqlaşdırılır. Bu baş vermirsə, virus uşaqlıq boynu hüceyrələrində dəyişikliklərə səbəb ola bilər. Vaxtında müalicə olunmadıqda bu dəyişikliklər illər ərzində xərçənginə çevrilə bilər.

• cinsi həyata erkən başlama və çoxlu cinsi partnyor;
• virusun uzun müddət orqanizmdə qalması;
• siqaret və immunitetin zəifləməsi;
• cinsi yolla ötürülən digər infeksiyalar;
• müntəzəm skrininqdən keçməmək.

Yüksək riskli İPV tipi ilə davamlı yoluxma uşaqlıq boynu xərçənginin inkişafı üçün əsas risk amilidir. Buna görə İPV-nin aşkarlanması profilaktikada böyük əhəmiyyət daşıyır.

PAP yaxması uşaqlıq boynunda hüceyrə dəyişikliklərinin erkən aşkarlanması üçün müayinədir. Test uşaqlıq boynundan götürülmüş az miqdarda hüceyrənin köməyi ilə aparılır. Götürülmüş hüceyrələr şüşə üzərinə çəkilir və ya maye mühitə salınır, sonra laboratoriyada mikroskop altında anormal hüceyrələrin olub-olmaması baxımından müayinə edilir.

Anormal hüceyrələr aşkar edildikdə diaqnozu dəqiqləşdirmək üçün kolposkopiya aparılır. Bu, uşaqlıq boynunun xüsusi cihazla, böyüdülmüş şəkildə müayinəsidir. Lazım olduqda biopsiya götürülür. PAP yaxması vacib üsuldur, lakin hər bir ilkin dəyişikliyi aşkarlamaya bilər. Buna görə tədqiqatçılar əlavə üsul kimi İPV testini işləyib hazırlayıblar.

İPV DNT testi uşaqlıq boynu hüceyrələrində yüksək onkogen riskli virus tiplərinin genetik materialını aşkarlayır. Test hüceyrə dəyişiklikləri hələ görünməmişdən əvvəl virusun olub-olmadığını müəyyən etməyə imkan verir. Bununla da artmış risk qrupundakı qadınları xeyli tez müəyyən etmək mümkün olur.

İPV testinin müsbət nəticəsi xərçəng və ya xərçəngönü dəyişikliklərin olması demək deyil. O, yalnız mümkün riskə işarə edir və həkimə sizi daha diqqətlə izləmək imkanı verir. Belə hallarda əlavə müayinələr (PAP yaxması, kolposkopiya) təyin oluna bilər. Testin mənfi nəticəsi isə uşaqlıq boynu xərçənginə tutulma riskinin çox aşağı olduğunu göstərir.

İPV testi üçün nümunə PAP yaxmasında olduğu kimi, uşaqlıq boynundan xüsusi fırça ilə hüceyrələrin sürtülməklə götürülməsi yolu ilə alınır. Müayinə ginekoloji kreslo üzərində aparılır, qısa çəkir və ağrısızdır. Sonra nümunə analiz üçün laboratoriyaya göndərilir.

1. Məsləhət. Həkim sizinlə şikayətlər, əvvəlki müayinələr və cinsi həyat barədə danışır.
2. Müayinə. Ginekoloji güzgü ilə uşaqlıq boynu görüntülənir.
3. Nümunə götürülməsi. Fırça ilə uşaqlıq boynundan hüceyrələr götürülür.
4. Laboratoriya analizi. Nümunə PAP və İPV üsulları ilə müayinə edilir.
5. Nəticənin şərhi. Həkim nəticəni izah edir və növbəti addımı planlaşdırır.

Nümunənin keyfiyyətli olması üçün müayinədən əvvəl bir neçə qayda vacibdir:

• müayinəni menstruasiya dövründən kənarda, adətən siklin ortalarında etdirin;
• müayinədən 1–2 gün əvvəl cinsi əlaqədən, vaginal duş və vaginal dərmanlardan çəkinin;
• həkimə qəbul etdiyiniz dərmanlar və hamiləlik barədə bildirin;
• iltihab və ya infeksiya əlamətləri varsa, əvvəlcə müalicə aparılır.

Cinsi həyat sürən qadınlar uşaqlıq boynu xərçənginin skrininqindən müntəzəm keçməlidirlər. Müayinənin başlanğıc yaşı, tezliyi və kombinasiyası həkim tərəfindən fərdi müəyyən edilir. Əksər tövsiyələrdə orta yaşlı qadınlar üçün PAP yaxması ilə İPV testinin birgə aparılması daha etibarlı üsul kimi qəbul olunur. Belə kombinasiya mənfi nəticələrin daha etibarlı olmasına imkan verir və müayinələr arasındakı intervalı uzada bilər.

İPV-yə qarşı peyvənd mövcuddur, o, bəzi yüksək riskli tiplərə qarşı qoruyur. Peyvəndlənmiş qadınlar da skrininqdən keçməlidirlər, çünki peyvənd bütün tiplərə qarşı qorumur.

PAP yaxması və ya İPV testi anormal nəticə verərsə, növbəti addım kolposkopiyadır. Bu müayinədə həkim uşaqlıq boynuna xüsusi optik cihazla baxır və böyüdülmüş görüntüdə şübhəli sahələri aşkarlayır. Uşaqlıq boynuna sirkə turşusu və ya yod məhlulu çəkilir ki, dəyişmiş toxuma daha yaxşı seçilsin. Lazım olarsa, həmin sahədən kiçik toxuma parçası götürülür, yəni biopsiya aparılır.

Biopsiyanın nəticəsi dəyişikliyin dərəcəsini göstərir. Yüngül dəyişikliklər çox vaxt öz-özünə keçir və yalnız müşahidə tələb edir. Orta və ağır dəyişikliklər üçün müalicə təklif olunur: dəyişmiş toxumanın lazer, elektrik cərəyanı və ya konizasiya yolu ilə kənarlaşdırılması. Müalicənin seçimini həkim yaşdan, hamiləlik planlarından və dəyişikliyin xarakterindən asılı olaraq müəyyən edir.

Uşaqlıq boynu xərçənginin profilaktikası bir neçə tədbirdən ibarətdir və onlar bir-birini tamamlayır:

• İPV-yə qarşı peyvənd, ideal olaraq cinsi həyata başlamazdan əvvəl;
• müntəzəm skrininq: PAP yaxması və İPV testi həkimin tövsiyə etdiyi tezlikdə;
• qorunma vasitələrindən istifadə, bu İPV yoluxma riskini azaldır, lakin tam aradan qaldırmır;
• siqaretdən imtina, çünki siqaret virusla mübarizəni çətinləşdirir;
• cinsi yolla ötürülən infeksiyaların vaxtında müalicəsi;
• ginekoloq nəzarətində olmaq və ginekoloji şikayətləri gecikdirməmək.

Uşaqlıq boynu xərçəngi vaxtında aşkarlanarsa, müalicə nəticələri xeyli yaxşı olur. Buna görə müayinədən çəkinməyin.