CO2 ilə kolonoskopiya — bağırsağın müayinəsi informativ və təhlükəsizdir

Kolonoskopiya zamanı yoğun bağırsağın mənfəzinə insuflyasiya qazı verilir. Bu qaz bağırsağın divarlarını bir qədər açır, selikli qişanın qatlarını düzəldir və videokamera üçün görüntünü yaxşılaşdırır. Nəticədə həkim bağırsaq divarını daha dəqiq qiymətləndirə bilir.

Ənənəvi olaraq insuflyasiya üçün otaq havasından istifadə olunur. Havanın əsas tərkib hissəsi azotdur və o, bağırsaqdan çətin sorulur. Buna görə bəzi pasiyentlərdə prosedurdan sonra qarında köp, gərginlik və ağrılı hisslər uzun müddət davam edə bilər.

İkinci variant karbon qazı (CO₂) ilə kolonoskopiyadır. Bu üsul təbabətdə kifayət qədər geniş tətbiq olunur və pasiyent üçün bir sıra üstünlüklərə malikdir.

CO₂ ilə kolonoskopiya pasiyentlər üçün daha rahat sayılır. Bunun səbəbi karbon qazının bağırsaq divarından azotla müqayisədə xeyli sürətlə sorulması və tənəffüs yolu ilə orqanizmdən asanlıqla xaric olmasıdır. Bağırsaq mənfəzindəki təzyiq tez azalır, qarında köp və ağırlıq hissi nisbətən az ifadə olunur.

İkinci fərq bağırsağın mikroflorasına təsirlə bağlıdır. Bağırsaqda faydalı bakteriyaların tarazlığı həzm və ümumi sağlamlıq üçün vacibdir. CO₂ qısa müddətdə sorulduğu üçün bu tarazlığa təsirin az olması gözlənilir və müayinədən sonra bağırsağın fəaliyyəti daha tez normallaşa bilər.

Aşağıdakı cədvəl hava və CO₂ ilə kolonoskopiya arasındakı əsas fərqləri ümumi şəkildə göstərir.

Kolonoskopiya həm planlı profilaktik müayinə, həm də simptomlar olduqda diaqnostik üsul kimi təyin olunur. Aşağıdakı hallarda həkim bu müayinəni tövsiyə edə bilər:

• nəcisdə qan, selik və ya irin qarışığı;
• davamlı qəbizlik, ishal və ya bağırsağın işində izah olunmayan dəyişiklik;
• qarında təkrarlanan ağrı və ya köp;
• səbəbsiz arıqlama və ya anemiya;
• ailədə yoğun bağırsaq xərçəngi və ya polip tarixçəsi;
• müəyyən yaşdan sonra profilaktik skrininq;
• əvvəl polip götürülübsə, nəzarət müayinəsi.

Müayinənin zamanını və tezliyini həkim fərdi risklərə görə müəyyən edir.

Kolonoskopiya bəzi hallarda aparılmır və ya təxirə salınır. Qərarı yalnız həkim verir.

• bağırsağın kəskin iltihabi xəstəliklərinin ağır kəskinləşməsi;
• bağırsağın deşilməsi və ya şübhəsi, peritonit;
• ürək, ağciyər və ya digər orqanların ağır dekompensasiya vəziyyəti;
• hamiləliyin son dövrü, yalnız həkim tövsiyəsi ilə;
• qanın laxtalanma pozğunluğu və ya qanazalıcı dərmanların qəbulu (əvvəlcədən həkimlə razılaşdırılmalıdır);
• bağırsağın hazırlığının qeyri-kafi aparılması.

Bağırsağın təmizliyi müayinənin keyfiyyətini müəyyən edən əsas amildir. Hazırlıq pis aparılarsa, polip və ya digər dəyişikliklər gözdən qaça bilər. Hazırlıq adətən bir neçə gün sürür.

1. Həkim məsləhəti. Qəbul etdiyiniz dərmanlar, allergiyalar və xroniki xəstəliklər barədə həkimi məlumatlandırın. Qanazalıcı və ya diabet dərmanları ilə bağlı tövsiyələri alın.
2. Pəhriz. Müayinədən bir neçə gün əvvəl lifli qidalardan, toxumlu meyvə və tərəvəzlərdən çəkinməyiniz tövsiyə olunur. Müayinə ərəfəsində yüngül, maye qidaya keçilir.
3. Bağırsağı təmizləyən məhlul. Həkimin təyin etdiyi təmizləyici məhlul göstərilən sxem üzrə qəbul edilir. Dozanı yalnız həkim təyin edir.
4. Maye qəbulu. Qurumamaq üçün prosesdə şəffaf mayelər içilir.
5. Müayinə günü. Həkimin göstərişinə uyğun olaraq müayinədən əvvəl yemək yeməkdən çəkinilir. Müayinəyə yoldaşla gəlmək rahatlıq yaradır, xüsusilə sedasiya olunursa.

Kolonoskopiya xüsusi təchiz olunmuş endoskopik kabinetdə aparılır. Müayinənin gedişi təxminən belədir:

• pasiyent sol böyrü üstə uzanır, dizlərini qarna çəkir;
• istəyə və göstərişə görə yüngül sedasiya və ya anesteziya tətbiq oluna bilər;
• kolonoskop düz bağırsaq vasitəsilə yavaş-yavaş irəli aparılır, bağırsağa CO₂ verilir;
• həkim monitorda selikli qişanı müayinə edir, lazım olarsa, biopsiya götürür və ya polipləri çıxarır;
• müayinə bitdikdən sonra cihaz çıxarılır, qalan qaz sürətlə sorulur.

Müayinə müddəti bağırsağın quruluşundan və aparılan əlavə manipulyasiyalardan asılıdır. Sedasiyadan sonra pasiyent bir müddət müşahidədə qalır.

CO₂ ilə kolonoskopiyadan sonra pasiyentlərin çoxu özünü nisbətən rahat hiss edir. Bərpa mərhələləri aşağıdakı kimi ola bilər.

• Müayinədən dərhal sonraSedasiya aparılıbsa, pasiyent bir müddət müşahidə olunur. Yüngül yuxululuq normaldır.
• Həmin günYüngül qarın narahatlığı ola bilər. Sedasiya aparılıbsa, avtomobil sürmək və vacib qərarlar vermək məsləhət deyil.
• Növbəti günlərQidalanma tədricən adi rejimə qaytarılır. Polip götürülübsə, həkimin pəhriz və aktivlik tövsiyələrinə əməl olunur.

Biopsiya götürülübsə, cavab bir neçə gün və ya həftə ərzində hazır olur. Nəticəni həkim izah edir və lazım gələrsə, növbəti nəzarət müayinəsini planlaşdırır.

Kolonoskopiya təhlükəsiz üsul hesab olunsa da, nadir hallarda ağırlaşmalar mümkündür. Risk polip götürüldükdə bir qədər yüksəlir.

• qarında müvəqqəti köp və ağırlıq;
• biopsiya və ya polipektomiya yerində qanaxma;
• çox nadir hallarda bağırsaq divarının deşilməsi;
• sedasiya və ya anesteziyaya reaksiya;
• bağırsaq hazırlığı zamanı maye və duz balansının pozulması.

Yoğun bağırsaq xərçəngi çox vaxt ilkin mərhələdə heç bir əlamət vermir. Xərçəngin əksəriyyəti poliplərdən, yəni bağırsaq selikli qişasında əmələ gələn xoşxassəli törəmələrdən başlayır. Polip illər ərzində tədricən dəyişərək şişə çevrilə bilər. Kolonoskopiya bu prosesi dayandırmağa imkan verən yeganə üsullardan biridir: polip tapıldıqda, o, müayinə zamanı götürülür.

Buna görə riskin yüksək olduğu şəxslər üçün planlı skrininq müayinəsi vacibdir. Risk amillərinə yaş, ailədə xərçəng və ya polip tarixçəsi, iltihabi bağırsaq xəstəlikləri, az lifli və çoxlu emal olunmuş ət qidalanması, hərəkətsizlik, artıq çəki və siqaret aiddir. Müayinənin başlanğıc yaşını və tezliyini həkim fərdi risklərə görə müəyyən edir.

Müayinənin rahat keçməsi pasiyentin gələcəkdə nəzarət kolonoskopiyasından imtina etməməsi üçün də vacibdir. Məhz buna görə CO₂ kimi daha rahat variantların tətbiqi önəmlidir.

Müayinədən sonra bir neçə sadə qaydaya əməl etmək bərpanı rahatlaşdırır və ağırlaşmaların vaxtında aşkarlanmasına kömək edir.

• ilk saatlarda qarında yüngül narahatlıq olarsa, yavaş gəzinti qazın xaric olmasına kömək edir;
• maye qəbulunu bərpa edin, sonra yüngül qidalara keçin;
• sedasiya aparılıbsa, həmin gün yanınızda yaxın bir adam olmalıdır;
• polip götürülübsə, həkimin pəhriz və fiziki aktivlik tövsiyələrinə əməl edin;
• nəcisdə yüngül qan izləri polip götürüldükdən sonra ola bilər, lakin çoxlu qan və ya güclü ağrı olarsa, dərhal həkimə müraciət edin;
• biopsiya nəticəsi hazır olduqda həkimlə məsləhətləşməyə gəlin.

Hər hansı şübhəniz olarsa, ilk növbədə müayinəni aparan həkimlə əlaqə saxlayın.