Mammoplastikadan sonra ödemlər və tikişlər — nə ilə emal etməli və nə vaxt götürməli

Süd vəzisinin toxumalarına çıxış əldə etmək və implant qoymaq üçün cərrah kəsik aparmalıdır; kəsik sonradan tikişlərlə birləşdirilir. Plastik cərrahiyyədə tikişlərin qoyulmasının müxtəlif texnikaları tətbiq olunur:

• Ənənəvi cərrahi üsul — adi tikişlər; təkcə plastik cərrahiyyədə deyil, geniş çıxışlı digər əməliyyatlarda da istifadə edilir.
• Kosmetik üsul — dəridaxili tikişlərin istifadəsini nəzərdə tutur; onlar güclə nəzərə çarpan çapıqlar formalaşdırır.
• Skobaların qoyulması — skobalar tikişlərin fiksasiyasına xidmət edir və sapları əvəz edə bilər, lakin döşün korreksiyasında bu üsul geniş tətbiq tapmayıb.
• Yapışdırma — tikişlər özü sorulan saplarla qoyulur, sonra yaranın kənarları xüsusi tibbi yapışqanla birləşdirilir; yapışqan kəsiyi xarici təsirlərdən qoruyur və toxumaları əlavə olaraq çəkir.

Konkret tikiş materialının və cərrahi yanaşmanın seçimi əməliyyatdan sonra qalan tikişlərin xarakterini də müəyyən edir.

Vizual nəticəyə aşağıdakı aspektlər təsir göstərir:

• yaranın uzunluğu və dərinliyi;
• dəri örtüyünün dartılma qabiliyyəti;
• dərinin fizioloji xüsusiyyətləri;
• pasiyentin fərdi xüsusiyyətləri;
• cərrahın ixtisası.

Bu gün üç çıxış üsulu mövcuddur:

• Submammar — kəsik döşaltı təbii qatda keçir, bu isə onu praktik olaraq görünməz edir və alt paltarı altında asanlıqla gizlədir.
• Periareolyar — həkim areolanın ətrafından kəsiklər aparır; dəri rənglərinin fərqi sayəsində çapıq güclə nəzərə çarpır.
• Aksillyar (qoltuqaltı) — kəsik qoltuqaltı nahiyədə aparılır, bu, süd vəzisində çapıq qalmasının qarşısını alır.

Kəsik yerinin seçimi implantın növündən, döşün quruluşundan və pasiyentin istəyindən asılıdır, qərarı cərrah verir.

Tikişlərin götürülməsi üçün konkret vaxtı cərrah hər pasiyentin yarasının sağalma xüsusiyyətlərini nəzərə alaraq müəyyən edir:

• Adi tikişlər üçün ən çox özü sorulmayan materiallar tətbiq edilir; onları müdaxilədən cərrahın təyin etdiyi müddətdən sonra götürmək lazımdır. Bəzən tikişlərin açılma ehtimalını azaltmaq üçün onlara fiksəedici plastırlar əlavə olunur.
• Kosmetik tikişlərdə monokril saplar və ya ketqut kimi özü sorulan materiallar istifadə edilir; onlar orqanizmdə həll olunur və götürülməyə ehtiyac qalmır.
• Yapışdırma zamanı tikişlər cərrahın müəyyən etdiyi vaxtda götürülür. Manipulyasiya yalnız həkim tərəfindən aparılır. Tikişlər götürüldükdən sonra yaranın kənarları tibbi yapışqan və ya xüsusi plastırla fiksə olunur; bu, infeksiya və tikişlərin açılma riskini azaltmağa kömək edir.

Tikişləri özünüz götürməyə çalışmayın.

Tikişləri nə ilə işləmək lazımdır

Cərrahi müdaxilədən sonra toxumaların tez bərpası üçün döşə keyfiyyətli qulluq vacibdir. Əsas məsləhətlər:

• Drenajlar — drenajın çıxış yeri xüsusi diqqət və işləmə tələb edir. Drenajlar yalnız həkimin təyinatı ilə, adətən əməliyyatdan bir neçə gün sonra çıxarılır.
• Məhlullarla işləmə — cərrah tikişlərin işlənməsi üçün antiseptiklər (konkret vasitəni cərrah seçir) təyin edir. İşləmə cərrahın göstərdiyi tezlikdə, tənzif tamponla ehtiyatla, yaranın mərkəzindən kənarlarına doğru hərəkətlə aparılır. Tikişləri sürtmək olmaz. İşləmə yaralar tam sağalanadək davam edir.
• Sarğılar — əməliyyatdan sonrakı ilk günlərdə adətən steril sarğı istifadə olunur. Sarğının dəyişdirilmə müddətlərini cərrah müəyyən edir. Sarğı götürüldükdən sonra tikişi həkimin göstərişinə uyğun bir müddət quru saxlamaq lazımdır.

Tikişlər götürüldükdən sonra sağalmanı sürətləndirmək üçün həkim silikon əsaslı gel və ya çapıqəleyhinə məlhəm tövsiyə edə bilər; konkret vasitəni o seçir.

1. İlk günlər. Steril sarğı, drenajlara nəzarət, istirahət rejimi.
2. Tikişlərə qulluq. Cərrahın tövsiyə etdiyi antiseptiklə, yumşaq hərəkətlə işləmə.
3. Nəzarət baxışı. Cərrah yaranın sağalmasını qiymətləndirir, tikişlərin götürülmə vaxtını müəyyənləşdirir.
4. Çapıqlara qulluq. Tikişlər götürüldükdən sonra həkim çapıq üçün vasitə tövsiyə edə bilər.

Əməliyyatdan sonrakı ilk günlərdə tikişlər nahiyəsində cüzi ağrı və narahatlıq normaldır. Cərrahi müdaxilədən dərhal sonra pasiyentə ağrıkəsici preparatlar təyin edilir. Həkim dərmanı fərdi seçir, həmçinin pasiyentin yaşını və çəkisini, ağrının ağırlıq dərəcəsini və digər aspektləri nəzərə alaraq dozanı, qəbulun tezliyini və müddətini müəyyən edir.

Ağrılı hisslər, yanğı, narahatlıq və digər kəskin əlamətlər, bir qayda olaraq, bir neçə gün ərzində itir. Lakin ağrı güclüdürsə, pulsasiyaedəndirsə, qızartı, ödem, bədən hərarətinin yüksəlməsi ilə müşayiət olunursa və uzun müddət keçmirsə, bu, əlavə müayinə və müalicənin korreksiyası üçün dərhal həkimə müraciət etmək üçün əsasdır.

Ağrı hisslərinin dərəcəsi bir neçə amillə müəyyən olunur:

• İmplantların yerləşməsi — döş protezləri böyük döş əzələsinin altına və ya onun üstünə qoyula bilər. Birinci halda daha çox toxumanı əhatə edən kəsik aparılır, bu isə əməliyyatdan sonra ağrı sindromunun güclənməsinə gətirib çıxarır. Bundan başqa, implantlar döş əzələlərini dartır, bu isə onların spazmına və kəskin ağrılara səbəb ola bilər. Narahatlığın müddəti implantın yerləşməsindən asılıdır və fərdi olaraq dəyişir.
• İmplantların ölçüsü — böyütmənin həcmi nə qədər çoxdursa, dəri və əzələlər bir o qədər güclü dartılır. Bu, spazmlara və döşün, gilələrin həssaslığına cavabdeh sinirlərə təzyiqə səbəb ola bilər; nəticədə bir neçə həftə narahat edən nevralgiya yaranır.
• Ağrı həssaslığı həddi — hər qadında fərdidir.

Yaranın kənarları açılıbsa, təşvişə düşmək lazım deyil. Tikişləri diqqətlə nəzərdən keçirmək və vəziyyəti adekvat qiymətləndirmək vacibdir. Pasiyentin özünün edə biləcəyi ilk şey yaranı antiseptik vasitə ilə işləməkdir.

Yarada irin əmələ gəlibsə, mümkün qədər tez cərrahınıza müraciət etmək lazımdır — bu, tikişlərin yoluxmasından xəbər verə bilər. Adətən belə problem hematomalar və qan toplanması fonunda yaranır; bu, mikrobların çoxalması üçün əlverişli şərait yaradır. Diaqnoz təsdiqləndikdə həkim dərhal tikişləri açır, yara səthini irindən və canlı olmayan toxumalardan təmizləyir. Sonra antiseptik işləmə aparılır və antibakterial məlhəm çəkilir. Bəzi hallarda mütəxəssis məlhəm əvəzinə inyeksiya və ya tablet formasında antibiotiklər tövsiyə edə bilər.

İstənilən əməliyyat qan damarlarının zədələnməsinə gətirib çıxarır, bu isə qan dövranının pozulmasına və ödemin yaranmasına səbəb olur.

Mammoplastikadan sonra ödem xarici toxumaların zədələnməsi səbəbindən formalaşır. Adətən döşün yuxarı hissəsində, gilədən yuxarıda yerləşir.

Ödemin ilk təzahürlərini müdaxilədən sonrakı ikinci gündə görmək olar, maksimum intensivlik isə adətən ilk günlərə düşür.

Zamanla şişkinlik bütün süd vəzisini əhatə edə, bəzən qarın nahiyəsinə də yayıla bilər. Bu, narahatlıq və ağrılı hisslər doğura bilər.

Döşün ödemi nə qədər saxlanılır

Bu suala birmənalı cavab vermək mümkün deyil, çünki şişkinliyin müddəti bir neçə amildən asılıdır:

• pasiyentin fərdi xüsusiyyətləri;
• immun sisteminin vəziyyəti;
• aparılmış əməliyyatın mürəkkəbliyi və müddəti;
• həkimin bərpa üzrə tövsiyələrinin yerinə yetirilməsi.

Ödemlər tədricən azalır, müddət isə hər qadında fərqlidir və bəzən aylarla uzana bilər.

Mammoplastika zamanı döş toxumaları travmalanır, bu isə ödemin əmələ gəlməsinə gətirib çıxarır; zamanla ödem tədricən keçir, çünki orqanizm artıq mayeni özü xaric etməyə başlayır.

Əməliyyatdan sonrakı reabilitasiya uğurlu mammoplastikanın vacib və məcburi tərkib hissəsidir. Döşün ödemi əhəmiyyətli və narahatlıq ifadəli olduqda vəziyyəti yaxşılaşdırmaq üçün aşağıdakı üsullar zəruridir:

• Kompression alt paltarı — toxumaların daha tez bərpasına kömək edir, döşü formalaşdırır və süd vəzilərini düzgün vəziyyətdə saxlayaraq cüzi yerdəyişmənin və deformasiyanın qarşısını alır. Bundan başqa, onurğaya yükü azaldır və tikişlərin açılmasına mane olur. Geyinmə müddətini müalicə edən həkim fərdi göstərişlərə görə müəyyən edir.
• Soyuq kompreslər — ödemli sahələrə buz qoymaq ağrını və ödemi azaltmağa kömək edir. Buzu birbaşa dəriyə qoymaq olmaz: onu nazik parça qatına bükmək lazımdır. Zədələnmiş sahəyə qısa müddət qoyulur, sonra fasilə verilir.
• Fiziki fəallığın məhdudlaşdırılması — əməliyyatdan sonrakı ilk həftələrdə ehtiyatlı həyat tərzi tövsiyə olunur. İstənilən intensiv fiziki yük, xüsusən bədənin yuxarı hissəsinin əzələlərini işə salanlar qəti əks göstərişdir. Buraya ağır qaldırmaq, güc məşqləri, aktiv idman növləri daxildir. Bu tövsiyələrə riayət edilməməsi təkcə ödemin güclənməsinə deyil, daha ciddi problemlərə — tikişlərin açılmasına, əzələlərin zədələnməsinə, implantın yerdəyişməsinə, hematomalara, seromalara və hətta iltihaba gətirib çıxara bilər.
• Diuretiklər — artıq mayenin orqanizmdən xaric olunmasını sürətləndirmək üçün sidikqovucu preparatlar təyin edilir. Lakin özbaşına müalicə qəti qadağandır: nəzarətsiz qəbul susuzlaşmaya, elektrolit balansının pozulmasına, arterial təzyiqin yüksəlməsinə və digər ciddi nəticələrə gətirib çıxara bilər. Belə preparatları yalnız mütəxəssislə məsləhətləşdikdən sonra qəbul etmək lazımdır.
• Duz qəbulunun azaldılması — duz orqanizmdə mayenin saxlanmasına şərait yaradır və toxumaların şişkinliyini artıra bilər.

Yalnız arxası üstə dincəlmək və yatmaq lazımdır. Süd vəziləri əməliyyatından sonra yan üstə, üstəlik qarın üstə uzanmaq olmaz.

Şişkinliyin güclənməsindən və yayılmasından yayınmaq üçün faydalı olacaq:

• optimal su balansını saxlamaq — həkimin məsləhət gördüyü miqdarda maye qəbul etmək;
• sauna, solari və hovuzdan çəkinmək;
• yastıqları qaldıraraq yarımoturaq yatmaq;
• isti duş və vannadan çəkinmək.

Bədən gigiyenasını saxlamaq lazımdır, lakin yuyucu vasitələrin birbaşa tikişlərə düşməsindən çəkinmək vacibdir. Duşa adətən əməliyyatdan bir neçə gün sonra, həkimin göstərişi ilə icazə verilir.

Aşağıdakı əlamətlər müşahidə olunarsa, həkimə müraciət etmək lazımdır:

• dərinin qızarması;
• zədələnmiş nahiyədə hərarətin lokal yüksəlməsi;
• bir neçə gün sonra azalmayan və ya əhəmiyyətli dərəcədə güclənən şişkinlik;
• döş nahiyəsində ifadəli narahatlıq və ya ağrı;
• süd vəzilərinin formasının aydın dəyişməsi və ya əhəmiyyətli asimmetriya;
• limfa düyünlərinin böyüməsi;
• ümumi halsızlıq və zəiflik hissi.

Bundan başqa, həkim toxumaların sağalma prosesinə nəzarət ediləcək müntəzəm baxışlar təyin edəcək. Bu gedişləri buraxmaq olmaz.

Bərpa prosesi fərdi gedir, lakin ümumi mərhələləri aşağıdakı kimi təsəvvür etmək olar. Dəqiq müddətləri və məhdudiyyətləri cərrah müəyyən edir.

• İlk günlər. Şişkinlik, göyərmələr, ağrı və hərəkətlərin məhdudlaşması müşahidə oluna bilər. Dincəlmək və kompression alt paltarını geymək vacibdir.
• İlk həftələr. Ödem tədricən azalır, tikişlər götürülür və ya həll olunur. Ağır fiziki yükdən çəkinmək lazımdır.
• Sonrakı aylar. Döşün forması yerini tutur, çapıqlar yumşalır. Nəzarət baxışları davam edir.

Hər mərhələdə cərrahın tövsiyələrinə əməl etmək ağırlaşmaların riskini azaldır.

Bərpa dövründə gündəlik vərdişlər nəticəyə təsir edir:

• arxası üstə, yarımoturaq vəziyyətdə yatın;
• ağır əşya qaldırmayın, qolları kəskin hərəkət etdirməyin;
• kompression alt paltarını həkimin göstərdiyi müddətdə geyinin;
• sauna, hovuz və isti vannadan çəkinin;
• siqaretdən imtina edin, çünki sağalmanı ləngidir;
• nəzarət müayinələrini buraxmayın.