Batmış dırnaq kiçik problem kimi görünsə də, hər addımda ağrı verir və iltihaba çevrilə bilər. Məqalədə onun nə üçün yarandığı və hansı üsullarla müalicə olunduğu nəzərdən keçirilir.
Batmış dırnaq görünür ki, kiçik problemdir. Lakin hər dəfə yeriyərkən ağrı hiss etdikdə bu, şübhəsiz, xoşagəlməzdir. Batmış dırnaq və ya onixokriptoz dırnaq lövhəsinin barmağın yumşaq toxumalarının yan hissəsinə batması və onların iltihabına səbəb olması ilə bağlı xəstəlikdir. Onixokriptozdan ən çox ayağın baş barmağı əziyyət çəkir.
Bu yazıda batmış dırnağın səbəbləri, əlamətləri, mərhələləri, müalicə üsulları, profilaktikası və hansı hallarda mütləq həkimə müraciət etməyin lazım olduğu izah olunur. Məlumat ümumi xarakter daşıyır və həkim müayinəsini əvəz etmir.
Bəs bu xəstəliyə nə səbəb olur
Batmış dırnağın yaranmasının mümkün səbəbləri bunlar ola bilər:
- gigiyena normalarının pozulması: dar, narahat ayaqqabı, düzgün olmayan pedikür;
- genetik amil, yəni dırnaq lövhəsinin forması və əyriliyinə irsi meyl;
- barmağın travması, ağır əşyanın düşməsi;
- dırnağı çox qısa və ya künclərini dərin kəsmək;
- ayaq deformasiyaları, yastıayaqlıq, dırnaq göbələyi;
- artıq çəki, ayaqlarda ödem və tərləmə.
Dırnağın uzanan hissəsi dırnaq yastığının yumşaq toxumasına daxil olur, onu zədələyir və iltihabi prosesə səbəb olur. Zədələnmiş sahə qızarır, şişkinlik əmələ gəlir. Bütün bunlar ağrıya, diskomforta səbəb olur, onlar isə yeriyərkən güclənir.
Əlamətləri və mərhələləri
Onixokriptoz tədricən inkişaf edir. Mərhələlər həkim müayinəsi ilə qiymətləndirilir və müalicə seçimini müəyyən edir. Aşağıdakı cədvəl ümumi mənzərəni göstərir:
| Mərhələ | Əsas əlamətlər | Ümumi yanaşma |
|---|---|---|
| Erkən | Dırnaq kənarında yüngül qızartı, şişkinlik, yeriyərkən ağrı | Gigiyena, düzgün ayaqqabı, həkim nəzarəti |
| Orta | Güclü ağrı, qızartı və şişkinlik artır, iltihabi ifrazat ola bilər | Həkim müdaxiləsi, dırnaq kənarının korreksiyası, antiseptik müalicə |
| Ağır | İrinli iltihab, yumşaq toxumaların həddindən artıq böyüməsi (qranulyasiya), daimi ağrı | Çox vaxt cərrahi və ya aparat müdaxiləsi |
Pasiyent müalicə üçün nə qədər tez müraciət edərsə, problemdən xilas olmaq bir o qədər asan olar. Erkən mərhələdə problem çox vaxt sadə üsullarla həll olunur.
Evdə nələri etmək və nələri etməmək olar
Erkən əlamətlər zamanı bəzi sadə qaydalar vəziyyəti yüngülləşdirə bilər, lakin onlar həkimə müraciəti əvəz etmir.
Bəli
- Ayağı təmiz saxlamaq və gündəlik yumaq.
- Rahat, geniş ayaqqabı geyinmək.
- Antiseptik məhlulla ətraf dərini təmizləmək.
- Əlamətlər irəliləyirsə, həkimə getmək.
Xeyr
- Batmış dırnağı özbaşına kəsməyə və ya dərinə qazmağa çalışmaq.
- İrinli hissəni sıxıb çıxarmağa çalışmaq.
- Dar ayaqqabını geyinməyə davam etmək.
- Diabeti olduqda özbaşına müalicə etmək.
Diaqnostika
Onixokriptoz diaqnozu əsasən həkim baxışı ilə qoyulur. Həkim barmağın vəziyyətini, iltihabın dərəcəsini, ayaq deformasiyalarını və göbələk infeksiyasının olub-olmadığını qiymətləndirir. Lazım olduqda iltihabın və yanaşı xəstəliklərin (məsələn, şəkərli diabet, damar xəstəlikləri) yoxlanılması üçün əlavə müayinələr təyin edilir.
- Şikayətlərin toplanması. Ağrının yeri, müddəti, əvvəlki travmalar və ayaqqabı vərdişləri soruşulur.
- Baxış. Dırnaq lövhəsinin və ətraf yumşaq toxumaların vəziyyəti qiymətləndirilir.
- Mərhələnin təyini. İltihabın dərəcəsi və müalicə üsulu müəyyən edilir.
- Əlavə müayinə. Göbələk infeksiyası və ya digər şübhələr olduqda laborator yoxlama aparılır.
Müalicə üsulları
Müalicə üsulu mərhələdən, ağrının şiddətindən və pasiyentin ümumi vəziyyətindən asılı olaraq seçilir. Mütəxəssis həkim tərəfindən müasir aparatların köməyi ilə dırnaq yatağının işlənməsi aparılır. Bu, residivlərdən qaçmağa imkan verir və dırnaq lövhəsinin batmasının əla profilaktikasıdır.
- erkən mərhələdə dırnaq kənarının ehtiyatla qaldırılması və xüsusi korreksiya vasitələrinin tətbiqi;
- iltihab əlamətlərində antiseptik və iltihabəleyhinə müalicə (həkimin təyinatı ilə);
- batan dırnaq hissəsinin ağrısız çıxarılması;
- təkrarlanan hallarda dırnaq yatağının (matrikanın) müvafiq üsulla işlənməsi;
- ağır və irinli hallarda cərrahi müdaxilə.
Müalicədə dərmanların növü və dozası yalnız həkim tərəfindən təyin edilir.
Prosedur necə keçir
Orta və ağır mərhələlərdə dırnağa həkim müdaxiləsi tələb olunur. Müdaxilə ambulator şəraitdə aparılır və adətən qısa vaxt çəkir:
- Müayinə və razılaşdırma. Həkim prosedurun mahiyyətini izah edir, əks göstərişləri və allergiyanı soruşur.
- Ağrısızlaşdırma. Barmaq nahiyəsinə yerli anesteziya edilir. Bu zaman qısa ağrı və ya sancı hiss oluna bilər.
- Dırnağın işlənməsi. Batan hissə çıxarılır və ya dırnaq kənarı korreksiya olunur, iltihab ocağı təmizlənir.
- Dırnaq yatağının işlənməsi. Residivin qarşısını almaq üçün lazım olduqda dırnağın böyümə zonası müvafiq üsulla işlənir.
- Sarğı. Yara antiseptiklə işlənir və steril sarğı qoyulur.
- Tövsiyələr. Pasiyentə qulluq qaydaları və nəzarət görüşü barədə məlumat verilir.
Müalicədən sonra bərpa
Bərpa müddəti müdaxilənin növündən və iltihabın ağırlığından asılıdır. Aşağıdakı vaxt çərçivələri təxminidir:
- Müdaxilənin günüAnesteziyanın təsiri keçdikdən sonra barmaqda yüngül ağrı və ya zəqqildəmə ola bilər. Ayağı yuxarı qaldırıb dincəlmək məsləhətdir.
- İlk günlərHəkimin göstərişi ilə sarğı dəyişdirilir, yara antiseptiklə işlənir. Rahat ayaqqabı geyilir, uzun gəzintidən çəkinilir.
- Bir neçə gündən bir-iki həftəyə qədərŞişkinlik və ağrı azalır. Nəzarət müayinəsi planlaşdırılır.
- Sonrakı həftələrYara tam sağalır, dırnaq lövhəsi düzgün formada böyüyür. Profilaktika qaydalarına əməl edilir.
Mümkün ağırlaşmalar
Batmış dırnaq müalicə olunmazsa və ya özbaşına müdaxilə edilərsə, ağırlaşmalar yarana bilər:
- irinli iltihab və abses;
- yumşaq toxumaların həddindən artıq böyüməsi (qranulyasiya) və daimi qanaxma;
- iltihabın barmağın dərin toxumalarına, sümüyə və ya ayağa yayılması;
- xroniki, təkrarlanan onixokriptoz;
- şəkərli diabet və ya damar xəstəliyi olan şəxslərdə yara sağalmasının pozulması və ağır infeksiyalar.
Müdaxilədən sonra da nadir hallarda infeksiya, təkrar batma və ya dırnaq formasının dəyişməsi baş verə bilər. Bu hallarda həkimə müraciət edin.
Profilaktika
Batmış dırnağın qarşısını almaq üçün sadə qaydalar kifayət edir:
- dırnağı düz xətlə, çox qısa olmayaraq, künclərini dərin kəsmədən kəsmək;
- ayağa uyğun ölçüdə, dar olmayan, barmaqlar üçün kifayət qədər yer olan ayaqqabı seçmək;
- düzgün pedikür qaydalarına riayət etmək, künclərə dərin müdaxilə etməmək;
- ayaq gigiyenasına riayət etmək, ayaqları təmiz və quru saxlamaq;
- dırnaq göbələyini və ayaq deformasiyalarını vaxtında müalicə etdirmək;
- ailədə irsi meyl varsa, ilk əlamətlərdə mütəxəssisə müraciət etmək.
Dırnağa düzgün qulluq necə edilir
Düzgün qulluq batmış dırnağın əsas profilaktikasıdır. Ayaq dırnaqlarını kəsərkən aşağıdakı ardıcıllığa əməl etmək məsləhətdir:
- Yumşaltma. Ayaqları ilıq suda qısa müddət saxlayın ki, dırnaq yumşalsın.
- Təmiz alət. Təmiz və iti dırnaq qayçısı və ya maşasından istifadə edin, alətləri hər dəfə dezinfeksiya edin.
- Düz kəsim. Dırnağı düz xətlə kəsin, künclərini dəyirmi etməyin və dərin kəsməyin.
- Uzunluq. Dırnağın ucunu barmağın ucundan bir qədər uzun saxlayın, çox qısa kəsməyin.
- Cilalama. Kənarları yumşaq dırnaq törpüsü ilə hamarlayın.
- Nəmləndirmə. Dırnaq ətrafı dərini nəmləndirici kremlə yumşaldın.
Ayaqqabı seçimi və risk qrupları
Ayaqqabının düzgün seçilməsi dırnağa təzyiqi azaldır. Dar burunlu, sıxan ayaqqabı və hündür daban ayaq barmaqlarına əlavə yük salır. Ayaqqabı ölçüsü axşam saatlarında, ayaqlar bir qədər şişkin olarkən yoxlanılmalıdır, barmaqlar üçün azad yer qalmalıdır.
Diqqət!
Şəkərli diabeti, damar xəstəlikləri, ayaqlarında hissiyyat pozulması və ya immunitet zəifliyi olan insanlarda yüngül dırnaq problemi belə ağır infeksiyaya çevrilə bilər. Belə şəxslər dırnaq problemini özbaşına həll etməməli və ilk əlamətdə həkimə müraciət etməlidir.
Müalicədən sonra qulluq qaydaları
Dırnağa müdaxilədən sonra sarğını həkimin göstərdiyi qaydada dəyişmək, yaranı yalnız təmiz əllə və steril materiallarla işləmək vacibdir. Ayaqları uzun müddət suda saxlamamaq, çimərlik, hovuz və ictimai duş kimi yerlərdə infeksiya riskini nəzərə almaq məsləhətdir.
Ağrıkəsici və antiseptik vasitələri yalnız həkimin tövsiyəsi ilə istifadə edin. Yara ətrafında qızartı, şişkinlik və ya irin yaranarsa, vaxt itirmədən həkimə müraciət edin.
Nə vaxt həkimə müraciət etməli
Batmış dırnağı özbaşına «gözləmək» və ya evdə müdaxilə etmək ağırlaşmalara gətirə bilər. Aşağıdakı hallarda cərrah və ya podoloqa müraciət edin:
Həkimə müraciət edin
- barmaqda güclü ağrı, qızartı və şişkinlik bir neçə gündən çox keçmir;
- dırnaq kənarından irin və ya qanlı ifrazat gəlir;
- qızartı barmaqdan ayağa doğru yayılır, hərarət qalxır;
- şəkərli diabet, damar xəstəliyi və ya immunitet zəifliyi olan şəxsdə hətta yüngül əlamətlər yaranıb;
- dırnaq tez-tez təkrar batır;
- evdə müdaxilədən sonra vəziyyət pisləşib.
Əlaqəli Xəstəliklər
Dırnaq batması
Dırnaq batması dırnaq kənarının ətraf dəriyə daxil olaraq ağrı, iltihab və bəzən infeksiyaya səbəb olduğu vəziyyətdir. Ən çox…
İstiqamət: Podologiya / Dermatologiya / Ümumi cərrahiyyə
Əlaqəli Xidmətlər
Batmış dırnağın çıxarılması
Batmış dırnağın çıxarılması dırnaq lövhəsinin yumşaq toxumaya batan kənarının və onun ətrafındakı bərkimiş, iltihablı toxumanın cərrahi yolla götürülməsidir.…
İstiqamət: Podologiya / Ümumi cərrahiyyə
Tez-tez Verilən Suallar
Çox yüngül hallarda düzgün gigiyena və rahat ayaqqabı ilə keçə bilər, lakin əlamətlər davam edirsə, iltihab artırsa, həkimə müraciət lazımdır.
Özbaşına dərinə qazmaq və ya kəsmək iltihabı artıra və infeksiya riskini yüksəldə bilər. Daha etibarlı yol mütəxəssis müayinəsidir.
Müdaxilələr yerli anesteziya altında aparılır, buna görə ağrı hiss olunmur. Anesteziya zamanı qısa sancı ola bilər.
Düzgün müalicə və profilaktika riski azaldır. Dırnaq yatağının işlənməsi residivlərin qarşısını almağa kömək edir, lakin ayaqqabı və kəsmə qaydalarına əməl etmək yenə vacibdir.
Diabeti olan şəxslərdə ayaq problemləri daha ağır keçə bilər. Heç bir özbaşına müdaxilə etməyin və yüngül əlamətlərdə belə həkimə müraciət edin.
Şərhlər (0)
Hələ şərh yoxdur. İlk şərhi siz yazın.