Sirkumsiziya ağırlaşmalarının cərrahi korreksiyası

Sünnət dərisinin dairəvi kəsilib götürülməsi (sirkumsiziya) kişilərdə ən çox yayılmış planlı əməliyyatlardandır. Sünnət infeksion-iltihabi xəstəliklərin riskini azaltmağa imkan verir, cinsi yolla keçən infeksiyalarla yoluxma və onlarla bağlı ağırlaşmaların ehtimalını aşağı salır.

Lakin bütün tibbi standartlara riayət edildikdə belə sirkumsiziyadan sonra arzuolunmaz nəticələr mümkündür. Bir sıra hallarda cinsiyyət üzvünün anatomiyasını və funksiyalarını bərpa etmək üçün cərrahi korreksiya tələb olunur.

Sünnətdən sonrakı ağırlaşmalar xarakterinə, yaranma müddətlərinə və ifadəlilik dərəcəsinə görə fərqlənir.

Yaranma vaxtına görə:

• erkən — qanaxmalar, ödem, iltihab;
• gec — çapıq dəyişiklikləri, deformasiya, daralma.

İfadəlilik dərəcəsinə görə:

• yüngül — ciddi müdaxilə tələb etmir;
• orta — tikişin korreksiyası lazımdır;
• ağır — təkrar əməliyyat tələb edən uğursuz sünnət.

Klinik təzahürünə görə:

• anatomik dəyişikliklər — sünnət dərisinin natamam və ya həddindən artıq çıxarılması, fimozun residivi, başcıqda qalmış bitişmələr;
• işemik dəyişikliklər — cinsiyyət üzvünün başcığının amputasiyası, hərəkətli hissəsinin amputasiyası;
• hemostaz pozğunluqları — qanaxma, başcıq nahiyəsində hematomanın əmələ gəlməsi;
• irinli-iltihabi xəstəliklər — şərti-patogen floranın qoşulması ilə bağlı;
• travmatik — sidik ifrazı kanalının zədələnməsi, fistulanın formalaşması, koaqulyasiya nəticəsində cinsiyyət üzvünün termik yanığı;
• uğursuz anesteziyanın nəticələri — fibroz, işemiya, nekroz.

Sirkumsiziyadan sonra hər halda təkrar müdaxilə tələb olunmur, lakin ifadəli qüsurlar və ya narahatlıq olduqda cərrahi korreksiya tövsiyə edilir. Vaxtında müalicə ağırlaşmalardan yayınmağa və pasiyentin həyat keyfiyyətini bərpa etməyə imkan verir.

Əsas göstərişlər:

• ifadəli çapıqlar və uğursuz tikişlər;
• müdaxilədən sonra toxumaların təkrar daralması (fimozun residivi);
• sünnət dərisinin həddindən artıq və ya natamam çıxarılması nəticəsində estetik qüsurlar;
• sidik ifrazı kanalının funksiyasının pozulması;
• cinsiyyət üzvünün işemik və nekrotik dəyişiklikləri;
• ereksiyanın pozulması;
• iltihabi dəyişikliklər.

Üsulun seçimi ağırlaşmanın xarakterindən, qüsurun həcmindən və ilkin əməliyyatdan sonra toxumaların vəziyyətindən asılıdır.

• Çapıq deformasiyalarının korreksiyası. Sıx çapıqlar formalaşdıqda onlar kəsilib götürülür və səliqəli kosmetik tikiş qoyulur. Cərrah dəyişikliyə uğramış toxumaları çıxarır, cinsiyyət üzvünün konturunu bərpa edir və dartılmanı aradan qaldırır. Xüsusi diqqət təkrar çapıqlaşmadan yayınmağa imkan verən toxumaların bərabər paylanmasına yetirilir.
• Təkrar sirkumsiziya. Sünnət dərisinin natamam çıxarılması və ya fimozun residivi zamanı təkrar cərrahi müdaxilə yerinə yetirilir. Həkim toxumaların həcmini korreksiya edir, qüsurları aradan qaldırır və düzgün kontur formalaşdırır. Bu, yüksək dəqiqlik tələb edir, çünki toxumalar ilkin müdaxilə nəticəsində dəyişib.
• Qalmış bitişmələrin götürülməsi. Bitişmələr saxlanıldıqda onlar ayrılır və toxumalar rekonstruksiya olunur. Vəziyyətdən asılı olaraq küt və ya iti kəsmə istifadə edilir; dəri çatışmazlığı olduqda dəri parçaları ilə plastika aparılır.
• Cinsiyyət üzvünün başcığının bərpası. İşemik-nekrotik proseslər nəticəsində başcıq itirildikdə rekonstruktiv cərrahi korreksiya tətbiq olunur: asıcı bağın kəsilməsi, sonra dəri qrafti ilə başcığın imitasiyasının formalaşdırılması. Qraft adətən qarnın ön divarından götürülür.
• Hərəkətli hissənin korreksiyası. Kompleks rekonstruktiv əməliyyat göstərişlidir: kötüyün mobilizasiyası, asıcı bağın kəsilməsi və dəri transplantatından istifadə edərək neobaşcığın formalaşdırılması.
• Uretranın daralmasının korreksiyası. Bəzi hallarda yalnız bujlama kifayətdir. İfadəli travmadansonrakı daralmada əlavə olaraq bukkal (yanaq selikli qişası) lövhəciyi ilə plastika mərhələsi yerinə yetirilir.
• Elektrik yanığından sonra uretranın keçiriciliyinin bərpası. Daralmanın dərəcəsindən asılı olaraq bujlama və ya meatotomiya aparılır.
• İrinli-iltihabi ağırlaşmalarda cərrahi müalicə — canlı olmayan toxumaların çıxarılması, drenajlama və sonrakı tikilmə.
• Yerli anesteziyanın nəticələrinin korreksiyası. Çapıqlaşmış toxumaların kəsilib götürülməsi və sonrakı rekonstruksiya. Ağır pozğunluqlarda protezlərin implantasiyası və ya korporoplastika mümkündür.
• Fistula yolunun cərrahi bağlanması — uretranın və ətraf toxumaların bütövlüyünün bərpası ilə.
• Qanaxmanın dayandırılması — əməliyyatdan sonrakı yaranın hərtərəfli reviziyası, qanayan damarın ayrılması, tikilməsi və ya koaqulyasiyası.
• Əməliyyatdan sonrakı hematomanın müalicəsi. Cərrah qanın patoloji toplandığı zonanı ehtiyatla açır, yaranı hərtərəfli sanasiya edir və ifrazatın axması üçün drenaj qoyur.

Uğursuz sünnətin düzəldilməsindən əvvəl pasiyent standart əməliyyatönü hazırlıqdan keçir.

• mütəxəssis konsultasiyası və sirkumsiziyadan sonra cinsiyyət üzvünün vəziyyətinin qiymətləndirilməsi;
• laborator analizlər (qan, sidik, koaquloqramma);
• infeksiyalara görə müayinə;
• zərurət olduqda əlavə diaqnostik prosedurlar;
• əməliyyatdan əvvəl intim gigiyena qaydalarına riayət;
• müdaxilədən əvvəl həkimin göstərdiyi müddətdə qida qəbulundan imtina;
• spirtli içkinin və bəzi dərman preparatlarının istisna edilməsi;
• həkimlə bütün nüansların müzakirəsi (gözlənilən nəticə, hazırlıq, bərpa).

Cərrahi müdaxilənin taktikası ağırlaşmanın tipindən asılıdır. Bütün müdaxilələr adekvat ağrısızlaşdırma altında yerinə yetirilir.

• Çapıq deformasiyalarında. Korreksiya müdaxilə zonasının hərtərəfli işarələnməsi ilə başlayır. Yerli və ya keçirici anesteziya altında həkim deformasiya və ya narahatlıq doğuran çapıqlaşmış toxumaları kəsib götürür. Sonra dərinin yeni konturu formalaşdırılır. Xüsusi diqqət yaranın kənarlarının dəqiq uyğunlaşdırılmasına və nazik kosmetik tikişlərin qoyulmasına yetirilir. Prosedurun müddəti əməliyyatın həcmindən asılıdır.
• Təkrar sirkumsiziya. Həkim artıq toxumaları və ya kifayət qədər kəsilməmiş sünnət dərisi sahələrini çıxarır, sonra düz və simmetrik kontur formalaşdırır.
• Bitişmələrin götürülməsi. Ağrısızlaşdırma və antiseptik işləmədən sonra həkim bitişmələri ehtiyatla ayırır: yumşaq olduqda küt üsul, sıx olduqda iti kəsmə istifadə edilir. Sonra sünnət dərisinin daxili vərəqinin vəziyyəti qiymətləndirilir və zərurət olduqda qismən kəsilib götürülür. Dəri örtüyü çatışmazlığı aşkarlanarsa, qüsur dəri transplantatı ilə bağlanır.
• Başcığın amputasiyasında. Cərrah asıcı bağı kəsir; bu, toxumaların hərəkətliliyini artırır və rekonstruksiya üçün şərait yaradır. Sonra qarnın ön divarından götürülmüş dəri transplantatından neobaşcıq formalaşdırılır. Lövhəcik başcığın təbii formasını maksimum imitasiya edəcək şəkildə modelləşdirilir və fiksə olunur. Uretranın xarici dəliyi dar olduqda əlavə olaraq genişləndirilir.
• Hərəkətli hissənin amputasiyasında. Birinci mərhələ toxumaların mobilizasiyasıdır — cərrah kötüyü uzunluğunu və hərəkətliliyini artırmaq üçün ehtiyatla azad edir. Sonra asıcı bağ kəsilir. Bundan sonra dəri qrafti ilə başcığın imitasiyası formalaşdırılır. Uretra zədələnibsə, əlavə olaraq bukkal lövhəciklə uretroplastikanın birinci mərhələsi yerinə yetirilir.
• İrinli yaranın cərrahi işlənməsi. Cərrah reviziya aparır, zədələnmənin dərinliyini qiymətləndirir. Sonra irinli-nekrotik sahələr canlı strukturlar görünənədək kəsilib götürülür. Boşluq antiseptik məhlullarla hərtərəfli yuyulur, zərurət olduqda drenaj qoyulur. İrinli yara tikilmir, açıq üsulla aparılır.
• Uğursuz yerli anesteziyadan sonra bərpa. Cərrah fibroz və nekroz sahələrini kəsib götürür. Kavernoz cisimlər ifadəli zədələnibsə, funksionallığı qaytarmaq üçün penil protez qoyulur. Ayrı-ayrı hallarda əyriliyi aradan qaldırmaq üçün korporoplastika aparılır.
• Uretral fistulaların müalicəsi. Cərrah fistula yolunu ayırır və toxumalarını ehtiyatla kəsib götürür. Sonra uretranın divarı qat-qat tikilməklə bərpa olunur. Zərurət olduqda sağalma dövrü üçün sidiyin xaric edilməsi məqsədilə kateter qoyulur.
• Elektrik yanığının nəticələrinin korreksiyası. Uretranın xarici dəliyinin vəziyyəti qiymətləndirilir. Mülayim daralmada bujlama — kanalın xüsusi alətlərlə tədricən genişləndirilməsi yerinə yetirilir. Daralma ifadəlidirsə, meatotomiya aparılır: cərrah dar sahəni ehtiyatla kəsərək uretranın mənfəzini artırır.
• Qanaxma və ya hematoma. Cərrah yaranı açır, səbəbkar damarı tapır və bağlayır (koaqulyasiya edir). Artıq formalaşmış hematoma açılmalıdır.

Bərpa dövrü adətən kifayət qədər tez keçir, lakin həkimin tövsiyələrinə riayət tələb edir.

Əsas tövsiyələr:

• intim gigiyenaya riayət və əməliyyatdan sonrakı zonanın müntəzəm işlənməsi;
• təyin olunmuş preparatların qəbulu (antiseptiklər, zərurət olduqda antibiotiklər);
• əməliyyatdan sonrakı ilk günlərdə fiziki fəallığın məhdudlaşdırılması;
• toxumalar tam sağalanadək cinsi həyatdan müvəqqəti imtina;
• müdaxilə nahiyəsinə təzyiqi azaltmaq üçün sərbəst alt paltarı geyinmək;
• bərpa prosesini qiymətləndirmək üçün nəzarət baxışları;
• əməliyyat zonasının travmalanmasının istisna edilməsi.

Bərpa müddəti fərdidir və həkimin nəzarəti ilə müəyyən edilir.

Mümkün risklər. İstənilən cərrahi müdaxilə müəyyən risklərlə bağlıdır:

• toxumaların ödemi və qızarması;
• cüzi qanaxma;
• iltihabi reaksiyalar;
• təkrar çapıqlaşma;
• həssaslığın müvəqqəti azalması;
• cinsiyyət üzvü nahiyəsində narahatlıq;
• tövsiyələrə riayət edilmədikdə tikişlərin açılması.

Düzgün hazırlıq, əməliyyatın təcrübəli mütəxəssis tərəfindən yerinə yetirilməsi və pasiyentin bütün göstərişlərə riayəti ağırlaşma riskini əhəmiyyətli dərəcədə azaldır.