Sidik qaçırma gündəlik həyatınıza mane olur?

Yüklənmə tipində sidik öskürmə, asqırma, gülmə və ya fiziki hərəkət zamanı qaça bilər. Bu adlandırmadakı “stress” emosional stressi deyil, qarındaxili təzyiqin artmasını nəzərdə tutur. Təcili ehtiyac tipində qəfil güclü sidiyə getmə hissi olur və tualetə çatmaq çətinləşir. Qarışıq tipdə hər ikisi birlikdə mümkündür.

Sidik kisəsinin tam boşalmaması və başqa səbəblər də qaçırma yarada bilər. Ona görə hər qadına avtomatik eyni məşq və ya əməliyyat təklif etmək düzgün deyil. Şikayətin tipi tarixçə, müayinə və ehtiyac olduqda əlavə testlərlə dəqiqləşdirilir.

Sidik qaçırma bir səbəbdən yox, bir neçə amilin birləşməsindən yarana bilər. Çanaq dibi əzələlərinə və sidik kisəsinə təsir edən vəziyyətlər bunlardır:

• hamiləlik və vaginal doğuş, xüsusilə çətin və ya uzun doğuşlar;
• menopauza ilə estrogenin azalması və selikli qişanın nazilməsi;
• artıq çəki və qarındaxili təzyiqi artıran vəziyyətlər;
• uzunmüddətli öskürək, məsələn siqaretlə bağlı;
• davamlı qəbizlik və ağır yük qaldırma;
• sidik yolu infeksiyası və bəzi dərmanlar;
• diabet və sinir sisteminə təsir edən xəstəliklər.

Risk amilinin olması qaçırmanın mütləq yaranacağı demək deyil. Əksinə, bəziləri, məsələn qəbizlik, siqaret və çəki, müalicə planında düzəldilə bilən hissədir.

Doğuşlar, əməliyyatlar, dərmanlar, sidikdə yanma, gecə oyanma və qaçırmanın başladığı vaxt soruşula bilər. Sidik analizi, fiziki müayinə və seçilmiş hallarda başqa testlər lazım olur. Hər qadına ilkin mərhələdə mürəkkəb uroloji müayinə aparılması tələb olunmur.

Bir neçə günlük sidik gündəliyi faydalıdır: nə qədər maye içdiyinizi, sidiyə getmə vaxtını və qaçırmanın şəraitini qeyd edin. Öskürəndə, məşqdə, yatarkən və ya qəfil ehtiyacla baş verdiyini ayrı yazın. Bu qeyd şikayəti obyektiv izah etməyə kömək edir, amma ciddi yeni əlamətlərdə müraciəti gecikdirmək üçün səbəb olmamalıdır.

Qaçış, tullanma, ağırlıq qaldırma və intensiv məşqlər qarındaxili təzyiqi qəfil artırır və yüklənmə tipində qaçırmanı üzə çıxara bilər. Bu səbəbdən bəzi qadınlar idmanı tamamilə tərk edir, halbuki problem çox vaxt idarə oluna bilər.

Çanaq dibi üzrə mütəxəssis hərəkət zamanı əzələlərin işini qiymətləndirə, nəfəs və duruş texnikasını düzəldə, hansı hərəkətlərin yükü artırdığını göstərə bilər. Bəzi qadınlara öskürək və ya yük qaldırmadan öncə çanaq dibini şüurlu şəkildə sıxmaq öyrədilir. Qaçırma ilə yanaşı çanaqda ağırlıq və ya “aşağı düşmə” hissi varsa, bunu mütləq deyin, çünki bu, uşaqlığın və ya digər orqanların sallanması ilə əlaqəli ola bilər.

Uyğun hallarda nəzarətli çanaq dibi əzələ məşqləri, sidik kisəsi təlimi və gündəlik vərdişlərin dəyişdirilməsi istifadə olunur. Məşqin düzgün əzələlərlə aparılması vacibdir; təkcə internet videosunu izləmək kifayət etməyə bilər. Hansı üsulun sizin qaçırma tipinizə uyğun olduğunu mütəxəssisdən öyrənin.

Kofein və maye qəbulu barədə fərdi məsləhət verilə bilər. Sidik qaçırmasın deyə mayeni kəskin azaltmaq düzgün həll deyil. Qəbizlik və artıq çəki kimi əlavə amillər də nəzərdən keçirilir. Məqsəd gündəlik həyatı daha çox məhdudlaşdırmaq yox, şikayəti azaldan davamlı dəyişiklik tapmaqdır.

Bu əzələlər sidik kisəsini, uşaqlığı və bağırsağı dəstəkləyir. Məşqin əsas çətinliyi düzgün əzələni tapmaqdır; çox qadın qarın, bud və ya yan nahiyə əzələlərini sıxır. Ümumi ardıcıllıq belədir:

1. Əzələni tapın. Qaz çıxmasını saxlamağa çalışırmış kimi uşaqlıq yolu və anus ətrafını yuxarı doğru yığın.
2. Sıxıb saxlayın. Nəfəsi saxlamadan əzələni qısa müddət gərgin vəziyyətdə tutun.
3. Tam buraxın. Əzələni tam rahatlayın; buraxma sıxma qədər vacibdir.
4. Təkrarlayın. Gündəlik təkrarın sayını və müddətini mütəxəssis müəyyənləşdirsin.

Nəticə adətən dərhal yox, bir neçə həftə və ya ay sonra hiss olunur. Düzgün aparıb-aparmadığınıza əmin deyilsinizsə, çanaq dibi üzrə mütəxəssisdən kömək istəyin.

Təcili ehtiyac tipində bəzi dərmanlar, uyğun hallarda digər prosedurlar müzakirə oluna bilər. Yüklənmə tipində davam edən şikayətlər üçün ayrı müdaxilələr var. Müalicə seçimi qaçırmanın növünə, əvvəlki nəticələrə və risklərə əsaslanır. Dərmanların hamısı bütün tiplərdə eyni işləmir.

Yeni sidikdə qan, ağrılı sidiyə getmə və ya sidiyə çıxa bilməmə kimi şikayətləri adi qaçırmanın hissəsi hesab etməyin. Xüsusilə qəfil sidik saxlama problemi və güclü ağrı varsa, təcili qiymətləndirmə alın.

Əvvəlki doğuş və əməliyyat sənədlərini də qəbulda həkimə göstərin.

Bəzi sadə tənzimləmələr əlamətlərin sayını azalda bilər, xüsusən təcili ehtiyac tipində. Hər tövsiyə hər qadına eyni dərəcədə kömək etmir, buna görə dəyişiklikləri bir-bir sınayıb təsirini qeyd edin.

• Mayeni kəskin azaltmayın: konsentrə sidik kisəni qıcıqlandıra bilər.
• Kofeinli içkilərin və spirtin şikayətinizə təsirini izləyin.
• Qəbizlik varsa, onu müalicə edin; bağırsaq dolğunluğu sidik kisəsinə təzyiq göstərir.
• Artıq çəki varsa, hətta mülayim azalma bəzi qadınlarda kömək edə bilər.
• Siqareti buraxın; xroniki öskürək yüklənmə tipini gücləndirə bilər.
• Tualetə “ehtiyatən” tez-tez getməyin, çünki kisə kiçik həcmə öyrəşə bilər.

Məşqlər, vərdiş dəyişiklikləri və uyğun hallarda dərman kifayət etməyəndə növbəti addımlar müzakirə oluna bilər. Bunlara uşaqlıq yoluna yerləşdirilən dəstəkləyici cihaz (pessar), yüklənmə tipində sidik axınına dəstək verən cərrahi üsullar və təcili ehtiyac tipində xüsusi müdaxilələr aid ola bilər.

Hər üsulun faydası ilə yanaşı riskləri və məhdudiyyətləri var: infeksiya, ağrı, sidik axınının zəifləməsi, əməliyyatdan sonra yeni ehtiyac şikayəti və ya təkrar müalicə ehtiyacı. Qərardan əvvəl həkimdən soruşun: Mənim tipimə hansı üsul uyğundur? Alternativ nədir? Əməliyyat gələcək hamiləlik planıma necə təsir edir? Qərarı tələsmədən verin; qeyri-müəyyənlik varsa, əlavə rəy almaq hüququnuz var.

Qəfil ehtiyacın olub-olmadığını, qaçırmanın hərəkətlə əlaqəsini və gecə neçə dəfə oyandığınızı da qeyd edin. Bezdən istifadə edirsinizsə, bunu həkimdən gizlətməyin. Şikayətə görə evdən çıxmadığınız, idmanı saxladığınız və ya mayeni azaltdığınız halları danışın. Müalicə nəticəsini yalnız “tam keçdi, ya yox” ilə deyil, gündəlik məhdudiyyətin azalıb-azalmaması ilə də qiymətləndirmək faydalıdır. Məqsədinizin yuxu, gəzinti və ya idmana qayıtmaq olduğunu demək həkimlə ortaq plan qurmağı asanlaşdırır.

Bu əlamətlər sadə yüklənmə qaçırmasından fərqli səbəblərə işarə edə bilər və gözlənilmədən qiymətləndirilməlidir.