Uşaqlıq boynunda hüceyrə dəyişiklikləri: nəticəni necə anlamaq olar?

Pap-testdə uşaqlıq boynundan götürülən hüceyrələr qiymətləndirilir. ASC-US kimi qeyri-müəyyən dəyişikliklər və aşağı, yaxud yüksək dərəcəli dəyişiklik ehtimalını göstərən ifadələr əlavə qiymətləndirməyə yönəldə bilər. Bu, toxumanın qəti diaqnozu ilə eyni deyil. Bəzi qeyri-normal nəticələr xərçənglə əlaqəsiz dəyişikliklərdə də görülə bilər.

Biopsiya isə kiçik toxuma nümunəsinin histoloji araşdırılmasıdır. CIN ifadəsi uşaqlıq boynu epitelindəki dəyişikliklərin dərəcəsini təsvir edir. CIN 1, CIN 2 və CIN 3 eyni riskə və eyni yanaşmaya malik deyil. Müayinələrin fərqini bilmək bir kağızdakı sözü digərinə tətbiq etməməyə kömək edir.

Cavab blankında rast gələ biləcəyiniz əsas terminlər aşağıdakı kimi izah olunur. Bu cədvəl ümumi məlumat üçündür, sizin nəticənizi həkim şərh edir.

Pap-test hüceyrələrə əsaslanan skrininq müayinəsidir. CIN isə toxuma nümunəsinin araşdırılması ilə qoyulan nəticədir. Eyni sözü fərqli testlərə aid etmək çaşqınlıq yarada bilər.

CIN invaziv xərçəng deyil. Bununla belə, xüsusilə yüksək dərəcəli dəyişikliklər müalicə və ya ciddi nəzarət tələb edə bilər. Bəzi aşağı dərəcəli dəyişikliklər geriləyir. Nəzarət qərarı “təhlükə yoxdur, gəlməyin” mənasına gəlmir; konkret təkrar test və ya kolposkopiya vaxtı olmalıdır.

CIN 1-də çox vaxt izləmə seçilir. CIN 2-də yaş, hamiləlik planı və müayinə imkanlarından asılı olaraq izləmə və ya müalicə müzakirə edilə bilər. CIN 3-də adətən dəyişmiş toxumanın müalicəsi tövsiyə olunur. Bu məlumat nəticənizə baxmadan fərdi təyinat vermək üçün deyil.

Kolposkopiya uşaqlıq boynuna böyüdücü cihazla baxışdır. Şübhəli sahədən biopsiya götürmək və dəyişikliklərin yerini aydınlaşdırmaq üçün istifadə olunur. Hər qeyri-normal testdə eyni prosedur və eyni vaxt tələb olunmur; HPV tipi, keçmiş nəticələr və digər məlumatlar nəzərə alınır.

Qəbulda son cavabla yanaşı əvvəlki testləri də təqdim edin. Nəticələrin ardıcıllığı təkrar testlə prosedur arasında qərara təsir edə bilər. “Keçən dəfə də belə idi” demək yerinə tarixləri və sənədləri göstərmək daha faydalıdır. Müalicə aparılıbsa, çıxarılan toxumanın cavabını da saxlayın.

Dəyişmiş sahənin çıxarılması kimi üsullar seçilə bilər. Həkimlə məqsədi, riskləri, sağalma müddətini və gələcək hamiləliyə mümkün təsiri danışın. Sadəcə “yandırmaq lazımdır” ifadəsi prosedurun adını və səbəbini əvəz etmir. Xüsusən biopsiya cavabı varsa, qərarın onunla əlaqəsini soruşun.

Müalicədən sonra nəzarət bitmir. Təkrar müayinənin vaxtını və hansı nəticədə planın dəyişəcəyini yazılı dəqiqləşdirin. Normal skrininq cavabı olsa belə, cinsi əlaqədən sonra qanaxma və başqa yeni şikayətlər yaranarsa, onları ayrıca qiymətləndirmək lazımdır.

Suallarınızı görüşdən əvvəl yazın ki, əsas qərarları qəbulda unutmayasınız.

Dəyişmiş toxuma çıxarıldıqdan sonra bir neçə həftə ərzində qanlı və ya sulu ifrazat ola bilər. Müddət və intensivlik prosedurun həcminə görə fərqlənir.

1. Göstərişlərə əməl edin. Tampon, cinsi əlaqə, vanna və ağır fiziki yük barədə fərdi tövsiyə alın.
2. Ağrını izləyin. Yüngül sancı gözlənilir, güclənən ağrı isə gözlənilmir.
3. Nəzarət görüşünü qeyd edin. Təkrar müayinənin vaxtını təqvimə yazın.

HPV peyvəndi uşaqlıq boynu xərçəngindən qorunmaya kömək edən tədbirlərdən biridir və ən çox yoluxmadan əvvəl faydalıdır. Lakin peyvənd bütün yüksək riskli tipləri əhatə etməyə bilər, buna görə peyvənd olunmuş qadınlar üçün də planlı skrininq tövsiyə edilir.

Qeyri-normal nəticəniz varsa, peyvəndin mövcud dəyişikliyi müalicə etmədiyini bilin. Yaşınıza və vəziyyətinizə uyğun peyvənd məsələsini həkimlə müzakirə edin.

Peyvənd tarixçənizi, o cümlədən vurulma yaşını və peyvənd sayını, qəbula gətirmək faydalıdır. Peyvənd barədə sənədiniz yoxdursa, bunu açıq deyin; həkim vəziyyətinizə uyğun yanaşma seçəcək.

Əvvəlki nəticə, müalicə tarixçəsi və digər testlər dəyişdikdə eyni adlı yeni nəticənin mənası da fərqlənə bilər. Qəbulda “başqa qadına dərhal əməliyyat etdilər” müqayisəsindən çox öz sənədlərinizə əsaslanın. Həkimdən təkrar testlə müdaxilə arasındakı seçimi izah etməsini istəyin. Nəzarət seçilibsə, konkret tarixi qeyd edin və görüş baş tutmazsa yenidən təşkil edin. Cavabı gözləyərkən sənədlərinizi ardıcıl saxlamaq fərqli mütəxəssislər arasında məlumatın itirilməməsi üçün faydalıdır.

Uşaqlıq boynu xərçəngi adətən ani yaranmır. Əvvəlcə hüceyrələrdə dəyişikliklər baş verir və bu dəyişikliklər çox vaxt uzun illər ərzində inkişaf edir. Skrininqin məqsədi xərçəngi gözləmək yox, bu mərhələni əlamətlər yaranmamış tutmaqdır.

Erkən mərhələdə dəyişikliklər adətən heç bir şikayət vermir. Ona görə özünüzü yaxşı hiss etməyiniz müayinədən imtina üçün əsas deyil.

Skrininqin yaş və tezliyi ölkədən və tövsiyə olunan proqramdan asılıdır. Başqa ölkənin cədvəlini özünüzə tətbiq etməyin, sizin üçün vaxtı ginekoloqla dəqiqləşdirin. Qeyri-normal nəticə adətən problemin ilkin mərhələdə aşkarlandığını göstərir.

Uşaqlıq boynunda dəyişmiş toxumanın çıxarılması çox qadında sonrakı hamiləliyə mane olmur. Lakin daha dərin və geniş çıxarılma hallarında vaxtından əvvəl doğuş riskinin bir qədər artması müzakirə edilir. Bu risk müalicənin növündən və həcmindən asılıdır.

Hamiləlik planınız varsa, müalicə üsulunu seçməzdən əvvəl bunu bildirin. Həkim hər üsulun üstünlük və məhdudiyyətlərini izah edəcək. Müalicə olunduqdan sonra hamiləlik cəhdlərinə başlamaq üçün gözləmə müddətini də soruşun.

Hamilə qalıbsınızsa və əvvəllər müalicə almısınızsa, bunu hamiləliyi izləyən həkimə məlumat verin.

Yüksək riskli HPV infeksiyası zamanla çox vaxt immun sistem tərəfindən aradan qalxır. Lakin bəzi amillər infeksiyanın davam etmə ehtimalına təsir edə bilər.

• Siqaret. Siqaret çəkmək uşaqlıq boynu dəyişikliklərinin davam etməsi ilə əlaqələndirilir. Dayandırmaq faydalıdır.
• İmmunitetin zəifləməsi. Bəzi xəstəliklər və immunitetə təsir edən dərmanlar nəzarəti daha diqqətli etməyi tələb edə bilər.
• Nəzarətin pozulması. Təkrar müayinədən yayınmaq dəyişikliyin gec aşkarlanmasına gətirə bilər.

İmmun sistemə təsir edən vəziyyətiniz varsa, bunu həkimə mütləq bildirin.

“Hüceyrə dəyişikliyi” sözü çox qorxu yarada bilər, xüsusilə xərçəng ehtimalı ilə bağlı fikirlər başlayanda. Gözləmə dövrü çox vaxt nəticənin özündən daha ağır keçir.

• Cavabı yalnız həkimlə birlikdə şərh edin, internet forumlarındakı fərqli hekayələrdən qənaət çıxarmayın.
• Suallarınızı yazın və görüşə gətirin.
• Yaxın bir insanla danışın, ehtiyac varsa psixoloji dəstək barədə həkimdən soruşun.

Qorxu təbiidir, lakin müayinəni və nəzarəti təxirə salmaq üçün səbəb olmamalıdır. Erkən aşkarlanan dəyişikliklər düzgün nəzarət və lazım olduqda müalicə ilə idarə olunur.

Biopsiya və ya sitologiya cavabı laboratoriya araşdırmasından sonra hazır olur. Müddət klinikaya və laboratoriyaya görə fərqlənir. Müayinə zamanı cavabın təxmini vaxtını və necə çatdırılacağını soruşun.

Verilən müddət keçibsə və xəbər gəlməyibsə, gözləməyin: klinikaya zəng edin və müayinənin tarixini, adınızı bildirin. “Xəbər gəlmirsə, deməli, hər şey yaxşıdır” fikri yanlışdır, çünki cavab itmiş, gecikmiş və ya düzgün ünvana çatdırılmamış ola bilər.

Cavabın tam sənədini əldə edin və saxlayın. Yalnız “normaldır” kimi şifahi cavab sonradan müqayisə üçün kifayət etmir.