Dırnaq batması dırnaq kənarının ətraf dəriyə daxil olaraq ağrı, iltihab və bəzən infeksiyaya səbəb olduğu vəziyyətdir. Ən çox ayağın baş barmağında rast gəlinir.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Onixokriptoz
- dırnağın ətə basması
Xəstəlik haqqında
Onixokriptoz tez-tez rast gəlinən xəstəlikdir. Cərraha müraciət edən hər on xəstədən təxminən biri dırnaq lövhəsinin batması ilə əlaqədar müraciət edir. Patologiya istənilən yaş və cinsdən olan xəstələrdə, o cümlədən uşaqlarda da müşahidə olunur, lakin daha çox qadınlarda və yaşlı insanlarda yaranır.
Bir qayda olaraq, xəstəliyin əvvəlində xəstələr vəziyyətə kifayət qədər diqqət yetirmirlər, yaranan ağrını dar ayaqqabı, böyük fiziki yüklənmə və s. ilə izah edirlər. Əgər vaxtında düzgün müalicə təyin edilməzsə və xəstəliyin səbəbi aradan qaldırılmazsa, dırnaq lövhəsi dırnaqətrafı vala təzyiq göstərməyə davam edir və daha dərinə batır, bu isə ağırlaşmaların inkişafına gətirib çıxarır.
Səbəbləri
Batmış dırnağın yaranmasının ən çox rast gəlinən səbəbləri arasında bunlar qeyd olunur:
- barmaqları sıxan həddindən artıq dar ayaqqabı geyinmək;
- hündür daban ayaqqabılardan həddindən artıq istifadə;
- ayaq barmaqlarının əyriliyi, düzgün olmayan vəziyyəti;
- gipsin və ya sıx sarğının uzun müddət geyinilməsi;
- dırnağın həddindən artıq dərin kəsilməsi;
- dırnağın göbələk xəstəliyi;
- yükün qeyri-bərabər paylanmasına gətirib çıxaran ayağın anadangəlmə patologiyası;
- şəkərli diabet;
- barmaq oynaqlarının revmatoid zədələnməsi;
- yastıpəncəlik;
- hamiləlik, artıq çəki;
- ayaqların qeyri-kafi gigiyenası.
Risk qrupuna qadınlar daxildir, çünki məhz onlar daha çox rahatsız ayaqqabı geyinirlər.
Mərhələlər
Xəstəliyin 4 mərhələsi fərqləndirilir.
- Yüngül. Birinci mərhələ üçün dırnaq valının cüzi qızarması, şişkinlik xarakterikdir. Ayaqqabı ilə gəzərkən diskomfort yaranır. Dırnaq lövhəsi şəffafdır, dəyişməyib.
- Orta. Qızartı daha çox ifadə olunur, ödem artır, xəstəni qapalı ayaqqabı geyərkən ağrı narahat edir.
- İnkişaf etmiş. Dırnağın bir hissəsi dərinə – dəriyə batır, irin əmələ gəlir, ödem güclənir, ağrı hətta sakitlikdə də narahat edir.
- Ağır. Xəstə ifadəli ödem, qızartı, bol irinli ifrazat, qranulyasiyaların artımından (görünüşcə çiy ətə bənzəyən toxuma) şikayət edir. Dırnaq lövhəsi nazik, solğun, kövrək, hərəkətlidir, deformasiyaya uğraya bilər.
Müalicə taktikasının seçimi patoloji prosesin mərhələsindən asılıdır.
Klinik mənzərə
Onixokriptoz zamanı dırnağın yan hissəsi barmağın yumşaq toxumalarına batır və onları travmatizə edərək iltihaba səbəb olur. Bunun nəticəsində insan sıx oturan, qapalı ayaqqabı geyinə bilmir. Batmış dırnağın əsas əlamətləri bunlardır:
- dırnağın barmağın yumşaq toxumalarını travmatizə etdiyi yerdə dərinin qızarması;
- ağrı hissi;
- ödem, şişkinlik;
- irinli ifrazat;
- dırnaq lövhəsinin dəyişməsi, onun nazikləşməsi və deformasiyası.
Batmış dırnağın simptomlarının ifadəliliyi xəstəliyin mərhələsindən asılıdır: yüngül gedişatda xəstə praktiki olaraq problemi hiss etmir, ağır hallarda isə ayağa demək olar ki, söykənə bilmir.
Şəkillərdə əlamətlər
Bu şəkil xəstəliyin klinik görünüşünü göstərir
Xəstəliyin simptomları
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Birinci mərhələdə həkim xəstənin şikayətlərini dinləyir, problemin nə vaxt yarandığını, simptomların nə dərəcədə intensiv olduğunu, hansı müalicənin aparıldığını və hansı effektlə nəticələndiyini müəyyən edir. Mümkün risk amillərinə, fon xəstəliklərinə diqqət yetirilir. Sonra zədələnmiş sahənin baxışı aparılır, batmış dırnağın növü, mərhələsi və ağırlığı müəyyən edilir.
Prosesin dərəcəsini və xəstəliyə səbəb ola biləcək amilləri dəqiqləşdirmək üçün ümumi qan analizi, qlükoza səviyyəsinin tədqiqi, zərurət olduqda – pəncənin rentgeni təyin edilir. İrin olduqda infeksiya törədicisini aşkar etmək üçün bakterioloji tədqiqat (əkilmə) aparılır. Mikoza (göbələk zədələnməsinə) şübhə olduqda qaşıntı götürülür. Xəstədə müşayiət edən xəstəliklər varsa, əlavə müayinələr, dar ixtisaslı mütəxəssislərin konsultasiyaları təyin edilə bilər.
Müalicə
Onixokriptozun müalicəsi üçün konservativ, ortopedik və cərrahi müalicə tətbiq edilir.
Konservativ terapiya xəstəliyin erkən mərhələlərində tətbiq edilir. Xəstəyə krem və ya məlhəm şəklində iltihab əleyhinə preparatlar, zərurət olduqda isə daxilə qəbul üçün preparatlar təyin edilir. Antiseptiklərlə vannaçalar yaxşı kömək edir. İltihablı dırnağətrafı valın altına yaraya sağaldıcı məlhəmlə marlə tampon qoymaq olar, bu dırnağın sonrakı batmasının qarşısını alacaq.
Bu vəziyyətdə podoloq mütəxəssisi tərəfindən yerinə yetirilən tibbi aparat pedikürünün aparılması göstərişdir. Belə prosedurun aparılması yalnız estetikanın bərpasına deyil, dırnağın saxlanılmasına yönəldilib.
Ortopedik müalicə residiv edici gedişatda və dırnaq lövhəsinin davam edən batmasında tətbiq edilir. Müxtəlif klammerlər, yaylar, ortezlər istifadə olunur. Onlar dırnağa düşən yükü yenidən paylayır, sonrakı batmanın qarşısını almaq üçün onun kənarlarını qaldırır. Bu üsullar ifadəli iltihab olmadıqda mümkündür.
Cərrahi müalicə yuxarıda sadalanan üsullardan effekt olmadıqda və ağırlaşmalar yarandıqda aparılır. Dırnağın batmasını aradan qaldırmaq üçün onun ya bir hissəsi (rezeksiya) ya da dırnaq lövhəsi tam çıxarılır. Abses yarandıqda onun açılması, yuyulması və drenajı aparılır. Əgər proses sümük toxumasına yayılırsa, barmağın amputasiyası aparılır.
Cərrahi manipulyasiyalar həm klassik üsulla (skalpellə), həm də lazer vasitəsilə yerinə yetirilir. Lazer üsulları bol qranulyasiyaların mövcudluğunda xüsusilə effektlidir, çünki təsir prosesində onlar toxumaları dağlayaraq qanaxmanın qarşısını alır.
Reabilitasiya
Əməliyyatdan sonra bərpa təxminən bir ay davam edir. Müdaxilədən dərhal sonra həkim aseptik sarğı qoyur, bu sarğı müntəzəm olaraq dəyişdirilməlidir. Sarğı zamanı yara həkimin tövsiyə etdiyi vasitələrlə işlənir, sonra təmiz əllərlə yeni steril sarğı qoyulur.
Bir neçə gün ərzində xəstəni ağrı və toxuma şişkinliyi narahat edə bilər. Bu halda təyin olunmuş ağrıkəsici preparatlar qəbul edilir. İlk günlərdə qənaətli yataq rejiminə əməl edilməlidir: hərəkət məhdud olmalı, dabana söykənərək yerimək lazımdır. Toxumaların ilkin sağalması baş verənə qədər yaraya suyun düşməsindən çəkinmək vacibdir.
Bir ay ərzində idman məşğələləri istisna edilməli, sauna, hovuza getməməlidir. Əgər onixokriptoz göbələk zədələnməsi ilə bağlıdırsa, səbəbi aradan qaldırmağa yönəlmiş müalicə aparılmalıdır. Ayaqqabı rahat, sərbəst, dabanı 4 sm-dən yüksək olmamalıdır.
Əgər qızartı, şişkinlik və ağrı güclənirsə və ya bir həftədən çox davam edirsə, təcili olaraq həkimə müraciət etmək lazımdır.
Profilaktika
Onixokriptozun qarşısını sadə profilaktika qaydalarına əməl etməklə asanlıqla almaq mümkündür:
- barmaqları sıxmayan ayaqqabı geyinmək (hündür dabanlı, dar burunlu ayaqqabılardan çəkinmək);
- dırnaqların düzgün kəsilməsi: dırnaq lövhəsini həddən artıq qısa kəsməmək, 1-2 mm sərbəst kənar saxlamaq; künclərin dərindən kəsilməsi qadağandır;
- pedikür zamanı aseptika və antiseptika qaydalarına əməl etmək: fərdi alətlərdən istifadə etmək və onları antiseptik məhlulla işləmək;
- ayaqların müntəzəm və düzgün gigiyenası;
- ayağa düşən yükün düzgün paylanmamasına səbəb olan yastıpəncəlik və dayaq-hərəkət aparatının digər patologiyalarında ortopedik daban altlıqlarından istifadə etmək;
- göbələk infeksiyasının (onixomikozun) vaxtında və tam müalicəsi;
- şəkərli diabetin, aterosklerozun korreksiyası;
- bədən çəkisinin normallaşdırılması.
Yadda saxla!
Erkən başlanmış adekvat müalicə ilə onixokriptozu sağaltmaq çox daha asandır. Erkən mərhələlərdə lokal iltihab əleyhinə müalicə, dırnağın düzgün kəsilməsi, barmaqları sıxmayan rahat ayaqqabının seçilməsi kifayət edir. Əgər müalicə vaxtında başlanmazsa, patologiya proqressivləşir. Tez-tez xəstəlik residiv edici xarakter alır, bu zaman remissiya kəskinləşmə dövrü ilə əvəz olunur.
Buraxılmış batmış dırnaq ağırlaşmalara səbəb ola bilər:
- abses: dırnaq ətrafında irinləmə;
- limfangit: limfatik sistemin damarlarının zədələnməsi;
- osteomielit: proses sümük toxumasına yayılır; gec müraciət etdikdə barmağın amputasiyasına gətirib çıxara bilər;
- qanqrena: ciddi müalicə, hətta amputasiyaya qədər tələb edən toxuma nekrozu.
Suallar və cavablar
Diaqnostika və müalicə taktikası klinik əlamətlər, müayinə nəticələri, xəstəliyin səbəbi və pasiyentin fərdi xüsusiyyətləri nəzərə alınaraq profil mütəxəssis tərəfindən müəyyən edilir.
Mövzu üzrə məqalələr
Ambulator cərrahiyyə
Hamı hələ bilmir ki, əvvəllər stasionarda uzun müddət qalmağı tələb edən bir çox əməliyyat bu gün bir gün…
İstiqamət: Ümumi cərrahiyyə
Uşaqda appendisit
Appendisitlə qarşılaşan istənilən cərrah təsdiq edər ki, hər bir konkret halda onun diaqnozunu qoymaq heç də asan vəzifə…
İstiqamət: Ümumi cərrahiyyə / Pediatriya
Qadınlarda appendisit: yerləşməsi, səbəbləri, əlamətləri, necə və harada ağrıyır
Qadınlarda appendisit — qarnın sağ aşağı hissəsindəki kiçik bağırsaq çıxıntısı olan appendiksin iltihabıdır. Appendiks mühüm funksiyalar yerinə yetirməsə…
İstiqamət: Ümumi cərrahiyyə
Hospitalizasiya - nə qədər davam edir, növləri və qaydaları
Hospitalizasiya — pasiyentin diaqnostika, terapiya və müşahidə üçün tibb müəssisəsinin stasionarında yerləşdirilməsidir. O, təcili və planlı olur. Növlərin…
İstiqamət: Terapiya / Ümumi cərrahiyyə
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
